Lajme Flesh

Një burrë i moshës 36 vjeç u de.noncua nga bashkëshortja për dh.u.në në familje, një dh.u.në e cila ka sh.p.ër.th.yer pas kërkesës së tij për të kryer mar.rëdh.ënie s.e.ks.uale. Shtetasi me inicialet R. S sipas një burimi policor të gazetës “Si” përfundoi në

komisariatin numër katër pasi e shoqja, një 28-vjeçare këmbëngul se u rr..h dhe u dh.u.nua f.izikisht nga partneri. Çifti u martua katër vite më parë – bën me dije policia – përmes shkuesisë dhe nuk kanë pasur ndonjëherë ko.nf.likte të rënda gjatë martesës.

Mosmarrë.veshjet siç kùptohet nga de.noncimi i 28-vjeçares, kanë nisur pas kërkesave të herëpashershme të të shoqit për të kryer marrëdh.ënie s.e.ksuale an.a.le. “Bëmë fjalë atë natë për një arsye komplet idi.ote, pasi ai donte të kryente

marrëd.hë.nie në një formë tjetër, an.ale. Nuk pranova të kryej marrëdh.ënie në atë formë dhe më pas ai filloi të më sh.a.jë nga familja, nga nëna, babai, vëllai. Pas kësaj im shoq më g.od.iti me gr.ushte duke më thënë fjalë të p.ista që nuk i them dot para jush”, thekson në polici e reja nga kryeqyteti. Policia shton për gazetën “Si” se dëshmitare gjatë dh.u.nës fizike ka qenë edhe vajza e çiftit e moshës dy vjeç.

“Ky debat për të kryer marrëdh.ënie në një formë tjetër është nde.zur dhe një herë tjetër, aq shumë sa në atë rast kur sërish nuk pranova të kryerja ma.rrëdh.ënie siç kërkonte, më k.ë.rc.ënoi duke më thënë merr rrobat dhe ik nga shtëpia ec ku të duash më tha”.

Policia e komisariatit numër katër tregon se gruaja e ndodhur në këto kushte, para dy kërkesave të partnerit dhe rr.ah.jeve të tij për këtë shkak ka njoftuar prindërit e saj por pa u thënë plotësisht se nga buronte dh.u.na.

“Prindërit më kërkuan të shkoja në polici ndaj dhe u paraqita këtu”, thotë gruaja. Policia ka firmosur shkresën për ekspertim fizik të den.oncueses për ta plotësuar dosjen me prova e për të vërtetuar se ka shenja të dh.u.nës fizike.

“Sidoqoftë ne dy.s.hojmë se gruaja është më tepër e d.hu.nuar psikol.ogjikisht se sa fizi.kisht, duke qenë se ajo kër.c.ë.nohet vazhdimisht se duhet të kthehet tek prindërit në rast se nuk i plotëson dëshirat partnerit”, komentoi një agjent i policisë.

Policia shton zyrtarisht se thirri në komisariat edhe shtetasin R. S, nga Tirana, i punësuar në një biznes privat. Por ai ka kundërshtuar me for.cë detajet e in.ti.mitetit me bashkëshorten duke këmbëngulur se

asnjëherë nuk ka kërkuar mar.rëdhë.nie ndryshe. “Jemi grindur për gjëra të vogla, siç mund të keni k.onf.likte edhe ju në familjet tuaja. Ime shoqe më njoftoi se e kishte ndarë mendjen dhe se për ditëlindjen do ikte tek e ëma.

Natyrisht që u shqetësova pasi vendimet duhet t’i marrim së bashku, aq më tepër që ditëlindjen duhet ta festonim së bashku. Nuk e kam go.d.itur asnjëherë gruan, kam ko.nfl.ikte si çdo çift, por prej disa muajsh vërej një përçarje me bashkëshorten, pasi ajo vepron si i thotë koka dhe pa më pyetur”, ka thënë burri. Policia njofton se pavarësisht këtij pretendimi, bazuar në den.on.cimin e gruas, ka nisur hetimet ndaj bashkëshortit për dh.u.në në familje.

Një burrë i moshës 36 vjeç u de.noncua nga bashkëshortja për dhu.në në familje, një dh unë e cila

ka shpërthyer pas kërkesës së tij për të kr yer mar.rëdhënie se.ksu ale.Shtetasi me inicialet R. S

sipas një burimi pol.icor të gazetës “Si” përfundoi në komisariatin numër katër pasi e shoqja,

një 28 vjeç.are këmbënguI se u rr ah dhe u dhu nua fiz.ikisht nga partneri.

Një grua e martuar, ka ndarë me psikologe Deidren problemin e saj që e shqetëson prej vitesh. Ajo zbuloi se kishte plot pesë vite që nuk kishte bërë s*ks me bashkëshortin e saj.

Por më e keqja është justifikimi që i jep i shoqi… ai i thotë se nuk e shikon më si femër tërheqëse pasi pas lindjes së fëmijës ka shtuar në peshë.

“A duhet të largohem? Bùrri dhe unë kemi qenë së bashku për 23 vjet dhe kemi dy fëmijë, por ne nuk kemi kryer marrëdhënie s*ksuale në gati pesë vjet. Burri im thotë se nuk më sheh më tërheqëse pas lindjes së fëmijëve sepse kam shtuar në peshë.

Pasi dëgjoi historinë e saj, psikologia Deidre u mundua që t’i japë këshillën më të mirë të mundshme.

