Author: admin

Një ngjarje tragjike ndodhi sot në rrugën ‘Isa Boletini’ në lagjen Dardania në Prishtinë, ku një person ka humbur jetën në rrethana të dyshimta.

Viktima u gjet pa shenja jete pasi dyshohet se ra në ashensorin e banesës.

Rastin e ka konfirmuar edhe Policia e Kosovës, të cilët thanë se viktima është 54-vjeçar, teksa po kryhen ekzaminimet e nevojshme që ndihmojnë në zbardhjen e rrethanave të rastit.

Burimet nga Emergjenca kanë bërë me dije se 54-vjeçari që humbi jetën është Sokol Ukperaj.

Nga Policia po ashtu njoftuan se trupi i pajetë i viktimës është dërguar në IML për obduksion dhe me urdhër të prokurorit, rasti është cilësuar ‘Hetim i vdekjes’.

“Sot në stacionin policor jugu në Prishtinë, është iniciuar një rast hetim mbi vdekjen, ku viktimë është një person mashkull, 54 vjeç. Vdekjen e tij e ka konstatuar ekipi mjekësor në vendngjarje.

Aktualisht policia në koordinim me prokurorinë, po ndërmarrin të gjitha veprimet e duhura hetimore dhe ato forenzike – të ekzaminimit, që do të ndihmonin hetimin e ngjarjes si dhe sqarimin dhe ndriçimin e plotë të rastit, ndërkohë që trupi i pajetë i viktimës është dërguar për obduksion”, tha zëdhënësja e Policisë për Rajonin e Prishtinës, Flora Ahmeti.

Një 40 vjeçar shqiptar është arrestuar mbrëmjen e djeshme (20 mars) në Ravena të Italisë pasi u kap duke transportuar 31 kilogramë kokainë.

Mediat italiane shkruajnë se nëse do të shitej tek përdoruesit e narkotikëve, droga kapte vlerën e 3 milionë eurove. Sipas hetuesve, droga ishte e destinuar për shitje në rajonet e veriut të Italisë, kryesisht në Piemonte.

Fillimisht 40-vjeçari ka tentuar t’i largohej policisë, por pas një ndjekje u bë i mundur arrestimi i tij dhe gjetja e 31 kg kokainë të fshehur në makinë.

Rezulton se shqiptari, punonte si bojaxhi dhe nuk kishte precedentë të mëparshëm kriminalë.

Banorët e ‘Big Brother VIP 3”, janë vendosur gjatë ditës së sotme në disa sfida nga ‘Vëllai i madh”.

Konkurrentëve i është kërkuar që të kërcejnë një bëjnë një kërcim sensual twerk, nën tingujt e valles së krushqve.

Kjo situatë ka sjellë të qeshura tek banorët, të cilët janë përpjekur që të bëjnë lëvizjet sensuale nën tingujt e muzikës së dasmave shqiptare.

Në fund, kjo sfidë është kaluar me sukses nga ata.

https://www.instagram.com/_u/bigbrotheralb_vip/?utm_source=ig_embed&ig_rid=d420fa6e-cfd9-4199-8bc1-8a5b956d8f4c&ig_mid=39B78893-8156-46B6-AC80-5DE41048F57D

Pasi Egla Ceno tregoi se moderatori Saimir Kodra i ka kërkuar favore seksuale në këmbim të një vendi punë, gjatë primet të së martës Ilnisa Agolli u dëgjua duke i thënë aktores: “Po te Saimiri do shkosh?”

Rreth kësaj deklarate të gazetares kanë reaguar vetë familjarët e Eglës përmes një postimi në faqen e saj të Instagramit.

Mes të tjerash familjarët e Eglës treguan se Ilnisa nuk ëstë përballur ndonjëherë me situata të njëjta si aktorja, pasi sipas tyre ajo është bërë e dashura e nën drejtorit duke përfituar kështu një vend pune pa meritë.

“Ilnisa Egles: ‘Po te Sajmiri do shkosh?’ Nuk ka gjë më të shemtuar sesa të dëgjosh diçka të tillë sidomos kur janë situata kaq delikate me një tematike që prek femrat e gjithë botës. Ilnisa në këtë rast vërteton përsëri se sa e ligë është.

Ndoshta “Ilnisat” si kjo Ilnisa në fjalë nuk kanë pasur nevojë të përballen me kto lloj traumash sepse e kane zgjidhur situatën mjaft lehtë duke u bërë e dashura e nën drejtorit dhe me këtë rast ka përfituar edhe një vend pune pa meritë. Jo të gjitha femrat e bëjnë ktë por përkundrazi respektojnë veten duke mos pranur kurrsesi një vend pune në këtë lloj forme dhe për më tepër kanë guxim të ngrejnë zërin për ta bërtitur si rast dhe për ti denoncuar kto lloj mostrash që përfitojnë nga detyra e tyre për egot dhe kënaqesine e tyre.’- kanë shkruar familjarët e aktores.

Ka ndërruar jetë në moshën 81-vjeçare, poeti dhe autori i një sërë këngëve, Jorgo Papingji.

Ai ka shkruar 5 këngë fituese në “Festivalin e Këngës”, njëri prej të cilave ka marrë pjesë edhe në Festivalin Evropian të Këngës në vitin 2014.

