Lajme Flesh

Nga Ditmir Bushati

PERDJA E TYMIT

Premtimet entuziaste për përmbylljen e negociatave brenda vitit 2027 dhe procesin e anëtarësimit në Bashkimin Europian brenda vitit 2030 u eklipsuan disi nga nisma e përbashkët e Kryeministrit të Shqipërisë dhe Presidentit të Serbisë, botuar në gazetën gjermane Frankfurter Allgemeine Zeitung, për heqjen dorë nga anëtarësimi dhe pranimi i njëfarë raporti “të nivelit të dytë” me BE-në.

Që prej agresionit rus në Ukrainë, politika e zgjerimit të BE-së ka pësuar një zhvendosje. Nga anëtarësimi i fundit në BE i Kroacisë në vitin 2013 e deri në shkurtin e vitit 2022, zgjerimi ishte një proces i ngecur dhe i kontestuar politikisht. Si pasojë e luftës, tani ai po konsiderohet një instrument i rëndësishëm për sigurinë europiane.

Vështruar në këtë kontekst, zgjerimi po përdoret gjithnjë e më shùmë, jo vetëm për të përgatitur vendet për anëtarësim, nga pikëpamja e reformave të sundimit të së drejtës, zhvillimit të qëndrueshëm ekonomik e social, por edhe si një mundësi për të forcuar qëndrueshmërinë e tyre, duke i togëzuar gjeopolitikisht me BE-në, në një mjedis sigurie të ndikuar nga lufta në kontinent. Luftë, e cila ka hyrë në vitin e pestë të saj.

Në këtë sfond është intensifikuar edhe debati nëse procesi i zgjerimit kërkon modele të reja institucionale ose jo, me qëllim intensifikimin e tij. Ndër të tjera, është propozuar: (i) një proces ‘pranimi gradual’ apo me faza të ndryshme, ku secila fazë lidhet me plotësimin e reformave të caktuara; (ii) ‘integrimi në tregun e brendshëm’ të BE-së, si një etapë e ndërmjetme dhe parapërgatitore për të lehtësuar anëtarësimin në BE; (iii) ‘zgjerim i përmbysur’, që i jep përparësi anëtarësimit para përmbushjes së kritereve, shoqëruar me garancitë përkatëse për përmbushjen e tyre duke qenë pjesë e BE-së.

Propozime të tilla synojnë të pajtojnë urgjencën gjeopolitike me kornizën e deritanishme të procesit të anëtarësimit në BE. Nga propozimet e lartpërmendura, ai i ‘zgjerimit të përmbysur’ është hedhur poshtë nga vendet anëtare të BE-së, të cilat këmbëngulin në një proces që kombinon reformat në fushën e sundimit të së drejtës me linjëzimin gjeopolitik.

Ndërkohë nisma e Kryeministrit të Shqipërisë dhe Presidentit të Serbisë krijon një perde tymi, pasi propozon modele që nuk kanë lidhje me njëri-tjetrin: pjesëmarrjen në tregun e brendshëm të BE-së dhe në zonën Schengen, duke hequr dorë nga anëtarësimi në BE.

Për një çështje si anëtarësimi në BE, i cili konsiderohet një objektiv kombëtar për t’u përmbushur, pas anëtarësimit në NATO, nisma do të duhej t’i nënshtrohej paraprakisht një diskutimi të njëmendtë politik e shoqëror. Qeveria duhet të demonstrojë aftësi për të kryer tri detyra: (i) kuptimin në kohë të problemeve që kanë lidhje me etapat e ndryshme të procesit të zgjerimit; (ii) përpunimin e thelluar të rrugëzgjidhjeve që propozon pa u shmangur nga përgjegjësia; dhe (iii) formulimin e një strategjie në mënyrë transparente për zbatimin e asaj çka është më e dobishme si rrugëzgjidhje.

Ne shqiptarët nuk kemi asnjë dilemë dhe mbetemi të patundshëm në aspiratën tonë për t’u bashkuar me popujt e tjerë në familjen europiane. Ndaj, meritojmë të informohemi për arsyet e kësaj nisme e të dëgjohemi se çfarë mendojmë se duhet bërë për të jetësuar rrugën europiane.

E prezantuar për audiencën gjermane, e cila mban barrën kryesore të shpenzimeve financiare në BE, nisma u përcoll me ftohtësi nga politika gjermane. E vetmja që komentoi nismën ishte komisionerja e zgjerimit, e cila tha se ‘propozuesit nuk e kanë idenë se sa shumë punë e reforma nevojiten për të qenë pjesë e tregut të brendshëm dhe zonës Schengen’. Një deklarim shkurajues krahasuar me qëndrimet e mëparshme të saj se ‘objektivi i Shqipërisë për të përmbyllur procesin e bisedimeve për anëtarësim me BE brenda vitit 2027, është një objektiv ambicioz, por i arritshëm’. Nëse përmbyllja e negociatave është një objektiv i arritshëm, nuk ka arsye që pjesëmarrja në tregun e brendshëm të BE-së, që në çdo rrethanë është më pak sesa anëtarësimi, të mos jetë një objektiv i arritshëm për Shqipërinë.