“Të jesh i vetmuar në marrëdhënien tënde është një shenjë e qartë se diçka nuk është në rregull.

Duket sikur marrëdhënia juaj po kalon në shumë sfida. A duhet të largohesh?

Mbase. Megjithëse ka hapa të tjerë që mund të dëshirosh të provosh përpara se ta bësh atë.

Nëse ai nuk është i gatshëm të bëjë përpjekje bashkë me tz për të shpëtuar këtë lidhje, atëherë është mirë që të ndaheni dhje të gjeni veten tuaj.

Më besoni, e ardhmja juaj larg tij do të jetë më e ndritur”.

Sylvinho përforcon mbrojtjen në prag të sfidës play-off të Kupës së Botës 2026. Kombëtarja shqiptare e futbollit luan kundër PoIonisë në Varshavë më 26 mars, një duel deçiziv që do vendos nëse tanët do marrin një biletë për në finalen play-off kundër fituesit të çiftit Ukrainë – Suedi, apo do ndalen këtë për ‘ëndrrën amerikane’.

Në kuadër të sfidës kundër polakëve, trajneri Sylvinho dhe ndihmësit e tij kanë nisur prej javësh punën, duke takuar nga pranë edhe disa futbollistë si kapiteni Berat Gjimshiti dhe veterani Elseid Hysaj.

Por Sylvinho nuk është ndalur këtu. Duket se këtë herë trajneri do bëjë dy afrime të reja në ekip, këtë herë në mbrojtje. Bëhet fjalë për futbollistin e AEK-ut të Athinës, Stavros Pilios dhe mbrojtësin e Lechia Gdansk në Poloni, Bujar Pllana.

Stavros Pilios (25 vjeç) ka disa muaj që përflitet për një afrim te Shqipëria dhe 25 vjeçari është ideal për krahun e majtë të mbrojtjes, teksa këtë sezon në Greqi ka luajtur 30 ndeshje duke asistuar në katër raste.

Sipas medieve pajisjen me pasaportën shqiptare e ka përfituar edhe Bujar Pllana, mbrojtësi qëndror, por që luan edhe në krahun e djathtë. Pej verës së vitit 2024 ai luan në Poloni me Lechia Gdansk dhe i njeh mirë polakët. Pllana ka qenë pjesë e moshave U-21 të Kosovës në tre raste, por nuk është preferuar më pas nga ‘Dardanët’ të cilët e kanë ‘harruar’.

Ndahet nga jeta në moshën 96-vjeçare ịsh-deputeti i Partisë Demokratike në dy legjislatura, Tomor Dosti.

Ishte edhe nënkryetar i PD në vitet e para. U zgjodh deputet në dy legjislatura 1991-1996, ndërsa më 1998 u tërhoq nga politika aktive.

Ish-ligjvënësi njihej për vuajtjet e tij në kohën e diktaturës. U dënua në vitin 1953 me 25 vjet heqje lirie. Burgun e vuajti në Burrel mes personaliteteve të Shqipërisë. Pas burgut kaloi kalvarin e internimit familjarisht.

Ai lindi në Gjirokastër, në vitin 1930. I biri i ish-ministrit Hasan Dosti. Pas arratisjes së babait dhe vëllait, ai me vëllezërit dhe motrat, pasi të ëmën ia pushkatuan gjermanët ditën e largimit nga Tirana, u persekutuan. U arrestua më 1953 dhe u dënua me 20 vjet heqje lirie “për tentativë arratisjeje”.

Më 1991 i bashkohet PD duke vënë në dispozicion të saj kredibilitetin politik e familjar në jugun e Shqipërisë, duke krijuar me Pjetër Arbnorin, Leka Totën, Uran Butkën, Ajet Rusin dhe të vëllain Lekën, lëvizjen politike demokrate.

Koreja e Veriut deklaroi se dënon sulmet ndaj Iranit dhe akuzon SHBA-në dhe Izraelin për shkeIje të sovranitetit

Koreja e Veriut ka dënuar ashpër sulmet ushtarake ndaj Iranit, duke i cilësuar ato si një akt agresioni dhe një shkelje serioze të sovranitetit të një shteti.

Në një deklaratë të publikuar nga media shtetërore, një zëdhënës i Ministrisë së Jashtme të Republikës Popullore Demokratike të Koresë (DPRK), tha se sulmet e ndërmarra nga Izraeli ndaj Iranit, me mbështetjen e Shteteve të Bashkuara, janë veprim i paligjshëm dhe i papranueshëm.

Sipas deklaratës, operacioni ushtarak i Izraelit ndaj Iranit, i kryer me “mbështetje dhe patronazh aktiv” nga SHBA, përbën një shkelje të rëndë të sovranitetit shtetëror dhe të së drejtës ndërkombëtare.

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Koresë së Veriut tha se përshkallëzimi i situatës në rajon ishte një zhvillim i parashikueshëm, duke argumentuar se prania dhe presioni ushtarak amerikan në rajon prej kohësh kanë krijuar kushtet për një përplasje të drejtpërdrejtë.

Në deklaratë, SHBA përshkruhet si një shtet që kërkon dominim global dhe që përdor forcën ushtarake për të realizuar, sipas saj, ambiciet e veta strategjike.

Koreja e Veriut gjithashtu akuzoi SHBA-në dhe Izraelin se vendosin interesat dhe ligjet e tyre mbi të drejtën ndërkombëtare dhe se përdorin forcën ushtarake për të arritur qëllime politike dhe gjeopolitike.