Papingji, ishte dekoruar me titullin “Mjeshtri i Madh” nga Presidenti i Republikës.  Jorgo Papingji ka shkruar mbi 4000 tekste këngësh.

Papingji lindi në Vlorë më 10 qershor të vitit 19942.

Avokati Edmond Petraj thotë se shqiptarët në Greqi arrestohen dhe gjykohen pa prova.

Në një intervistë televizive, Petraj u shpreh se nuk ka barazi në trajtimin e të dënurave në Greqi.

Sipas Petraj, janë evidentuar të paktën tetë raste kur shqiptarët janë lënë në burg edhe pas përfundimit të dënimit.

“Ka shumë procese ku shqiptarët arrestohen pa prova, gjykohen pa prova, pa përkthyes. Janë disa procese të cilat, shqiptarët nuk marrin vesh për çfarë u kapën, për çfarë futen në burg. Ideja është se nëse nuk ngrihet një ekip për të analizuar, shteti shqiptar duhet të kujdeset për të gjithë shqiptarët në të gjithë burgjet e botës. Shqiptarët gjenden në situatë të paprecedentë. Pa përkthyes, ose me përkthyes që nuk dinë mirë shqipen. Gjëra skandaloze.

Kemi fakte, kanë vdekur njerëz që i kanë rrahur gardianët. Shqiptarët po konsiderohen mall pa zot, nuk llogariten fare, ka një lloj situate e cila duhet të marrë fund. Janë raste skandaloze. Situata duhet të ndryshojë. Vetëm 6 muaj më parë, kemi evidentuar 8 raste, që janë harruar në burgjet greke. Duhet të jetë te 2200-2400 raste në total”, theksoi ai.

Nëna e Aleksandër Sadikajt, të riut që u ekzekutua me tritol në muajin qershor të vitit 2022, thotë se vrasësi i tij i ka shkuar në varrim.

“Ka ardhur vetë personi që e ka vrar, shoku i tij e ka ngritur në krahë e ka puthur dhe e ka përcjellë edhe në banesën e fundit, ka qenë vetë Ledjoni. 3 ditë para djali ime i puthe dhe i përkëdhekte fëmijën dhe i kishte blerë dhurata fëmijës së këtij dhe ky erdhi dhe e vrau pa pikë turpi pas një jave i bëri dhe ditlindjen dhe numëroi ditët sa kaloi një ditë dhe e hodhi në erë e vrau djalin” u shpreh Silvana Sadikaj, nëna e Aleksandër Sadikaj.

Edhe pse hetimet nuk kanë dalë në konkluzione, Silvana Sadikaj nuk nguron të akuzojë publikisht Ledjan Alushajn për eliminimin e djalit të saj. Teksa ngre gishtin e përgjegjësisë, ajo zbulon disa të dhëna që sipas saj e kanë bërë të jetë e bindur në pistën që tregon.

“Ne kemi dëshmitarë që dëshmojë që i kanë cuar makinënë tek dajua e Ledit në Cakran më ka thënë dhe vetë djali dhe një shoqja e Aleksandrit që dëshmojën për këtë punë. Që e coi për ta rregullura po pse duhej ta conte në Cakran të Fierit kur ka plotë servise në Shqipëri. E ka çuar te daja i tij që ka vetëm nëj materiale ndërtimi atje. Atje i është vënë eksplozivi” u shpreh Silvana Sadikaj, per Top Channel.

Pak muaj pas atentatit, nëna e Sadikaj, pas hetimeve private që familja kreu, kërkoi të takojë personalisht Ledjanin. Ajo ka udhëtuar drejt qytetit të Sarandës për tu takuar me të, pasi donte të dinte varjantin e historisë nga Ledjan Alushaj. Por ky i fundit nuk ka pranuar ta takojë.

“Kam shkuar deri te shtëpia dhe nuk më ka dalë më ka bërë bisht dhe ka ikur kur ai këtu vinte me gruan me fëmijën hante pinte dhe I thosha lere dhe tavolinën mos e paguaj se ishte shoku I djalit dhe ai nuk pranoi as të fliste me mua”- u shpreh ajo.

Leonard Theodhori, në atë kohë 18 vjeç, thuhet se nuk ishte i përfshirë direkt në ngjarje. Ai nuk u dënua kurrë për masakrën e Qafë Gjashtës.

Por një tjetër ngjarje do ta sillte emrin e tij në vëmendjen e policisë. Në vitin 2003 ai ishte i pranishëm në makinën që drejtohej nga Andrea Gjini, para se ky i fundit të vriste biznesmenin Jaho Bajo. Po në vitin 2003, ai u arrestua për “moskallëzim krimi” për një tjetër ngjarje të kryer nga Andrea Gjini.

Më pas Koçolja u arrestua me akuzat për vjedhje dhe mashtrim. Theodhori ka qenë i akuzuar edhe për trafik të lëndëve narkotike. Në të njëjtën kohë Leonard Theodhori trajtohej me medikamente për shkak të varësisë që kishte nga lëndët narkotike. Nëna e Leonardit tregon se ai shoqërohej gjatë gjithë kohës me një person që sipas saj i jepte edhe drogën që konsumonte.