Gjithashtu, çdo sugjerim dhe nismë nga ana e komisioneres për ngjizjen e një procesi politik dhe demokratik, krejtësisht të munguar, që në fakt duhet t’u paraprinte nismave të tilla në Shqipëri dhe Serbi, do të vlerësohej si ndjeshmëri e institucionit që ajo përfaqëson, ndaj vlerave dhe parimeve të demokracisë, dialogut dhe mirëkuptimit politik. Në të njëjtën kohë, do të sinjalizonte edhe një rikthim në traditën më të mirë të Komisionit Europian, duke treguar kujdes të posaçëm për inkurajimin dhe respektimin e proceseve demokratike në jetën politike dhe shoqërore, më shumë sesa për mbushjen e kutizave të shumë e shumë planeve, matricave e strategjive që në një pjesë të rasteve nuk prodhojnë efekte të matshme në jetën e qytetarëve.

KEQKUPTIMET PËR TREGUN E BRENDSHËM

Pjesëmarrja në tregun e brendshëm për vendet jo anëtare të BE-së do të thotë pranim i rregullave të BE-së për zbatimin e lirisë së lëvizjes së mallrave, shërbimeve, kapitaleve dhe njerëzve, por pa pasur mundësinë e përfitimit financiar dhe shfrytëzimin e instrumenteve që korrigjojnë pabarazitë që mund të krijohen, të cilat janë të disponueshme vetëm për vendet anëtare. Ndërsa, zona Schengen nuk është një paketë ekonomike, por një regjim strikt besimi që përfshin sigurinë, drejtësinë, politikën e vizave dhe kontrollin kufitar.

Është e rëndësishme të dihet se Zona Ekonomike Europiane u krijua në vitin 1992 për të mundësuar pjesëmarrjen në tregun e brendshëm të BE-së të vendeve si Norvegjia, Islanda, Lihtenshtajni, të cilat nuk synonin anëtarësimin, por një treg të përbashkët me BE-në, për shkak të interesit ekonomik dhe politik të ndërsjellë. Vendet e lartpërmendura pranuan rregullat e mbikëqyrjes së BE-së, për shkak të madhësisë së tregut dhe standardit të lartë, pasi Zona Ekonomike Europiane përbëhet nga ekonomi të zhvilluara me institucione të konsoliduara, demokraci të përparuara, standarde sigurie dhe sundim të së drejtës. Në këtë mënyrë, si anëtarët e BE-së ashtu dhe jo anëtarët përfitojnë në një treg më të madh e më të rregulluar, ku ekonomitë kombëtare janë në gjendje të përballojnë forcat e konkurrencës dhe ku konsumatori ka më shumë mundësi zgjedhjeje.

Në praktikë kjo do të thotë se të gjitha bizneset dhe njerëzit trajtohen sikur të jenë pjesë e BE-së, dhe mund të vendosen e lëvizin lirisht kudo bizneset e tyre, pa kurrfarë pengese, tarifore apo jo-tarifore. Gjithashtu, rregullat e prokurimit publik janë në mbështetje të tregut të brendshëm. Parimet e përgjithshme të tregut si mos-diskriminimi, transparenca, trajtimi i barabartë, njohja e ndërsjellë, proporcionaliteti aplikohen edhe për prokurimin publik.

A mund të jetë modeli i Norvegjisë, Islandës dhe Lihtenshtajnit i zbatueshëm në rastin e Shqipërisë dhe Serbisë? Ky mund të ishte një opsion që duhej eksploruar shumë kohë më parë në bashkërendim edhe me nismat e integrimit rajonal. Ky i fundit është konsideruar gjithnjë si parakusht për anëtarësimin në BE. Por fatkeqësisht vijon të mbetet i pashfrytëzuar siç duhet ose i keqshfrytëzuar.

Në Samitin e Sofjes në vitin 2018, BE-ja dhe Ballkani Perëndimor u angazhuan për krijimin e Tregut të Përbashkët Rajonal të Ballkanit Perëndimor, si parapërgatitje për përfshirjen e rajonit tonë në tregun e brendshëm të BE-së. Në vend që të punonin për përshpejtimin e këtij procesi të ndërlikuar që kërkon përmbushjen e standardeve europiane, Kryeministri i Shqipërisë dhe Presidenti i Serbisë krijuan një projekt paralel, të quajtur Ballkani i Hapur, qëllimi dhe rezultatet e të cilit mbeten edhe sot të paqarta.

Mund të tingëllojë ironike, por sapo Shqipëria përparoi me grup-kapitujt për anëtarësim në BE, e braktisi Ballkanin e Hapur. Teksa presim Raportin për Piketat e Ndërmjetme dhe qëndrimin e përbashkët të BE-së për grup-kapitullin e parë që ka lidhje me sundimin e së drejtës dhe që është përcaktues për cilësinë dhe shpejtësinë me të cilën do të mbyllen kapitujt e anëtarësimit në BE, Shqipëria ribashkohet me Serbinë duke deklaruar heqjen dorë nga anëtarësimi dhe pranimin e njëfarë raporti “të nivelit të dytë” me BE-në.

Duke lënë mënjanë kontekstin e mësipërm kontradiktor, në shikim të parë, kërkesa për t’u bërë pjesë e tregut të brendshëm të BE-së mund të duket tërheqëse, pasi njerëzit me të drejtë orientohen për nga përfitimet ekonomike kudo në botë. Shqiptarët dhe serbët nuk bëjnë përjashtim në këtë drejtim. Mjafton të kujtojmë impaktin që pati tek qytetarët dhe bizneset rënia e ‘Murit të Schengen-it” dhe sigurimi i lëvizjes pa viza.