Sipas deklaratës, veprimet e fundit të SHBA-së në arenën ndërkombëtare gjatë këtij viti janë një shembull që, sipas saj, tregon rolin destabilizues të Uashingtonit në rendin global dhe ndikimin që këto politika mund të kenë në paqen dhe stabilitetin ndërkombëtar.

Zëdhënësi paralajmëroi gjithashtu se veprime të tilla mund të kenë pasoja jo vetëm për vendet e përfshira drejtpërdrejt në konflikt, por edhe për rajone të tjera të botës, duke krijuar efekte politike, ekonomike dhe gjeopolitike më të gjera.

Në fund të deklaratës thuhet se komuniteti ndërkombëtar duhet të reflektojë mbi pasojat e ndërhyrjeve ushtarake në Lindjen e Mesme gjatë dekadave të fundit, duke theksuar se këto ndërhyrje kanë sjellë destabilizim dhe tensione të vazhdueshme në rajon.

Autoritetet e Phenianit i bënë thirrje palëve të përfshira dhe aktorëve rajonalë që të kuptojnë, sipas tyre, natyrën e konfliktit dhe të kontribuojnë për rikthimin e situatës drejt paqes dhe stabilitetit në Lindjen e Mesme.

Irani thotë se do t’i “vërë flakën” çdo anijeje që përpiqet të kalojë nëpër Ngushticën e Hormuzit, kanalin më të ngarkuar të transportit të naftës në botë.

ngushtica e hormùzitZakonisht, rreth 20% e naftës dhe gazit global kalon nëpër korridorin e ngushtë të transportit detar në Gjirin Persik. Por gjenerali iranian Sardar Jabbari tha se Teherani tani “nuk do të lejojë asnjë pikë nafte të largohet nga rajoni”.

Pasiguria dhe ndërprerja e tregtisë ndërkombëtare e shkaktuar nga reagimi i Iranit ndaj sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ka rritur tashmë çmimet e naftës.

Bllokimi i ngushticës mund të rrisë më tej koston e mallrave dhe shërbimeve në të gjithë botën dhe të godasë disa nga ekonomitë më të mëdha në botë, përfshirë Kinën, Indinë dhe Japoninë, të cilat janë ndër importueset kryesore të naftës bruto që kalon nëpër këtë rrugë ujore.

Çfarë është Ngushtica e Hormuzit – dhe ku ndodhet?

Ngushtica e Hormuzit është një nga rrugët më të rëndësishme të transportit detar në botë dhe pika më e rëndësishme e tranzitit të naftës.

I kufizuar në veri nga Irani dhe në jug nga Omani dhe Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), korridori – i cili është vetëm rreth 50 km (31 milje) i gjerë në hyrje dhe dalje, dhe rreth 33 km i gjerë në pikën e tij më të ngushtë – lidh Gjirin me Detin Arabik.

Ngushtica është mjaftueshëm e thellë për cisternat më të mëdha të naftës bruto në botë dhe përdoret nga prodhuesit kryesorë të naftës dhe gazit në Lindjen e Mesme – dhe klientët e tyre.

Në vitin 2025, rreth 20 milionë fuçi naftë kaluan nëpër Ngushticën e Hormuzit në ditë, sipas vlerësimeve nga Administrata Amerikane e Informacionit për Energjinë (EIA) – kjo është një vlerë prej gati 600 miliardë dollarësh (447 miliardë paund) tregti energjie në vit.

Kjo naftë nuk vjen vetëm nga Irani, por edhe nga shtete të tjera të Gjirit si Iraku, Kuvajti, Katari, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Cili do të ishte ndikimi i mbylljes së ngushticës?

Rreth 3,000 anije lundrojnë nëpër ngushticë çdo muaj.

Analistët kanë paralajmëruar se sa më gjatë të ketë kërcënime për anijet që kalojnë nëpër ngushticë, aq më i lartë do të jetë çmimi i naftës – dhe transporti i saj.

“Është de facto i mbyllur në atë mënyrë që askush nuk guxon të kalojë nëpër të”, tha për CBS News, partnerin amerikan të BBC-së, Arne Lohmann Rasmussen, analist kryesor në Global Risk Management, një ofrues i informacionit për tregun e energjisë.

“Mund të sulmohesh dhe nuk mund të marrësh sigurim ose është jashtëzakonisht e shtrenjtë, kështu që duhet të presësh derisa situata e sigurisë të jetë më e mirë… Nëse nafta dhe gazi që vijnë nga ngushtica ndërpriten, kjo ka pasoja të rëndësishme për tregun”, shtoi ai.

“Ndërsa nuk ka bllokadë fizike, kërcënimet nga iranianët, plus sulmet me dronë dhe raketa, nënkuptojnë se tankerët nuk po kalojnë nëpër ngushticë.”

Çmimi i naftës së papërpunuar Brent arriti përkohësisht në 82 dollarë për fuçi të hënën, pasi të paktën tre anije u sulmuan pranë Ngushticës së Hormuzit gjatë fundjavës.

Kjo ka lënë rreth 150 anije cisterna të bllokuara, sipas agjencisë së lajmeve Reuters.

Sipas të dhënave nga Grupi i Bursës së Londrës, kostoja e marrjes me qira të një supertankeri për të transportuar naftë nga Lindja e Mesme në Kinë është pothuajse dyfishuar nga çmimi i javës së kaluar në një rekord prej më shumë se 400,000 dollarësh (298,300 paund).