“I thash e përpunon drogën vetë dhe i jep skupidhja djalit tim, këtë i thashë. Përse djalin tim e zhdukën fare nga faqja e dheut përse? Niko Beduli, po ti them ti dëgjojnë të gjithë, me drogë po s’ëshët vetëm ai të gjithë merren e pinë edhe femrat në Sarandë. Le të vijnë e të më vrasin, që të kaloj unë e të më kërcënojnë të tjerët e të më thonë ku do ta gjesh djalin tani…”, u shpreh Evanthi Theodhori, nëna e Leonard Theodhorit.

Edhe Fatmir Sulovari alias Krasniqi, ishte i njohur për policinë. Ai ishte dënuar për armëmbajtje pa leje dhe për plagosje të lehtë me dashje. Por përballja e fundit e tij me drejtësinë do të ishte në prill të vitit 2022. Gjatë një kontrolli të ushtruar në automjetin e tij në Lushnjë, policia gjeti sasi të lëndës canabis sativa të ndarë në doza, gati për shitje.

Leonard Thodhori, në atë kohë 18 vjeç, thuhet se nuk ishte i përfshirë direkt në ngjarje. Ai nuk u dënua kurrë për masakrën e Qafë Gjashtës. Por një tjetër ngjarje do ta sillte emrin e tij në vëmendjen e policisë. Në vitin 2003 ai ishte i pranishëm në makinën që drejtohej nga Andrea Gjini, para se ky i fundit të vriste biznesmenin Jaho Bajo. Po në vitin 2003, ai u arrestua për “moskallëzim krimi” për një tjetër ngjarje të kryer nga Andrea Gjini.

Më pas Koçolja u arrestua me akuzat për vjedhje dhe mashtrim. Theodhori ka qënë i akuzuar edhe për trafik të lëndëve narkotike. Në të njëjtën kohë Leonard Theodhori trajtohej me medikamente për shkak të varësisë që kishte nga lëndët narkotike. Nëna e Leonardit tregon se ai shoqërohej gjatë gjithë kohës me një person që sipas saj i jepte edhe drogën që konsumonte.

“I thash e përpunon drogën vetë dhe i jep skupidhja djalit tim, këtë i thashë. Përse djalin tim e zhdukën fare nga faqja e dheut përse?
Niko Beduli, po ti them ti dëgjojnë të gjithë, me drogë po sëshët vetëm ai të gjithë merren e pinë edhe femrat në Sarandë. Le të vijnë e të më vrasin, që të kaloj unë e të më kërcënojnë të tjerët e të më thonë ku do ta gjesh djalin tani…“, u shpreh Evanthi Theodhori, nëna e Leonard Theodhorit.

Edhe Fatmir Sulovari alias Krasniqi, ishte i njohur për policinë. Ai ishte dënuar për armëmbajtje pa leje dhe për plagosje të lehëtë me dashje. Por përballja e fundit e tij me drejtësinë do të ishte në prill të vitit 2022. Gjatë një kontrolli të ushtruar në automjetin e tij në Lushnjë, policia gjeti sasi të lëndës canabis sativa të ndarë në doza, gati për shitje.

Me rastin e aktiviteteve të mbajtura për 80-vjetorin e masakrave ndaj popullsisë çame,  është prezantuar këtë të hënë botimi i studiuesit Arben Llalla “Arvanitët, themeluesit e Greqisë së re”.

Në vazhdë të aktiviteteve të mbajtura me rastin e 80-vjetorit të masakrave ndaj shqiptarëve të Çamërisë, shoqata “Çamëria” ndalet këtë fillim jave tek arbëreshët e Greqisë. I sjell në vëmendje përmes botimit “Arvanitët, themeluesit e Greqisë së re” që studiuesi Arben Llalla ka shkruar.

“Libri i Llallës flet me fakte, na e tregon ndryshe historinë e rreme greke, se shqiptarët arbëreshë, arban, çamët etj., janë vendas të vjetër, dhe në Greqi kanë shkuar gjatë shekujve IX-XIII”, shprehet kryetari i Shoqatës Patriotike Çamëria Liljan Idrizaj.

Në praninë e studiuesve, figurave politike e të fushave të tjera, flitet për rolin kyç të arvanitasve në Pavarësinë e Greqisë, që ky libër nxjerr në pah.

“Siç thuhet në libër, 90 nga 100 heronjtë e kohës janë shqiptarë arvanitas dhe gjuha arvanitase ishte shqipe e vjetër. Llalla shtjellon në libër më gjatë për rregulloren e flotës greke në gjuhën shqipe dhe se akademikë, kryeministra, presidentë etj., janë formuar nga arvanitë, çamë, epiriotë, pra nga shqiptarët”, thotë më tej Idrizaj.

Autori, tregon si nisi ti grumbullojë këto materiale në Greqi ku emigroi.

“Unë kisha emigruar në Greqi si shumë shqiptarë, por Dritëro Agolli më lidhi me studiuesin Aristidh Kola dhe që atëherë unë nisa t’i grumbulloj këto materiale”, tregon studiuesi Arben Balla, autor i librit.