Mirëpo në BE nuk ka asgjë falas. Sidomos kur bëhet fjalë për tregun e brendshëm, i cili, është një nga format më të sofistikuara të integrimit ekonomik që njohim deri më sot. Pjesëmarrja në të nuk është si shëtitjet në park, por si garat olimpike, ku nevojitet stërvitje serioze dhe e përditshme. Tregu i brendshëm funksionon mbi një nivel besimi për zbatimin pa pengesa të lirisë së mallrave, shërbimeve, kapitaleve dhe njerëzve. Për ta bërë të mundur këtë, vendet anëtare të BE-së duhet të besojnë se ne kemi jo vetëm ligjet e shkruara, por edhe kapacitetin për të zbatuar rregullat dhe politikat e BE-së.

Tregu i brendshëm i BE-së nuk ka të bëjë veç me ekonominë, por mbi të gjitha me sundimin e së drejtës në ekonomi. Ndaj, integrimi në tregun e brendshëm të BE-së është i pamundur nëse nuk ndryshohet modeli i tanishëm i qeverisjes që bazohet tek personalizimi i pushtetit dhe kontrolli i plotë mbi të gjitha institucionet, metastazat e korrupsionit dhe krimit të organizuar në sektorët kritikë të ekonomisë.

Hetimet e SPAK-ut në lidhje me tenderat në infrastrukturë dhe teknologji, ndër të tjera, na dëshmojnë nevojën për të siguruar një garë të barabartë për të gjithë bizneset vendase apo europiane, duke zbatuar rregullat e prokurimit publik dhe konkurrencës. Po kështu, nevojiten politika dhe veprime që krijojnë besimin e vendeve anëtare për sa i takon zhbllokimit të fondeve të BE-së në fushën e bujqësisë dhe teknologjisë, si pasojë e shkeljeve të pretenduara dhe hetimeve të ndërmarra nga institucionet europiane dhe shqiptare. Me fjalë të tjera, çdo para që del nga buxheti i shtetit apo euro që vjen nga buxheti i BE-së dhe që prokurohet duhet t’i nënshtrohet të njëjtës logjikë.

Shkurt, pa sundim të së drejtës, demokraci dhe mirëqeverisje as që mund të imagjinohet pjesëmarrja në tregun e brendshëm të BE-së, rritja e fuqisë prodhuese, eksportuese dhe as gëzimi i përfitimeve që vijnë prej kësaj pjesëmarrjeje.

Nismëtarët bëjnë të qartë se nuk po kërkojnë integrim institucional në BE. Pra, nuk e konsiderojnë pjesëmarrjen në tregun e brendshëm si një etapë të ndërmjetme drejt anëtarësimit në BE. Austria, Suedia dhe Finlanda fillimisht u bënë pjesë e tregut të brendshëm të BE-së dhe më pas u pranuan në BE. Gjithashtu, Islanda, e cila është pjesë e tregut të brendshëm, ka paralajmëruar mbajtjen e një referendumi, për t’u konsultuar me qytetarët në lidhje më një anëtarësim të mundshëm në BE. Në rast se qytetarët do të përgjigjen pozitivisht, atëherë Islanda do të jetë vendi i 28-të i BE-së.

Pjesëmarrja në institucionet e BE-së është një element përbërës i procesit të anëtarësimit dhe pa të anëtarësimi nuk ekziston. Sado që qëllimi i nismës mund të jetë për të hapur vetëm derën e tregut të brendshëm të BE-së, duke njohur vështirësitë e hapjes së derës së madhe të BE-së, ambicia jonë nuk mund të përfundojë këtu. Aq më tepër që BE-ja është treguar bujare me Shqipërinë, duke na dhënë mundësinë për të hapur me një shpejtësi të paprecedentë të gjithë grup-kapitujt, dhe duke pritur prej nesh përmbushjen e kritereve që kanë të bëjnë me mbylljen e tyre për anëtarësimin në BE.

Nuk duhet të harrojmë se në mjedisin e tanishëm gjeopolitik BE-ja udhëhiqet jo vetëm nga logjika e tregtisë, por edhe nga logjika e sigurisë dhe madje e mbrojtjes së integritetit të tregut të vet. Prandaj, investimet gjithashtu shikohen nën prizmin e sigurisë. Është kjo arsyeja pse BE-ja ka miratuar rregullore mbi shqyrtimin e investimeve të huaja direkte. Këto elemente pasqyrohen edhe në procesin e bisedimeve për anëtarësim për të vlerësuar se kush po investon, ku po investohet dhe kush kontrollon sektorët kyç të tilla si: energjia, infrastruktura, telekomunikacioni, të dhënat dhe teknologjitë e përparuara.

ILUZIONI I SCHENGEN-it

Eksperienca e vendeve me të shkuar të ngjashme me atë të Shqipërisë dhe Serbisë tregon se vendet fillimisht janë bërë pjesë e BE-së, dhe më pas pjesë e zonës Schengen. E kundërta e asaj që propozohet në nismën e përbashkët të Kryeministrit të Shqipërisë dhe Presidentit të Serbisë, ku kërkohet pjesëmarrja në Schengen pa qenë pjesë e BE-së.