Mbyllja e korridorit jetësor të transportit detar do të dëmtojë gjithashtu vendet e Gjirit, si Arabia Saudite, ekonomitë e të cilave mbështeten shumë në eksportet e energjisë.

Irani, në krahasim, eksporton rreth 1.7 milion fuçi në ditë, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë. Irani eksportoi naftë me vlerë 67 miliardë dollarë (50 miliardë paund) në vitin financiar që përfundon në mars 2025 – të ardhurat e tij më të larta nga nafta në dekadën e fundit – sipas vlerësimeve të Bankës Qendrore të Iranit.

Një bllokadë e ngushticës do ta godasë rëndë edhe Azinë.

Në vitin 2022, rreth 82% e naftës bruto dhe kondensateve (hidrokarbure të lëngshme me dendësi të ulët që zakonisht ndodhin me gazin natyror) që dilnin nga Ngushtica e Hormuzit ishin të destinuara për në vendet aziatike, sipas vlerësimeve të EIA-s.

Vetëm Kina vlerësohet se blen rreth 90% të naftës që Irani eksporton në tregun global.

Meqenëse Kina e përdor atë naftë për të prodhuar produkte që më pas i eksporton në vende të tjera, çmimet më të larta të naftës mund të nënkuptojnë gjithashtu çmime më të larta për konsumatorët në të gjithë botën.

Si mund ta mbyllë Irani ngushticën?

Rregullat e Kombeve të Bashkuara u lejojnë vendeve të ushtrojnë kontroll mbi detet territoriale deri në 12 milje detare (13.8 milje) nga vija e tyre bregdetare.

Në pikën e saj më të ngushtë, Ngushtica e Hormuzit dhe korridoret e saj të transportit detar shtrihen tërësisht brenda ujërave territoriale të Iranit dhe Omanit.

Nuk është e qartë se si saktësisht planifikon Irani ta mbyllë ngushticën, por sipas ekspertëve, një nga mënyrat më efektive për ta bërë këtë do të ishte vendosja e minave duke përdorur anije sulmi të shpejta dhe nëndetëse.

Marina e rregullt e Iranit dhe marina e IRGC-së mund të nisin sulme ndaj anijeve luftarake dhe anijeve tregtare të huaja.

Megjithatë, anijet e mëdha ushtarake mund të bëhen objektiva të lehta për sulmet ajrore të SHBA-së, dhe Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë se një nga qëllimet e tij është shkatërrimi i marinës së Iranit.

Anijet e shpejta të Iranit shpesh janë të armatosura me raketa kundër anijeve, dhe vendi operon gjithashtu një gamë të gjerë anijesh sipërfaqësore, anijesh gjysmë-nëndetëse dhe nëndetëse.

SHBA-të më parë kanë përdorur fuqinë e tyre ushtarake për të rivendosur rrjedhën e trafikut detar përmes ngushticës.

Në fund të viteve 1980, gjatë luftës tetëvjeçare Iran-Irak, sulmet ndaj objekteve të naftës u përshkallëzuan në një “luftë me tankerë” ku të dy vendet sulmuan anije neutrale për të ushtruar presion ekonomik.

Tankerat kuvajtiane që transportonin naftë irakiane ishin veçanërisht të prekshme. Përfundimisht, anijet luftarake amerikane filluan t’i shoqëronin ato përmes Gjirit në atë që u bë një nga operacionet më të mëdha të luftës detare sipërfaqësore që nga Lufta e Dytë Botërore, sipas Institutit Detar të SHBA-së.

A mund ta kompensojnë bllokadën rrugët alternative?

Kërcënimi i vazhdueshëm i mbylljes së Ngushticës së Hormuzit, me kalimin e viteve, i ka shtyrë vendet eksportuese të naftës në rajonin e Gjirit të zhvillojnë rrugë alternative eksporti.

Arabia Saudite operon një tubacion prej 1,200 km të gjatë, i aftë të transportojë deri në 5 milionë fuçi naftë të papërpunuar në ditë, sipas EIA-s.

Në të kaluarën, ajo ka ripërdorur përkohësisht një tubacion gazi natyror për të transportuar naftë bruto.

Emiratet e Bashkuara Arabe kanë lidhur fushat e saj të naftës në brendësi të vendit me portin e Fujairah në Gjirin e Omanit nëpërmjet një tubacioni me një kapacitet ditor prej të paktën 1.5 milion fuçish.

ONafta mund të devijohet përgjatë infrastrukturës alternative për të anashkaluar Ngushticën e Hormuzit, por Reuters raporton se kjo do të çonte në një rënie të furnizimit prej 8-10 milionë fuçish në ditë./BBC

ish-shefi i shërbimit sekret serb (BIA), Aleksandër VuIin, ka lëshuar kërcënime të hapura ndaj Kosovës dhe kryeministrit Albin Kurti, duke bërë thirrje që Serbia të ndjekë metodat e Izraelit dhe Mossad-it.

Në një deklaratë për mediat serbe, kryetari i Lëvizjes Socialiste ka kërkuar hartimin e planeve konkrete për t’u marrë me individë që ai i cilëson si bartës të politikave antiserbe, duke pohuar se Beogradi “di si t’i bëjë këto punë”.