Rrëfen më tej, se gjatë viteve ’93-2004 pati mundësi të studiojë mbi arvanitasit e Greqisë dhe të hulumtojë më gjerë mbi këtë temë.

“Në fillim vitet ‘2000, pasi kisha grumbulluar disa materiale, doja t’ia bëja dhuratë Akademisë pasi unë isha edhe shumë i ri në moshë. M’u përgjigj sekretari në atë kohë, duke më thënë që i kishin. Pas kësaj takova studiuesin çam Ibrahim Hoxhën dhe ai më tha: “Ke dy rrugë, ose t’i dorëzosh në Ambasadën Greke për pak dhrami, dhe ata t’i groposin shtatë pashë nën dhe, ose t’i mbash, t’i pasurosh, t’i studiosh e pse jo të jenë të botuara. Kështu nisi rruga ime si studiues”, thotë më tej Llalla.

Libri gjendet tanimë i përkthyer edhe në gjuhët greke dhe atë angleze, deputeti Shpëtim Idrizi, vlerëson kontributin e Llallës për t’i dhënë zë çështjes së arvanitasve.

“Llalla ka qenë një zë i fortë me botimet, shkrimet e tij, pasi shtetet me propagandë të madhe përmbysin të vërteta shumë të mëdha”, tha deputeti i PDIU-së, Shpëtim Idrizi.

Botime, të tilla siç thotë ai duhen vlerësuar, si pika përbashkuese mes Shqipërisë e Greqisë.

“Ky libër shërben edhe për ta ftuar Greqinë që gjithë këto figura shqiptare që kanë luftuar për Pavarësinë e Greqisë t’i shohim si ura të përbashkëta, jo siç i shikon Greqia si mure e barriera që nxisin racizmin”, thotë më tej Idrizi.

Shoqata “Çamëria do të vijojë të kujtojë gjenocidin ndaj popullsisë çame dhe me të tjera aktivitete./ReportTv

Ηapi i parë në likuidimin e një populli është të fshini kujtesën e tij. Shkatërroni librat e tij, kulturën e tij, historinë e tij. Atëherë vini dikë të shkruajë libra të rinj, të krijojë një kulturë të re, të shpikë një histori të re. Para se të kalojë shumë kohë kombi do të harrojë se çfarë është dhe çfare qe! – Milan Kundera

Popullsia shqiptare që jeton sot në shtetin e ri Grek, ndahet në dy grupe, ata që quhen arvanitas, dhe ata që quhen shqipëtar, që grekët i quajnë allvani. Sot në Greqi gjenden mbi 600 katunde që flasin në vatër gjuhën shqipe ose arvanitika, ku ndahen në dy grupe. Ata që quhen arvanitas dhe janë vendas që njihen që në kohën antike edhe janë rreth 450 katunde, dhe shqiptarët që grekët i thërrasin allvani që kanë ardhur në Greqi mbas pushtimit osmano-turk, dhe janë mbi 150 fshatra. Kryesisht katundet që janë banuar dhe banohen nga elementi që flet në vatër gjuhën shqipe ndodhen në zonën e Çamërisë (Epiri historik), në Thrakë, në ishujt Korfuz, Speca, Hidra, Psara, Andro, Peleponezi(Morea) etj. Vetë rajoni i Çamërisë ka rreth 320 fshatra ku 80% kanë origjinë shqiptare dhe 20% kanë origjinë vllahe dhe turke.

Studime në drejtim të arvanitasve të Heladës antike apo të Greqisë moderne janë shumë të pakta, përveç disa studiuesëve seriozë të Prishtinës dhe pak të Tiranës, për të mos thënë aspak. Akademikët shqiptar nuk janë marrë shumë me arvanitët, kështu sot na mungojnë shumë materiale me vlera të mëdha historike për kombin shqiptar. Studiues që janë marrë me zbulimine katundeve që flitet gjuha shqipe janë arvanitas Aristidh Kola, arbëreshi urat Antonio Bellushi, Elena Boçi, Jorgo Miha, Jorgo Maruga, Luka Çiçipi. Athanas Cingo, Biri, Furiqi, Johalla, Xhavara por edhe të huaj, si Sasse, Friedman, etj. Megjithëse ndryshimet ndërmjet arvanitasve të Greqisë, arbëreshëve të Italisë, Zarës, Ukrainës, Korsikës dhe arbërve të Prishtinës, Tiranës, Ulqinit, Tetovës, Janinës, në mënyrën e të menduarit, të shprehurit dhe të ndjenjave, ne jemi vllezër të një gjaku, të një gjuhe, të kombit të sotëm shqiptar. Që kemi ruajtur të gjalla pas kaq shumë shekuj lufte dhe vështirësish, traditat tona të vjetra shqiptare. Disa nga figurat më të shquara të revolucionit grek të 1821 që ishin shqiptar, disa kryeministra të Greqisë që kishin gjak shqiptari dhe shumë figura të njohura të kulturës greke që ishin arvanitas ose arbëror. Duke mbajtur të gjalla lidhjet shpirtërore ndërmjet njëri-tjetrit dhe zemrës Arbëri.