Vendeve që u anëtarësuan në BE në vitin 2004 dhe që vendosen të bëhen pjesë e Schengen-it iu deshën edhe katër vjet pas anëtarësimit në BE për t’u bërë pjesë e Schengen-it. Kroacisë, e cila u bë pjesë e BE-së në vitin 2013, iu deshën edhe dhjetë vjet të tjera për t’u bërë pjesë e Schengen-it. Ndërsa Bullgarisë dhe Rumanisë që u anëtarësuan në BE në vitin 2007 iu deshën plot tetëmbëdhjetë vjet për t’u bërë pjesë e Schengen-it. Pjesëtarët e Schengen-it që nuk janë anëtarë të BE-së janë Zvicra, Norvegjia, Islanda dhe Lihtenshtajni. Standardi i lartë i të cilëve, i pakrahasueshëm me atë të Shqipërisë dhe Serbisë, nuk ka nevojë për komente të mëtejshme.

Faktet e sipërpërmendura flasin vetë. Për t’u bërë pjesë e Schengen-it, kërkesat janë edhe më të rrepta sesa anëtarësimi në tregun e brendshëm apo anëtarësimi në BE, sepse kërkohet besim i plotë në institucionet e shtetit që po anëtarësohet, luftë pa kompromis ndaj korrupsionit dhe krimit të organizuar, bashkëpunim i plotë në fushën policore dhe gjyqësore, si dhe harmonizim i plotë me politikat e BE-së.

Para së gjithash, ky bashkëpunimin nënkupton veprimin mbi urdhër-arrestet europiane në mënyrë që vendi që aderon në Schengen të mos bëhet një “strehë e sigurt” për individët apo grupet e strukturuara kriminale që i shmangen drejtësisë. Bilanci i policisë dhe institucioneve ligjzbatuese shqiptare në ekzekutimin e urdhër-arresteve të grupeve të strukturuara kriminale është tejet deficitar.

Ndjeshmëria ndaj kërkesave të përsëritura të partnerëve ndërkombëtarë për eliminimin e grupeve të krimit të organizuar është e ulët. Strukturat e sigurisë në përgjithësi dhe policia në veçanti vuajnë mungesën e besimit të partnerëve ndërkombëtarë. Asnjë strategji marketingu apo plan veprimi nuk e zëvendëson dot vullnetin e hekurt politik në këtë fushë. E vetmja monedhë që vlen në këtë rast është besimi se një vend kontrollon territorin e tij dhe rreziqet e sigurisë, dhe se institucionet ligjzbatuese funksionojnë njësoj për të gjithë.

Puna për t’u bërë pjesë e zonës Schengen është disafish më e vështirë dhe sfiduese sesa përmbushja e kritereve që mundësuan heqjen e regjimit të vizave me zonën Schengen, apo përmbushja e kritereve për anëtarësim në BE. Prandaj, le të mos ushqejmë asnjë iluzion. Rruga jonë për në Schengen do të jetë edhe më e gjatë, edhe më e vështirë se ajo e pjesëmarrjes në tregun e brendshëm dhe anëtarësimit në BE.

RRUGA E QËNDRUESHME

Në të tilla kushte, pyetja që kërkon përgjigje nga vetë nismëtarët e propozimit është se pse po kërkojnë nga BE-ja diçka që është e pamundur ta marrin dhe cila është vlera e këtij propozimi. Pse kjo perde tymi tani?

Cilado qofshin arsyet pas nismës, e sigurt është se, për Shqipërinë e vetmja rrugë e qëndrueshme është anëtarësimi i plotë në BE. Ulja me dinjitet në një tryezë ku të drejtat dhe detyrimet vlejnë njësoj për të gjithë, dhe jo një raport dytësor me BE-në. Ndërkohë, shpërblimi nga ana e BE-së për reformat në fushën e sundimit të së drejtës dhe linjëzimit gjeopolitik, mbeten thelbësore për efektivitetin e zgjerimit dhe për rolin e tij në forcimin e sigurisë europiane.

Anëtarësimi në BE mund të arrihet përmes ndërtimit të një klime bashkëpunimi e mirëkuptimi politik që inkurajon sundimin e së drejtës, garanton zgjedhje të lira dhe të ndershme, lirinë e medias dhe zbatimin me rigorozitet të rregullave europiane në të gjitha fushat e qeverisjes. Ky qëllim mund të arrihet vetëm përmes reformave të qëndrueshme dhe rezultateve të matshme. Jo përmes iluzioneve apo shmangies nga përgjegjësitë politike.

Analiza është botim i fondacionit Friedrich-Ebert-Stiftung Tirana

Debatet dhe polemikat kanë nisur herët në Ferma VIP 3, por krahas tyre, në fermë kanë filluar të shfaqen edhe pëlqimet e para mes konkurrentëve.

Një prej fermerëve më aktivë, Akili, i angazhuar si në punët e përditshme ashtu edhe në diskutime, ka zbuluar se ka nisur të krijojë ndjenja për Gresën. Në një bisedë me Olën, ai ka rrëfyer emocionet e tij, duke pranuar se është i tërhequr prej saj, por njëkohësisht ndihet i pasigurt për shkak të situatës së saj jashtë fermës.

“Kur jam zgjuar sot, pàsha Zotin, njeriu i parë që kam dashur të shoh ka qenë ajo. Është shumë e mirë. Frika ime më e madhe është se nëse e bëj të dukshme këtë ndjenjë, mund të prishet raporti ynë, sidomos sepse ajo është e lidhur”, shprehet ai.