“Shteti serb duhet të veprojë. Unë, pas kësaj, do të kërkoja nga shërbimet tona të krijojnë një plan të qartë se si do të merremi me individë me emër e mbiemër, të cilët janë bartës të politikave antiserbe, e ata le të mendojnë se çfarë do t’u ndodhë. Mundet Izraeli, mundet Mossadi, pse s’mundet shërbimi serb, pse s’mundemi ne?

Nuk është se kurrë nuk kemi bërë gjëra të tilla; e dimë si bëhen ato. Askush nuk na ka frikën. Kurti nuk e ka aspak problem t’u ikë marrëveshjeve, sepse nuk frikësohet se do të ketë pasoja, as ai e as të tijtë”, ka thënë Vulin.

Sipas Vulinit, Serbia duhet të ndërhyjë në mënyrë që Kosova t’ia ketë frikën Serbisë. Aktualisht, Vulin ka shërbyer në qeverinë e Serbisë si drejtor i Zyrës për Kosovën nga viti 2012, ministër pa portofol për Kosovën, shef i BIA-s dhe, së fundmi, zëvendëskryeministër i Serbisë.

Michelle Rawlins, nga Sheffield, ka rrëfyer se si ish-bashkëshorti shqiptar e br akti si në qendrën tregtare, ndërkohë që ajo ishte duke provuar fustanin e dasmës. 

Tashmë 51-vjeçarja e ka kthÿer jetën e saj pë rm bys dhe është duke e ndarë historinë e saj me gra të tjera për t’i frymëzuar ato të largohen nga mar rëdhëniet e dës htuara.

Michelle rrëfeu se si ajo kishte humbur besimin tek vetja pasi të gjithë nxënësit në shkollë e taIInin për shkàk të peshës së saj.

Ajo ishte shumë e shëndoshë dhe nuk shpresonte se ndonjë burrë mund t’ia hidhte ndonjëherë sytë. “Isha me pushime në Selanik tek mikesha ime Emma.

Një natë trokiti dikush në derë dhe brenda hyri një djalë i pashëm. Pasi Ema na prezantoi unë kuptova se ne përshtateshim si tipa, por unë e dija se dikush si ai s’do kishte kurrë interes ndaj meje.

Gjatë natës unë vura re se ai po më kushtonte më shumë vëmendje seç duhej dhe kjo më bëri të ndihesha mirë. Mendova se ai thjesht po tregohej i sjellshëm me mua por më pas ai filloi të më bënte komplimente.

Natën pasardhëse ne e takuam atë në një bar pranë detit dhe ai po më jo sh te. Qëndruam gjatë gjithë natës duke biseduar dhe më pas ai më çoi në shtëpinë e tij me motoçikletë”, rrëfeu Michelle.

Gjatë dy javëve qëndrimi në Greqi, Michelle e takonte atë çdo ditë. Ajo u tri.shtua shumë në momentin që pushimet mbaruan e i duhej të kthehej në Angli.

Shkuam të hidhnin firmat si fillim e më pas të organizonim dasmën. Pasi mbaruam procedurat, unë dhe fëmijët shkuam në

qendrën tregtare që të provoja një fustan nusërie dhe kishim vendosur të takoheshim me Blade aty. Ai nuk erdhi kurrë.

Prita me muaj të tërë që ai të më kontaktonte dhe më pas e kuptova se më kishte përdorur vetëm për të marrë vizën

angleze sepse mora vesh më vonë se ai ishte i martuar dhe gruaja e tij jetonte në Tiranë”, tha Michelle e tri.shtuar. 

PËLLUMB VREKA

Viti 1945. Shqipëria doli nga Lufta e Dytë Botërore me armatime e pajisje të trashëguara nga trofetë e ushtrive italiane e gjermane. Nga italianët pati më shumë trofe, ku përveç armatimeve të lehta si topa e mitraIoza, mortaja e pushkë, trashëguam edhe autoblinda të lehta tip “SPA” me mitraloza “BREDA”. Këto autoblinda, të kapura apo të dorëzuara nga kapitullimi i ushtrisë italiane ishin në gjendje të mirë, kështu që ato u futën në përdorim nga partizanët kundër vetë italianëve, por edhe gjermanëve.

PAK HISTORI

Gjatë luftës partizanët shtinë në dorë disa autoblinda “SPA” si edhe një tank gjerman “TIGËR”. Kur divizioni italian “FIRENCE” kapitulloi, i gjithë armatimi së bashku me një autoblindë u morën në dorëzim nga partizanët. Autoblinda u vu direkt në punë kundër forcave italiane që nuk donin të dorëzoheshin. Manovrator i saj ishte italiani me emrin Mario. Ç. Ky e përdori pa ndërprerje deri në nëntor 1943 kur e shkatërruan gjermanët me mortaja. Bashkë me të u vra edhe vetë Mario. Megjithatë, mitralozin që kishte sipër tip “BREDA”, i padëmtuar e morën forcat partizane. Ndërsa divizioni italian i Patosit nuk pranoi të dorëzohej. At’here, Mehmet Shehu urdhëroi rrethimin dhe asgjësimin e tij. Pas luftimeve të ashpra dhe humbjeve të shumta divizioni i Patosit u dorëzua pa kushte. Së bashku me trupat, natyrisht që u kap edhe një sasi e madhe armatimi. Së bashku me këtë armatim, u dorëzua nga italianët edhe një autoblindë “SPA”.