• Gjuha jonë vetëm thuhet
• nuk e lanë që të shkruhet
• Bëmë këngë këshillat e urta
• që të mos harrohet gjuha

Të pakët janë njerëzit të cilët dinë historinë e vërtetë të arvanitëve dhe zonat në Greqi, që banohej dhe banohet nga popullata që flasin gjuhën arbërore ose shqipe. Kjo është pasi shteti grek ka investuar për arsimimin e gjerë propagandistik dhe asimilimin e masave me terror psikologjik. (Teksti vijues marrë me shkëputje nga A.L.)

Po në Greqi kur erdhën arvanitët? Kush është vendi amë?

Këto janë pyetje që mundojnë zemrën dhe mendjen e çdo arvanitasi të Greqisë. Arvanitasit e Greqisë sipas disa studimeve të huaja dhe shqiptare janë njohur në Greqi rreth shekullit 4-7 pas Krishtit. Por i këtij mendimi nuk janë dhe shumë historianë apo studiues të ndryshëm; të cilët mendojnë se rrënjët shqiptare në Greqi janë më të hershme, që në kohën antike. Për këtë vërtetim ekzistojnë shumë dokumenta historike, këngët, emrat e perëndive të Olimbit, emrat e qyteteve të lashta të Greqisë, që shpjegohen vetëm në gjuhën shqipe. Emri arvanitas rrjedh nga fjala Arbana, dhe fjala Arbana rrjedh nga fjala ar+ban=arbërës, njeri që punon tokën. Shqiptarët parahistorik quheshin nga njerëzit e letërsisë dhe diturisë Ilir dhe më vonë Alban. Kurse këta Ilirë, dhe Alban, vetquhen pellazgjë, arvanitas, dhe shqiptarë dhe atdheun e tyre Pellazgjia, Arbana, Shqipnia, Iliri dhe Albani. Për herë të parë u quajtën Albani nga gjeografi i lashtë Klaud Ptolemeu 90-160 pas Krishtit, territori midis Durrësit dhe Dibrës, dhe kjo popullsi u quajt albanoi/albanian. Bota perëndimore vazhdoi të përdorte emërtimin ALBANIA, gjatë periudhës 150 vjeçare të kryqëzatave(1096-1208), ku Durrësi u bë porti kryesor dhe rruga Egnatia, u bë shtegu kryesor përmes Shqipnisë Qendrore, që të nxirrte në Kostandinopojë(Stamboll) dhe më tutje në Lindje. Në fillim të shekullit 12, normanët, në këngën e Rolandit në gjuhën frënge, e quanin krahinën nga Durrësi në Vlorë ALBANA.

• Kjo gjuha arbërishte
• është gjuhë trimërie
• e fliti Admiral Miauli
• Boçari dhe gjith Suli

Arvanitët e Greqisë nuk janë ardhës, nuk janë as minoritet. Ata ishin dhe janë akoma në Greqi. Valë të tjera të mëdha të arbanëve në drejtim të Greqisë ka patur në shekujt e 6,7,13, dhe 14, që njohim ne nga disa historianë, nuk janë veç tjetër, shpërnguljen e disa principatave arbanëve të veriut në drejtim të jugut për arsyje të pushtimeve të tokave të tyre në veri të Arbanisë nga pushtuesit sllavë dhe më vonë nga osmanët turq. Arbanët ose arvanitasit që lanë tokat e tyre në veri të Arbërisë si në, Slloveni, Kroaci e deri në fushë Kosovë. Kur zbritën në drejtim të Greqisë së sotme, nuk u pritën me luftë nga popullsia e atjeshme. Gjë që tregon se ata zbritën nga veriu në jug tek vëllezërit e tyre të atjeshëm arbanit(arvanit), që jetonin në trojet e tyre mijëravjeçare. Pra vendi amë i tyre është vetë Arbëria që shtrihej deri në brigjet e Peleponezit, ose Moresë.

Shqiptar të Mesjetës

Por atëhere pse arvanitasit quhen arvanitas…!?

Me emërtimin arvanitas kuptojmë, vendas në Greqi, që janë pjesë e trungut të gjakut të shprishur shqiptar. Emri shqipëtar njihet dikur rreth vitit 1400 pas krishtit, dhe kështu arvanitasit e Greqisë, dhe Azisë së Vogël, gjithmonë janë quajtur arbëror; dhe arvanitas e arnaut nga grekët dhe turqit. Dhe ata arbëreshë që u larguan pas vdekjes së Skënderbeut, e quajnë veten shqiptar. Në gjuhën greke arbanët quhen arvanitas, sepse grekët B e lexojnë V, pra njeri i atdheut Arbana. Turqit arvanitasit e Azisë së Vogël i quajnë arnaut që rrjedh nga fjala arnavut dhe fjala arnavut rrjedh nga fjala arvanit. Kurse arbanitasit kristian ortodoks të Stambollit(Kostandinopojës) dhe të Egjyptit i quajnë ‘’romei’’ ose ‘’greçi’’. Shqiptarët e Çamërisë janë vetëquajtur gjithmonë shqiptarë pasi edhe ata janë autoktonë që nga epoka e Pirros nga lashtësia.