Ai nuk është kursyer as në vlerësimet për Gresën, duke shtuar: “Kur dolëm jashtë duke pirë cigare, e kam parë dhe u fika. Kur doli sonte te skeçi, kisha mbetur duke e parë. Isha ngrirë… sa e mirë. Karakteri e ka zbukuruar”.

Më tej, Akili thekson se kur bie në dashuri, ai nuk vendos kufij, duke shtuar se kjo situatë për të është edhe më e papritur, pasi nuk e kishte menduar veten në një lidhje me një vajzë nga Kosova.

Gjithashtu, ai ka folur edhe për raportin që ka lënë jashtë fermës, duke treguar se para hyrjes ishte në një lidhje, e cila përfundoi për shkak të vendimit të tij për t’u bërë pjesë e spektaklit.

“Para se të hyja, isha në një lidhje dhe ajo më vuri kusht: nëse hyn në ‘Ferma’, nuk do të kemi më lidhje bashkë. Unë zgjodha veten time dhe vendosa të jem i lirë këtu brenda”, ka rrëfyer ai.

Administrata Tatimore publikoi listën e pagave indikative për punonjësit e sektorit mjekësor dhe atij të kujdesit personal.

Lista, e cila do të shërbejë si një instrument referues për analizën e riskut, me qëllim identifikimin e rasteve të mundshme të mosdeklarimit të pagave reale të punonjësve, luhatet në intervalin nga 75 mijë lekë për pagat e berberëve dhe parrukierëve deri në 215 mijë lekë për kirurgët.

“Administrata Tatimore do të analizojë të dhënat e deklaruara në listëpagesat e subjekteve që operojnë në këto sektorë, duke i krahasuar ato me nivelet indikative të pagave sipas profesioneve përkatëse. Tatimpaguesit që deklarojnë paga nën nivelin e pagave indikative për profesionet përkatëse, apo që ndryshòjnë kategorizimin e profesionit të punonjësit me qëllim deklarimin e një page më të ulët, do të konsiderohen me risk dhe do të jenë objekt verifikimi nga strukturat e specializuara të Administratës Tatimore,” deklaruan Tatimet përmes një njoftimi zyrtar.

Administrata u ka bërë thirrje të gjithë tatimpaguesve të deklarojnë në mënyrë të saktë pagat reale të punonjësve në sektorin mjekësor dhe estetik në përputhje me legjislacionin tatimor në fuqi. Sipas saj, masat për deklarimin e saktë të pagave synojnë rritjen e pagesës së kontributeve të sigurimeve shoqërore, me qëllim sigurimin e pensioneve dinjitoze për punonjësit e sektorit të mjekësisë dhe të kujdesit personal (estetikë).

“Kemi thënë dhe do ta realizojmë, dyfishimin e shpërblimit për prindërit e fëmijëve me aftësi të kufizuara”

Kryeministri Edi Rama gjatë fjalës së tij në Asamblenë e PS-së ka njoftuar se do të ketë ndryshime në aktin e ardhshëm normativ. Ai zbuloi se familjarë ose prindër që nuk punojnë dot për shkak se kujdesen për ta do t’u paguhen sigurimet shoqërore nga shteti. Po ashtu për ta do të ketë edhe dyfishim shpërblimi.

“Nuk e kemi pasur mùndësinë të rrisim pagat sepse ekonomia nuk na e ka lejuar. Tani kjo po ndodh, jo vetëm në sektorin publik, por edhe privat, ku pagat po rriten në mënyrë të ndjeshme. Po ashtu edhe me pensionet, kemi filluar një proces të pandashëm me rritjen e pensioneve. Në janar u rritën pensionet x, ndërsa janarin që vjen do të jetë dyfish i asaj shifre, në 2028 trefish, 2029 katërfish e kështu me radhë.

E kemi thënë edhe më parë, por do të realizojmë tani, që kujdestarët, prindër, të afërm familjarë të fëmijëve me aftësi të veçanta, kemi shumë fëmijë dhe njerëz që kanë nevojë, që janë të detyruar të kujdesen për njeriun e afërt, nuk mundet dot që për këtë shkak të mbeten pa pension nesër, dhe do t’ia paguaj shteti detyrimet shoqërore. Kjo do të fillojë nga akti i ardhshëm normativ i qershorit, ashtu sikundër kemi thënë dhe do ta realizojmë, dyfishimin e shpërblimit për prindërit e fëmijëve me aftësi të kufizuara, për nënat në radhë të parë”, tha Rama duke theksuar se nuk kanë qenë mundësitë për ta realizuar më parë.

Lufta në Lindjen e Mesme arrin një nivel të ri tensioni pas interceptimit të një rakete iraniane mbi Turqi

Lufta në Lindjen e Mesme ka arritur një nivel të ri tensioni pasi Turqia deklaroi se një raketë balistike e hedhur nga Irani ka hyrë në hapësirën ajrore turke dhe është rrëzuar nga mbrojtja e lidhur me NATO-n. Sipas Reuters, më 30 mars, autoritetet turke e përshkruan këtë si raketën e katërt iraniane të interceptuar që nga fillimi i konfliktit, ndërsa një zëdhënës i NATO-s konfirmoi se Aleanca është gati të mbrojë anëtarët e saj. Turqia nuk ka sqaruar objektivin e raketës, ndërsa Irani nuk ka dhënë komente të menjëhershme për incidentin.
Pse ka rëndësi ky episod

Ky incident është i rëndësishëm për dy arsye. Së pari, tregon se lùfta nuk prek më vetëm Iranin, Izraelin, Libanin, Jemenin dhe Gjirin Persik: tani po afrohet pranë territorit të një vendi anëtar të NATO-s. Së dyti, ngrit një pyetje që shumë qeveri shpesh e kanë shmangur: çfarë ndodh nëse konflikti, tashmë në zgjerim, përfshin më drejtpërdrejt territoret dhe sistemet e Aleancës?