Partizanët e shfrytëzuan autoblindën në luftime kundër gjermanëve. Pozicioni i kësaj autoblinde në qafën e Kashit frenoi më së miri avancimin e trupave gjermane duke u dhënë mundësi forcave partizane të largoheshin pa humbje. Mirëpo gjatë manovrimeve, autoblindën e futën në rrugëkalimin e fshatrave Greshicë e Fratar, ku edhe mbeti për mungesë karburanti. Por për të mos ua lënë në duar gjermanëve, forcat partizane e shkatërruan atë duke e nxjerrë jashtë përdorimit, pasi i kishin çmontuar më parë mitralozin “BREDA”. Në zonën Pezë-Ndroq, forcat partizane kapën një tank gjerman “TIGËR-1”, të cilin vendosën ta fusnin në luftime po kundër gjermanëve. Plani dështoi sepse gjermanët me anën e bashkëpunëtorëve, morën informacion se ku strehohej tanku dhe kryen një operacion për rimarrjen e tij. Kjo nuk ndodhi, tanku i maskuar shumë mirë nga partizanët e fshatarët në një “gropë” breg lumi, ulluk mbeti në duar të partizanëve. Në vitin 1975, ky tank gjerman dhe një tank italian, u vendosën në sheshin para muzeut të tankeve “Myslym Keta” në Zall-Herr si trofe model të luftës kundër pushtuesve.

HISTORIA E PAS LUFTËS- ARMATOSJA

Kompania e parë e tankeve u krijua në 1 prill 1946. Komandant i saj ishte Nasi Mandi dhe kishte në përbërje nëntë tanke italianë “SPA” dhe një Diagaç gjerman. Në 10 Korrik 1948 u zhvillua parada e parë me mjete luftarake ku u paraqitën edhe tanket T34. Ky ishte një tank sovjetik, “mbreti” i Luftës së Dytë Botërore, i manovrueshëm, i shpejt dhe me një top tetëdhjetë e pesë milimetra. Ky tank shpartalloi tanket gjermanë TIGËR-1, TIGËR-2 dhe TIGËR-3 të cilët ishin shumë të rëndë dhe aspak të manovrueshëm. Në vitin 1955, krijohet “Traktati i Varshavës” si kundërpeshë e vendeve perëndimore ndaj “Pakti i Atlantikut (NATO). Shqipëria vërtet u bë anëtare e këtij traktati, por koha e “Baba Stalinit” kishte ikur me vdekjen e tij në mars 1953.

Pushtetin në BRRS e kishte marrë Nikita Hrushovi, me të cilin Partia e Punës dhe personalisht Enver Hoxha do të kacafyteshin për dy arsye. E para se Enveri nuk do të ishte dakord kurrsesi me goditjen që i bëri Hrushovi figurës së Stalinit duke e akuzuar për gjenocid e raprezalje kundër popullsisë që kishte mbajtur, sipas tij, të nënshtruar me terror të paparë. E dyta, ishte se në Mbledhjen e 81 Partive Komunistë në Moskë, në sallën Georgievskaja, Hrushovi sulmoi po ashtu shumë ashpër edhe Partinë Komuniste të Kinës. E cila edhe kjo nuk ishte dakord me denigrimin e figurës së Stalinit. Në fakt, në luftën me japonezët, Kina u ndihmua shumë nga Stalini, i cili dërgoi në Lindjen e Largët miliona ushtarë e mijëra tanke T-34 për të mbështetur Kinën në luftën Japonisë militariste.

Kina u mbrojt me forca në mbledhje nga Enveri i cili e shihte Kinën si një vend komunist që nuk i nënshtrohej diktatit të Partisë Bolshevike të Bashkimit Sovjetik të Hrushovit. Aq të forta ishin përplasjet me Hrushovin, saqë delegacioni shqiptar, nën kujdesin e organizuar nga Kadri Hazbiu, nën masa të forta sigurie, nga frika e ndonjë atentati u kthye në Shqipëri… me tren! Në këtë kuadër, kinezët mbështetjen e Shqipërisë e vlerësuan në masë, duke premtuar ndihma ekonomike-ushtarake, fillimisht pa interes e pa pagesa.

Pas tre vjet divergjencash e përplasjesh, marrëdhëniet me Bashkimin Sovjetik në vitin 1961 u prishën. U ndërprenë edhe ndihmat ekonomike, se ushtarake nuk kishte pasur. Bashkimi Sovjetik nuk i dha ndihma ushtare Shqipërisë për arsye se në Mbledhjen e Jaltës, Shqipëria u quajt “domen” i BRSS. Kjo do të thoshte se ombrella ushtarake e Bashkimit Sovjetik, mbronte edhe Shqipërinë. Kështu që Shqipëria trashëgoi vetëm një kompani tankesh T-34 të ardhur nga Jugosllavia. Pavarësisht se ne ishim anëtarë të Traktatit të Varshavës, de fakto nuk na pyeste njeri. Në mbledhjet e Traktatit të Varshavës emri i Shqipërisë figuron vetëm në listë, se potencial ekonomik dhe ushtarak nuk kishim. Nisur nga sa më sipër, në 13 dhjetor 1960, Partia e Punës e Shqipërisë ndërpreu çdo marrëdhënie me Bashkimin Sovjetik dhe vendet e Lindjes. Paskëtaj ne mbetëm vetëm si numër në Traktatin e Varshavës si një vend socialist. Deri në vitin 1968 kur BRSS pushtoi Çekosllovakinë, vit që Partia e Punës e Shqipërisë denoncoi dhe dënoi agresionin ndaj një vendi socialist, anëtar i Traktatit të Varshavës. Shqipëria doli nga Traktati i Varshavës, atë vit.