Zhdukja e gjuhës, kulturës dhe elementit arvanitas në Greqi

Me kalimin e dhjetravjeçarve arvanitasit u ‘’bindën’’ ose u detyruan të binden se duhet të braktisin gjuhën e tyre në se dëshiroheshin të bëheshin qytetarë të denjë të shtetit të ri grek. Numri i saktë i arvanitasve ose shqiptarëve në Greqi nuk dihet, por nga kuvendi i fundit që kam pasur me studiuesin, historianin dhe shkrimtarin e njohur arvanitas Aristidh Kolia, që vdiq në vitin 2000, dhe që ky kuvend është botuar në revistën Ekskluzive hotë se ‘’Në Greqi pak njerës nuk e kanë gjyshen apo gjyshin arvanitas’’.

Sot burimet historike, gjuhësore, muzikore janë shumë të kufizuara ose mungojnë plotësisht në drejtim të arvanitasve të Greqisë. Në vitin 1983 arvanitasi Jorgo Maruga do formonte ‘’Lidhja e Arvanitasve të Greqisë’’. Por në këtë vit, Jorgo Maruga vdes, duke u zgjedhur studiuesi i njohur Aristidh Kola kryetar, që me punën e tij madhore, mund të quhet me të drejtë, De Rada i arvanitasve të Greqis. ‘’Lidhja’’ me në krye Aristidhin dhe pasuesin e tij Jorgo Miha dhe Jorgo Gjeru do të ngrinte në një farë mënyre lartë figurën e arvanitit që luftoi dhe krijoi shtetin e ri Grek. Lidhja do të botonte revistën ‘’Besa’’ dhe broshura të ndryshme për historinë shqiptare, në vitin 1986, do të bëhej koncerti i parë me këngë dhe valle arvanitase.

Sot shumë këngë arvanite janë përkthyer e shkruajtur në gjuhën greke, kështu kanë humbur indentitetin e tyre të vërtet shqiptar. Ato dallohen sot vetëm nga melodia dhe tingujt, pasi tekstet janë shtrëmbëruar keqazi. Kënga arvanitase ka tërhequr vëmëndjen e shumë studiuesve dhe muzikologëve grekë dhe të huajve të tjerë. Këngët arvanite i përkasin tekseve të këngëve dhe poezisë të lirikave të vjetra arvanitase. Këngë për lirinë, dashurinë dhe të tipit kaçak, pra të njeriut të lirë prej një shpirti të pathyeshëm dhe të ndjenjës popullore. Këngët arbërore janë ruajtur me fanatizëm nga populli arvanit deri më sot dhe këndohen shpesh nëpër dasma. Mënyra se si është ruajtur kënga arvanitase është interesante për faktin se gjuha arvanitase ose shqipe nuk shkruhej më parë, nuk e lanë të tjerët që të shkruhej! Kështu populli zgjodhi rrugën e të kënduarit për të ruajtur gjuhën e tij arvanitase. Mënyrë tjetër nuk kishte, kur osmanët turq të pritnin kokën po të flisje shqip, ndërsa injorantët priftërinjë të helmonin edhe me bukë po të dëgjonin të kuvendoje në gjuhën e mëmës shqipe. Një dëshmi që kemi nga P. Joti që shkruajti ‘’Historinë e Shtatë Ishujve’’ të vitit 1866, na vërteton se Suljotët që ishin në Korfuz. Kur pastronin armët e tyre, ata këndonin këngët arvanitase të heronjëve të tyre. Në këngët çame të Suljotëve nuk kishte asnjë fjalë greke. Dy këngë që këndoheshin nga arvanitët Suljot, gjenden në librin me titull ‘’Bleta Shqipëtare’’ me autor Thimi Mitko botuar në vitin 1878 në Egjipt. Në vitin 1891, gjermani Arthur Milchhoefer në veprën e tij me titull ‘’Attika und seine Heutigen’’ ndër të tjera shkruan. ‘’Nga ç’di unë, këngët popullore greke, i janë përshtatur këngëve të vjetra arvanite të dashurisë, lirisë dhe kaçake’’.

Arkivat dhe autorët grek: Arvanitët janë një realitet në shtetin e ri të krijuar Grek.

Ata kanë luftuar në revolucionin e 1821 bashkë me grekët kundra osmanëve turq, për formimin e shtetit të ri grek, arvanitët e quajnë veten e tyre zotër të Greqisë. Hartuesit e shoqërisë greke qenë tre shqiptarë nga fshati Arvanitohori,- Pano Joani, Nikoll Kristianika, Janaq Adhami. Dhjetra vjeçarë më parë mbizotronte pikëpamja se arvanitasit në Greqi janë një racë e ulët. Këtë gjë e besonin dhe vetë arvanitët, pasi nuk njihnin historinë e të parëve të tyre që kanë kontribuar për krijimin e shtetit të ri Grek. Për mohimin e kontributit arvanitas në krijimin e shtetit të ri Grek, fillimisht u mohua raca, gjuha shqipe dhe u hodhë baltë mbi disa figura të shquara heroike të Revolucionit Grek të 1821, që ishin arvanitas pra shqiptar, duke i quajtuar tradhëtar, burgosur dhe shumë prej tyre u vranë në pabesi. Kështu ata politikanë dhe historianë grekë që hodhën baltë mbi disa figura të shquara arvanitase të 1821, kërkonin që të pritnin rrënjët arvanitase të ekzistencës në Greqi. Por nuk ia arritën këtij qëllimi dashakeqës, sepse jeta historike, politike dhe kulturore greke nuk ka kuptim pa ekzistencën e racës arbërore në Greqi.