Interceptimet nuk janë të rralla, por vendi i Turqisë e bën këtë rast të veçantë

Interceptimet e raketave ndodhin shpesh në shumë konflikte, por ky rast dallon për shkak të vendndodhjes dhe rolit të Turqisë. Turqia nuk është thjesht një vëzhguese: është anëtare e NATO-s, strehon objekte kyçe të Aleancës dhe ka luajtur rol diplomatik për të ulur tensionet rajonale. Reuters raporton se Turqia strehon baza kyçe si Incirlik dhe radarin e Kurecik, dhe se Ankaraja ka mbajtur kontakt me udhëheqësit ushtarakë të NATO-s me rritjen e tensioneve.

Një raketë që hyn në hapësirën ajrore turke nuk është thjesht një episod i luftës. Është një test për të kuptuar se sa larg mund të shtrihen pasojat gjeografike të konfliktit. Edhe nëse raketa nuk ishte drejtuar drejtpërdrejt ndaj Turqisë, fakti që ka kaluar hapësirën ajrore dhe është rrëzuar ndryshon perceptimin e luftës, duke e kthyer një konflikt të afërt në një çështje të drejtpërdrejtë sigurie për një vend të Aleancës.

Roli i dyfishtë i Turqisë

Roli i Turqisë është veçanërisht interesant sepse ajo përpiqet të luajë dy funksione njëkohësisht. Nga njëra anë, Ankaraja angazhohet në përpjekje diplomatike për të ndaluar eskalimin. Sipas Reuters dhe mediave të tjera, Turqia ka marrë pjesë në bisedime në Islamabad së bashku me Pakistanin, Arabinë Saudite dhe Egjiptin, duke synuar zgjidhje si rihapja e ngushticës së Hormuzit dhe stabilizimin rajonal.

Nga ana tjetër, Turqia duhet të reagojë si një shtet i cili hapësira ajrore e tij përfshihet në konflikt. Balancimi i këtyre dy pozicioneve nuk është i lehtë. Turqia ka kritikuar si operacionet ushtarake të SHBA-ve dhe Izraelit, ashtu edhe aktivitetin raketor iranian, duke u paraqitur si aktor diplomatik dhe jo si palë në konflikt. Megjithatë, përsëritja e incidenteve raketore e bën të vështirë ruajtjen e vetëm një distancimi diplomatik. Kur raketat hyjnë në hapësirën tënde ajrore, edhe indirekt, roli i Turqisë rrezikon të kalojë nga ndërmjetësues në një fuqi rajonale të përfshirë.

Aleanca në qendër të vëmendjes

Interceptimi i raketës mbi Turqi nuk do të thotë se NATO po hyn në luftë, siç është sqaruar nga burimet. Megjithatë, faktorët aleancës bëhen më të rëndësishëm se kurrë. Sipas Reuters, NATO ka riafirmuar gatishmërinë për të mbrojtur anëtarët e saj, një pozicion standard që merr një peshë tjetër në një skenar të luftës në zgjerim. Ky episod tregon se, nëse rreziku i përhapjes vazhdon, territori dhe besueshmëria e Aleancës mund të bëhen elementë kyç të strategjisë.

Konflikti tashmë zhvillohet në fronte të shumta: rebelët Huthi janë gjithnjë e më shumë të përfshirë, shtetet e Gjirit mbeten nën presion, dhe ngushtica e Hormuzit vazhdon të jetë një nyje ushtarake dhe ekonomike. Një episod që përfshin Turqinë shton një nivel kompleksiteti. Nuk hap një luftë të re, por rrit rreziqet.

Pasojat e gjeografisë së konfliktit

Rëndësia më e madhe e incidentit është se ndryshon perceptimin gjeografik të luftës. Një konflikt që shpesh lidhej kryesisht me Iranin dhe Izraelin tani shtrihet qartë edhe në hapësirën ajrore të një vendi anëtar të NATO-s. Edhe nëse incidenti përfundon me një interceptim të suksesshëm pa eskalim të mëtejshëm, ai tregon se lufta është gjithnjë e më e vështirë për t’u kufizuar.

Ky zhvillim ka ndikim në tregje, diplomaci dhe strategji ushtarake. Nëse qeveritë e vlerësojnë që lufta mund të prekë direkt territorin e Aleancës, mënyra e përballimit të konfliktit ndryshon, edhe pa një ndërhyrje formale. Shpesh rëndësia e një ngjarjeje qëndron më shumë në ndryshimin që prodhon në vendime të ardhshme sesa në efektet e saj të menjëhershme. Interceptimi në Turqi duket se është një nga këto raste.

Çfarë tregon ky episod për fazën aktuale të luftës

Minimalisht, incidenti raketor mbi Turqi tregon se kufijtë e luftës po bëhen më të paqëndrueshëm. Të ndjekësh vetëm frontet kryesore nuk mjafton më: tani ka rëndësi edhe ku arrijnë pasojat indirekte. Roli diplomatik i Turqisë, postura mbrojtëse e NATO-s dhe fuqia raketore rajonale e Iranit bashkohen në të njëjtën histori. Ky është një sinjal i një lufte që po zgjerohet jo vetëm në intensitet, por edhe në përmasa strategjike./Lajmi i Fundit

Qyteti i Heraklion, që ndodhet në ishullin e njohur të Kretës, po përballet aktualisht me një situatë të pazakontë dhe mjaft alarmante për banorët e tij.