FURIA KINEZE E NDIHMËS EKONOMIKO-USHTARAKE-PA KUFI

Qeveria kineze tani po mendonte dhe zbatonte programin e ndihmës vëllazërore për simotrën e vogël, e cila e ndihmoi Kinën në Kombet e Bashkuara e kudo. Në fakt, kinezëria, siç thoshte Enveri, me ironi për kinezët, planin e kishin më të madh se sa ndihma ekonomike dhe ushtarake. Plani kinez ishte tejet larg. Ajo synonte t’a kthente Shqipërinë në një “plasdarm” për ekspansion kinez të mëtejshëm në Europë. Fillimisht, Partia e Punës dhe Enver Hoxha, nuk e kuptuan qëllimin final “të ndihmës” së qeverisë kineze. Por, me kalimin e kohës, qëllimi final i Kinës u kuptua dhe pas dhjetë vjetësh marrëdhëniet u prishën. Ishte viti 1976. Me këto kushte, Kina i kthen sytë nga Jugosllavia, e cila u bashkua kokë e këmbë me Kinën (vazhdon akoma më ngushtë edhe sot) duke qenë ura e kalimit të Kinës për në Europë. Në Shqipëri fillojnë të mbërrijnë transoqeanikët e parë të ngarkuar me industri të tëra, fabrika, makineri të rënda ushtarake si tanke, transportues të blinduar, obuzë, avionë, skafet e shpejtë “Mass” me silurë, e gjithfarë armatimesh të tjera… pa hesap. Kina solli në vendin tonë, nga gjilpëra tek vagonat e trenave ( se lokomotivat ishin çekosllovake, të shkëlqyera). Këto furnizime, pavarësisht rrugës së gjatë detare, (nga Keiptauni i Afrikës së Jugut) përkonin me deklaratën e famshme të Mao Ce Dunit se: “Shqipërisë, si motrës tonë, do i japim gjithçka, pa përjashtim dhe se në rast të një agresioni, ndihma ushtarake nuk do të njohë kufi për të mbrojtur Shqipërinë”.

Ama, të gjithë transoqeanikët duhej të kalonin patjetër në ngushticën e Gjibraltarit (protektorat anglez) të cilët kontrollonin çdo ngarkesë. Por “kinezëria” siç i quante Enveri, ia kishin gjetur ilaçin edhe kësaj pengese. Ata vendosnin pajisjet dhe armatimet në fund të hambarëve dhe i mbushnin pastaj me …oriz! Në ato vite, Kina akoma nuk dispononte avionë gjigandë për transporte mjetesh të rënda siç kishin amerikanët, avionët C-130 apo GALAXY. Edhe avionët që kishin krahë, vinin në fund të hambarit të çmontuar e të paketuar si “sardelet në kuti”. Pastaj ishin specialistët e teknikët kinezë, që ndodheshin në çdo cep të Shqipërisë dhe bënin montimin, kolaudimin e provat e armatimeve dhe avionëve. Jo vetëm që Kina na furnizoi me gjithçka për rimëkëmbjen e ekonomisë së lënë në mes nga sovjetikët, por u arrit deri atje sa që edhe kartëmonedhat që më përpara prodhoheshin në Bashkimin Sovjetik, u vendos të prodhoheshin në… Kinë. Ndryshimi i vlerës së lekut, në leku i vjetër e leku i ri, pati justifikim faktin se tashmë ekonomia shqiptare e kishte kaluar kohën e ndërtimit dhe se ishte në kohën e zhvillimit të plotë, të gjithanshëm e modernë.

TEJNGOPJA ME MAKINERI

Kjo ishte mëse e vërtetë, sepse për periudhën e viteve 1964- 1974, Shqipëria, në sajë të ndihmës së gjithanshme dhe të pa kufi të Kinës, notonte në një ekonomi të rinovuar e të tejngopur me makineri, e sidomos me armatime. Ndër furnizimet e jashtëzakonshme (të cilat as Izraeli nuk i ka pasur nga Amerika, megjithëse e deklarojnë hapur se janë si vëllezërit siamezë). Më të spikaturat ndërmjet tyre ishin avionët, topat, obuzët, skafet me silurë “MASS”, makinat transportuese etj.. Midis armatimeve, në veçanti bie në sy, tanku modern i kopjuar nga tanku sovjetik, T-54. Kopjimi ishte aq preciz sa ndryshonin vetëm etiketat e aparaturës që ishin të shkruar në… kinezçe!

Tanku T-54 dhe tjetri T-72 kanë një histori paksa të veçantë për mënyrën se si arritën kinezët ta shtinin në dorë qysh në përballjen e parë me të. Në vitet 1960 Bashkimi Sovjetik ishte në konflikt ndërkufitar me Kinën, në perëndim të Mongolisë, në zonën e lumit Amur. Ky lum ndan kufirin e Bashkimit Sovjetik me Kinën dhe pothuajse gjatë gjithë vitit qëndron i ngrirë për shkak të temperaturave që variojnë nga pesëdhjetë – gjashtëdhjetë gradë minus. Ky konflikt për pretendime territoriale ishte identik me atë që kanë sot, India me Pakistanin për zonën e Kashmirit apo Armenia me Ajzerbaxhanin për zonën e Nagorni Karabakut. Pra, në vitin 1960, sovjetikët filluan një sulm të befasishëm kundër pozicioneve kineze. Sulmi u duk i befasishëm, por kinezëria njërin sy e mbante nga sovjetikët e tjetrin në gjumë. Territori i pretenduar nga të dy palët ishte midis qyteteve Blagosevesensk dhe Habarovsk.