Arbanitët heronj dhe kryeministra të Greqisë së Re

Është fakt që tashmë nuk mund të diskutohet edhe pse deri tani pjesërisht ishte fshehur që 90 ndër 100 heroit e Revolucionit të 1821, ishin arvanitë ose shqiptar. Që arvanitasit mbajtën peshën kryesore të luftës çlirimtare të 1821, përveç që ishin pjesa dërrmuese e popullit grek në periudhat e kryengritjes, mund të shpjegohet edhe nga fakti që arvanitët ishin një popull luftarak, krenaria e të cilit nuk mund të toleronte poshtrimet e skllavërisë. Revolucioni i 1821, ishte kryesisht në themel vepër e arvanitasve të Çamërisë, Rumelisë, Moresë dhe e arvanitasve të ishujve të Hidrës, Specësit, dhe Psarës. Populli arban ose shqipëtar në çdo vend të Ballkanit që u ndodh, gjithnjë luftoi për të dëbuar çdo pushtues dhe përdhosës i tokës së tij të shenjtë. Arbanët janë krijuesit e çetave të komitëve nën pushtimin turk, që rruajtën jo vetëm vërtetin e mosnënshtrimit dhe liridashjes, por edhe traditat dhe konceptet e lashta, muzikën, vallet dhe këngën popullore të tyre. Më 1647, konsulli i Francës në Athinë, Zhan Kird, vërtetoi se ‘’Komitat e periferisë të Athinës, Atiki aq edhe në More, janë të gjithë arvanitë’’. Disa fakte të tjera:

Arbani ose shqiptari kudo ku luftoi në Ballkan u nderua për heroizmin e tij në Revolucionin e Aleksandër Ipsilantit në Moldavo-Vllahi.

Shqiptarëve u takoi nderi më i lartë që ti sjellin kurorën e Greqisë mbretit të saj Oton, sepse të tre antarët e komisjonit që u dërguan ishin shqiptar, Andrea Miauli, Marko Boçari dhe Dhimitër Plaputa. Revolucioni grek i 1821 është vepër në të vërtetë e arvanitëve. Bile shteti që u krijua mbas vitit 1821 pothuajse shumica e banorëve flisnin në Greqi gjuhën shqipe.

Në vitin 1850, arvanitasi Andoni Kryeziu kur ishte kryeministër, shpalli Kishën Autoqefale Greke, duke e shkëputur përgjithmon nga vartësia e Fanarit të Stanbollit.

Arbanët luftuan tre shekuj më parë për lirinë e Qipros me në krye arvanitin poet Manol Bleshi, që ky poet përmendë në poezitë e tij të gjithë arvanitët e tjerë që luftuan në rrethimin e Lefkosisë.

Arbanitët kudo që u ndodhën, largë zemrës së atdheut amë Shqipëni, nuk e harruan atë.

Më 1854 e Teodor Griva me një bashkim të madh arvanitas dhe djalin e tij Dhimitrin marshuan në drejtim për çlirimin e Shqipërisë, por që ky marshim dështoi me ndërhyrjen dashakeqe të fuqive perëndimore dhe në veçanti të Francës.

Më 1901-1907, gjeneral Riccioti Garibaldi, djali i heroit kombëtar të Italisë, Xhuzepe Garibaldi. Me rreth 1000 arbëreshë, dëshironte të zbarkonte në brigjet e Shqipërisë për çlirimin e saj nga pushtuesit turq, por këto përpjekje dështuan si pasojë e ndërhyrjes së shteteve perëndimore.

Arvanitët, këta luftëtar trima, heronj të Revolucionit të 1821, jo vetëm me armët e tyre luftuan për panvarësinë e Greqisë, por ishin kryetarët e parë të shtetit të ri grek, që drejtuan Greqinë drejtë ndërtimit të jetës europjane. Disa nga shqiptarët ose arbanitë heronjë të revolucionit të 1821 ishin, Gjeorgjio Kundurioti, Kiço Xhavella, Andoni Kryezi, Teodor (Bythgura)Kollokotroni, Marko Boçari, Noti Boçari, Kiço Boçari, Laskarina Bubulina, Anastas Gjirokastriti, Dhimitër Vulgari, Kostandin Kanari, Gjeorgjio (Llalla)Karaiskaqi, Odise Andruço, Andrea Miauli, Teodor Griva, Dhimitër Plaputa, Nikolao Kryezoti, Athanasio Shkurtanioti, Hasan Bellushi, Tahir Abazi, Ago Myhyrdari, Sulejman Meto, Gjeko Bei, Myrto Çali, Ago Vasiari, shumë e shumë shqiptarë të tjerë. Me të drejtë poeti ynë kombëtar Naim Frashëri do tu këndonte shqiptarve heronjë të revolucionit grek të 1821.