Një valë e fuqishme e pluhurit afrikan ka përfshirë zonën, duke krijuar kushte të rënda atmosferike dhe duke ndikuar ndjeshëm në cilësinë e jetës së përditshme. Ky fenomen natyror, i cili ndodh kur masa të mëdha pluhuri transportohen nga shkretëtira e Saharasë drejt rajoneve të Mesdheut, këtë herë ka arritur nivele ekstreme.

Sipas të dhënave të publìkuara nga Observatori Kombëtar i Athinës përmes platformës Meteo.gr, përqendrimi i grimcave të imëta në ajër ka arritur deri në 1000 mikrogramë për metër kub, një shifër shumë herë më e lartë se kufijtë e rekomanduar për sigurinë e shëndetit publik. Këto nivele konsiderohen tejet të rrezikshme dhe përbëjnë një kërcënim serioz për shëndetin, sidomos për personat që vuajnë nga sëmundje kronike të frymëmarrjes si astma apo bronkiti, si dhe për të moshuarit dhe fëmijët.

Pamjet nga qyteti janë shqetësuese: një mjegull e dendur pluhuri ka mbuluar gjithçka, duke krijuar një atmosferë të zymtë dhe duke reduktuar ndjeshëm dukshmërinë. Nga kulla e kontrollit në Aeroportin Nikos Kazantzakis është raportuar se dukshmëria ka rënë në vetëm 600 metra, ndërkohë që në kushte normale arrin deri në 10 kilometra.

Kjo ka ndikuar drejtpërdrejt në funksionimin e trafikut ajror, duke shkaktuar vonesa dhe devijime të fluturimeve. Aktualisht, shumica e fluturimeve që duhet të ulen në Heraklion po ridrejtohen drejt aeroporteve të tjera, ndërsa vetëm ngritjet po realizohen me kujdes të shtuar.

Meteorologët kanë paralajmëruar se kjo situatë nuk do të jetë kalimtare. Parashikimet tregojnë se vala e pluhurit do të vazhdojë deri të enjten, më 2 prill, dhe ekziston mundësia që një valë tjetër të godasë sërish rajonin në ditët në vijim. Kjo e bën situatën edhe më shqetësuese dhe kërkon masa të vazhdueshme parandaluese.

Autoritetet shëndetësore u kanë bërë thirrje qytetarëve që të tregojnë kujdes maksimal. Ata rekomandojnë shmangien e daljeve të panevojshme, përdorimin e maskave mbrojtëse dhe qëndrimin në ambiente të mbyllura sa më shumë që të jetë e mundur. Në veçanti, grupet më të rrezikuara duhet të jenë shumë të kujdesshme. Ekspertët theksojnë se fenomene të tilla po bëhen gjithnjë e më të shpeshta, si pasojë e ndryshimeve klimatike, duke e bërë të domosdoshëm ndërgjegjësimin dhe përgatitjen për situata të ngjashme në të ardhmen.

Një shqiptar që jeton në Michigan është dënuar me 25 vjet burg në një rast trafiku ndërkombëtar kokaine prej 100 milionë dollarësh. Ylli Didani, 48 vjeç, u dënua të martën në gjykatën federale në Detroit, për shpërndarje kokaine dhe pastrim parash.

Sipas mediave amerikane, kokaina me vlerë mbi 100 milionë dollarë u sekuestrua pas hetimit të një organizate ndërkombëtare të trafikimit të drogës me lidhje me Shtetet e Bashkuara, Amerikën e Jugut dhe Evropën.

Agjencitë e përfshira në hetim përfshinin Administratën Kundër Drògës, Doganat dhe Mbrojtjen Kufitare të SHBA-së, Departamentin e Sigurisë Kombëtare, Shërbimin e të Ardhurave të Brendshme-Hetimet Penale dhe Departamentin e Policisë së Farmington Hills (Michigan). Didani dhe bashkëpunëtorë të tjerë planifikuan dhe financuan shpërndarjen e kokainës nga disa vende, përfshirë Michiganin, tha prokurori i distriktit.

Si rezultat i hetimit, tha prokurori i distriktit, oficerët e zbatimit të ligjit sekuestruan mbi 4,300 kilogramë kokainë gjatë viteve 2019 dhe 2020, të cilat ishin ngarkuar në pesë anije të ndryshme kontejnerësh me destinacion porte ndërkombëtare.

“Është martuar me mua për letra…”/Rabea Shahini sqaron raportin e shumëpërfolur me Mirin!
I ftuar mëngjesin e sotëm në studion e “Wake Up”, ka qenë Rabea Shahini, bashkëshortja e Mirit. Ajo ka folur më shumë lidhur me lojën e tij në “Big Brother VIP 5”, por po ashtu ka sqaruar dhe disa keqkuptime që kanë qarkulluar në media.

Ka pasur momente që është konceptuar nga disa njerëz sikur marrëdhënia juaj u vu në dyshim. Si e përjetove këtë?