Menjëherë sapo filloi sulmi, kinezët filluan bombardimin e pararojës sovjetike dhe në prapavijë. Por kishte një ndryshim, kinezët prisnin të shikonin në krye të sulmit tanket T-34, mbretin e luftës, ata fillimisht u hutuan kur në pararojë po avanconte me shpejtësi një tip tanku i pa parë deri në ato momente. I ulët, me kullën gjysmë sferë, me shpejtësi marramendëse e me një mitraloz 12.7 milimetër mbi kullë! Habia nuk zgjati shumë, pas konstatimit menjëherë u dha urdhri, të rrethohet tanku i pararojës dhe të kapet i padëmtuar. Mizëria e trupave kineze rrëmbyen dy tanket T-54 dhe T-72, të cilët i dërguan në destinacionet e duhura ku filloi çmontimi i tyre, studimi dhe më pas prodhimi në seri. Kështu Shqipëria, e ndodhur pa asnjë “dyshkë monedhe floriri” në xhep, nga trashëgimia vëllazërore me Bashkimin Sovjetik, filloi të furnizohej me këto tanke, derisa arriti në numrin 1200 copë. Më pas vijnë mijërat e tjerë në avionë, makina, topa, ZBU katër grykëshe, që transportoheshin me xhipin e famshëm Tip BÇ, i kopjuar nga xhipi rus MAZ…etj., etj.. Tunelet e Shqipërisë dhe kapanonet nëpër reparte u mbushën plot me tanke, diagaçë e AVL. Ndërsa sheshet e aerodromeve, vendstrehimet dhe tunelet u mbushën me avionë, Mig-15, Mig17, Mig-19 e deri Mig-21. Sasia ishte aq e madhe sa që sipas statistikave të asaj kohe, i binte që për çdo njëzet e pesë kilometër katrore të kishte… një tank.

Asnjë vend evropianë nuk mund të krahasohej me sasinë e armatimeve që dispononte Shqipëria në vitet 1960-1970, për frymë të popullsisë. Kësaj sasie të madhe armatimi, do t’i shtohej edhe sasia e dhe larmia e madhe (rreth shtatëqind mijë) e qendrave të zjarrit (bunkerëve të famshëm). Në këtë kontekst, deri në vitin 1990 kur filloi “revolucioni demokratik” ne ishim vendi i parë në Evropë nga sasia e armatosjes së “popullit ushtar”, Në vitin 1991, (Lufta e Ftohtë) mbaroi dhe njëkohësisht u shpërbë edhe Traktati i Varshavës. Kështu Bashkimi Sovjetik tërhoqi nga Lindja (nga vendet anëtare të traktatit) të gjitha armatimet e rënda së bashku me trupat. Nga kjo shpërbërje, i vetmi vend që përfitoi ishte Jugosllavia, e cila nxitoi të blinte tanket T-54 dhe T-72 të Traktatit të Varshavës për një “copë bukë”. Çdo tank u ble për njëqind mijë dollarë, kuptohet përpara skrapit ajo shumë ishte lule. Gjatë asaj periudhe, Bashkimi Sovjetik dërgoi në uzinat metalurgjike të Uraleve plot njëzet e tetë mijë tanke T-72, të cilët i preu me lazer e i futi në furrë! Me këto tanke, Kina furnizoi Vietnamin e Veriut në luftën kundër amerikanëve. Kurse sovjetikët patën një eksport shumë herë më të madh. Në vitin 1970, ata furnizuan katër-pesë vende arabe në luftën kundër Izraelit në 1973. Të gjithë e mbajnë mend luftën e Serbisë kundër Kosovës e Bosnjë Hercegovinës, ku nëpër kodra qytete e brigje gëlonin tanket T-54 dhe transportuesit e blinduar BNP, i cili edhe sot mbetet më i miri në Botë, ashti si tanku rus T-90M.

Sot Serbia është vendi më i armatosur në Evropë. Ajo disponon uzina armatimesh. Ajo importon miliarda dollarë armatime moderne. Kurse ne, të gjithë armatimin e rëndë dhe municionet përkatëse i shitëm për skrap, kurse me armatime e lehta… furnizuam popullin në 1997?! Nuk duhet harruar plaga që la prapa shpartallimi i ushtrisë shqiptare në atë vit dhe të vrarë e viteve të mëpasshme që arrijnë deri në tremijë të vrarë. Pa harruar 26 të vrarët e Gërdecit. Sot, Shqipëria disponon, në kuadrin e vendit anëtar të NATO-s disa helikopter dhe disa dronë prodhim turk “Bayraktar”. Së fundmi, para disa javësh u furnizuam edhe me raketa tokë-ajër “Javelin”. Në fakt ombrella e NATO-s është reale dhe aktive në çdo moment, sipas nenit 5 të saj. Aty shkruhet shprehimisht se, në rast se një vend anëtar i NATO-s sulmohet, at’here presupozohet se është sulmuar e gjithë NATO-ja./Gazeta Panorama

Autori është drejtor i Revistës “HOSTENI