Kur arvaniti Dhimitër Vulgari ishte kryeministër i Greqisë, u bë e mundur bashkimi i Shtatë ishujve Jonianë me Greqinë. Kryeministri Dhimitër Vulgari mbështeti fuqishëm kryengritjen e ishullit të Kretës për tu bashkuar me Greqinë. Gjenerali Teodor Pangallo kur ishte president i Greqisë (1925-1926) u arritën shumë marrveshje të rëndësisshme në fushën e politikës dhe kulturës me Shqipërinë.

Më 1926, arvaniti Teodor Pangallo gjyshi i ish-ministër i jashtëm dhe i kulturës greke më 1997-2000, me të njëjtin emër Teodor Pangallos. Kur ishte president i Greqisë më 1925-1926, bëri një deklaratë zyrtare para Lidhjes së Kombeve në Gjenevë se: ‘’Republika Greke njihte minoritetin shqiptarë që jetonte në Greqi, dhe nuk i konsideronte më shqiptarët muhamedanë popullsi turke. Dhe se teza që ortodoksit shqiptarë janë grekë, që është përkrahur deri më sot nga ne, është e gabuar dhe është hedhur poshtë nga të gjithë ne. Pasi ajo mori të tatëpjetën dhe arriti pikën që s’mbante më, morra masat e duhura dhe shpërndava të gjitha shoqëritë ‘’vorioepiriote,, që mëshironin skaje me ekstreme të këtij mentaliteti të sëmurë’’.

Kjo pjesë e deklaratës së ish-presidentit grek me gjak shqiptari 1925-1926 Teodor Pangallo në Lidhjen e Kombeve, është botuar në periudhën e provokimeve të gushtit 1949, në gazetën ‘’Akropolis’’ dhe është ribotuar në vitin 1974, në librin ‘Përmbledhje e Teodor Pagallo’’ vëllimi i dytë 1925-1952, faqe 111-115. Kur ishte president Teodor Pangallos marrëdhënit midis dy shteteve 1925-1926, ishin më të mirat e deri tanishme. Pra, u hoq kufiri midis dy fqinjëve, shumë djem shqiptarë studiuan falas në shkollat e Athinës, bashkëpunimi tregëtar ishte i suksesshëm etj.

Sot presidenti i republikës greke është Karol Papulja, stërnipi i luftëtarit çam të revolucionit, Tahir Zylfiqar Papulja.

Përpjekje për mbajtjen e gjuhës dhe origjinës

Vitet kalojnë, gjuha shqipe që flasin arvanitasit e Greqisë, traditat, zakonet dhe doket e bukura shqiptare po harrohen dhe humbasin. Ndoshta, brezi i fundit që flet gjuhën dhe ruan karakteristikat e arvanitasve sa vjen e zhduket. Sot, pavarësisht propagandës së vazhdueshme të Moskës, Stambollit e Fanarit, nisma të reja formale nevojiten nga shtetet e Shqipërisë, Kosovës, Iliridës të bashkëpunojnë ndikimin sllavo-arab në Ballkan dhe të fuqizohet bashkëpunimi ndërvllazëror. Është pra, përgjegjësi e madhe që institucionet kulturore mbarëshqiptare, të ruajnë dhe të regjistrojnë të dhënat kulturore të arbëreshëve kudo që ndodhen ata sot larg zemrës të mëmës Shqipni. Në mënyrë që brezat që vijnë të njohin qytetrimin e gjerë dhe kontributin e racës shqiptare për formimin dhe zhvillimin e shteteve të popujve të tjerë ku raca shqiptare jetonte dhe jeton bashkë me ta. Të gjithë, dashamirë dhe dashakëqinjë, duhet ta kuptojnë se asnjë e keqe nuk vjen ndokujt nga vetënjohja dhe krenaria e ligjëshme për ruajtjen e vlerave tradicionale të kulturës dhe gjuhës shqipe të arvanitëve. Këto 20 vitet e fundit falë vullnetit dhe ambisjes të studiuesit arvanitas Aristidh Kolia, Dhimitri Leka, por edhe dhe këngëtarit Thanasi Moraiti, Shteti grek duhet të kujdeset më shumë për ruajtjen e gjuhës dhe kulturës të arvanitëve në Greqi, sepse pa ruajtjen e elementit arvanitas, Greqia nuk mundë të ketë histori të re. Arvanitasit në Greqi janë një bazë e fortë dhe e patundëshme që tregon për lidhjen e ngushtë që ka ekzistuar, ekziston dhe duhet të ekzistojë midis Greqisë dhe Shqipërisë. Ata janë një tregues i vlerave të larta dhe të pastërta që ka shqiptari të ruajtur me fanatizëm ndërshekuj. Shqipëtarët dhe grekët i lidhin shumë gjëra të përbashkëta, traditat dhe zakonet, i ndërlidhin ngushtë dy popujt më të lashtë të Europës, prandaj sot nuk duhet të mendojmë se si mundë të ngremë pengesa dhe kurthe njeri-tjetrit, por se si mund të ndihmojmë njëri-tjetrin për kapërcimin e vështirësive që sjellin vitet.

Burimi: ALBANIAN AMERICAN ORGANIZATION CHAMERIA (AAOC)