Unë jam mësuar nga poIitika që shprehen shumë gjëra që nuk janë gjithmonë të vërteta. Nuk është se më prek shumë, por ka shumë gjëra që nuk janë të vërteta. Ne as jemi ndarë, as kemi ndonjë marrëdhënie të çuditshme. Madje për të sqaruar atë që është thënë sikur Miri është martuar me mua për letra, Miri akoma nuk i ka marrë letrat. E ka pasur mundësinë për të marrë nënshtetësinë gjermane, por nuk e ka bërë sepse e do shumë atdheun. Miri ka një karrierë këtu dhe kjo karrierë nuk vazhdon nëse nuk është këtu. Kemi debatuar shumë për këtë.Edhe për ne ishte vendim i vështirë. Edhe ne nuk jemi gjithë kohën me të. Nuk do jetë gjithmonë kështu, por për momentin, sepse ai nuk e lë dot karrierën, as unë nuk e lë dot punën në parlamentin gjerman. Nuk është e lehtë për ne. Është sakrificë për ne, veçanërisht për Mirin, se ai e do shumë vajzën e tij. Nuk është e thjeshtë të mos jesh gjithë kohën me të.

Miri dhe vajza ngjajnë shumë si karakter. Kanë ca rituale të përbashkëta. Ata vdesin të bëjnë shopping, shohin nëpër dyqane, luajnë Nintendo, rrinë shtrirë në kolltuk në të njëjtin pozicion, madje edhe flenë njësoj. Një ditë e çova televizorin te BBV dhe Miri ishte në gjumë akoma, shkova tek dhoma e gjumit dhe pashë edhe vajza po flinte po në të njëjtin pozicion./TAR

Një postim i papritur në “Instagram” ka shkaktuar trazira te fansat e Selin Bollatit

Një postim i papritur në “Instagram” ka shkaktuar trazira te fansat e Selin Bollatit. Në rrjetin social është publikuar një fotografi e banores ku thuhet se është larguar nga shtëpia më e famshme në Shqipëri, “Big Brother VIP5”.

Krahas këtij imazhi nuk kanë shkruar asgjë, por menjëherë ndjekësit kanë reaguar duke pyetur se çfarë ka ndodhur.

Disa prej fansave e kanë besuar fiIIimisht dhe disa të tjerë e kanë kuptuar se është një gënjeshtër me rastin e 1 Prillit.

“Unë për vete e hëngra dhe më ngeci dhe kosi në fyt”, shkruan një ndjekëse dhe një tjetër shprehet: “Dhe unë që po ecja dhe ndala në mes të rrugës”.

Ndërsa ata që e kuptuan menjëherë që është një gënjeshtër shkruanin: “Gëzuar 1 Prillin”.

Foton e kanë realizuar njësoj siç publikohet në “Instagram”-in e BBV kur një banor eliminohet nga gara, duke e bërë sa më të besueshme se ajo është larguar nga shtëpia e “Big Brother VIP 5”.

Por në fakt ishte thjesht një rreng për fansat e saj me rastin e ditës së gënjeshtrës.

Deklarata e Kryeministrit Edi Rama se heqja e taksës së qarkullimit do t’i detyronte shqiptarët të paguanin katër herë më shumë është kundërshtuar nga gazetari Klodian Tomorri, i cili ka bërë një analizë të detajuar mbi historikun e kësaj takse.

Sipas Tomorrit, në vitin 2011 qeveria e kohës hoqi tre taksa mbi automjetet: taksën e shitjes, taksën e qarkullimit dhe taksën e regjistrimit. Në atë kohë, taksa e qarkullimit ishte 10 mijë lekë në vit për makinat me naftë dhe 7500 lekë për ato me benzinë, ndërsa taksa e regjistrimit ishte 2400 lekë në vit.

Për të kompensuar të ardhùrat, barra fiskale u zhvendos pjesërisht te karburanti, duke vendosur një taksë prej 7 lekësh për litër për naftën dhe 5 lekësh për benzinën, si dhe një taksë vjetore për automjetet e përdorura. Sipas analizës, ky riformatim ishte neutral për buxhetin, pasi të ardhurat mbetën në të njëjtin nivel, rreth 80 milionë euro në vit.

Por situata ndryshoi pas vitit 2014, kur qeveria Rama rriti taksën e qarkullimit nga 7 në 17 lekë për litër dhe më pas në 27 lekë për litër. Sipas Tomorrit, me efektin e TVSH-së, kjo taksë arrin në rreth 32.4 lekë për litër.

Ai thekson se kjo nuk ishte një zhvendosje e barrës fiskale, por një rritje e drejtpërdrejtë taksash, e cila u kushton qytetarëve shqiptarë rreth 200 milionë euro në vit.

Në analizën e tij, Tomorri kundërshton edhe pretendimin e Kryeministrit se vendet e rajonit e kanë taksën e qarkullimit të përfshirë te automjeti. Sipas tij, krahasimi i faturave vjetore tregon se Shqipëria është në të njëjtat nivele me vendet e rajonit.

Referuar të dhënave të përpunuara, taksat vjetore për automjetet janë rreth 200 euro në Maqedoninë e Veriut, 250-350 euro në Kosovë, 245-345 euro në Shqipëri dhe 250-450 euro në Serbi.

Sipas gazetarit, këto shifra tregojnë se pretendimi për një diferencë të madhe mes Shqipërisë dhe vendeve të tjera nuk qëndron, duke e cilësuar deklaratën e Kryeministrit si të pavërtetë. /skyweb.al