Category: Lajme

Këtë verë bëhen pesë vjet prej kur e pata intervistuar studiuesen amerikane Annette B. Frommin për një artikull mbi hebrenjtë shqiptarë.

Gjatë bisedës, ajo më pati përmendur se si, në të kthyer të shekullit XX, një adoleshente hebreje, motra e gjyshit të saj, kishte braktisur familjen për një shqiptar mysliman nga Filati, qyteza malore në Greqi, një hap larg nga deti dhe nga kufiri me Shqipërinë.
Familja e saj mbajti shiva—shtatë ditë zie—dhe kujtimi për të u shua. Asnjërit prej anëtarëve të familjes nuk iu lejua të mbanin kontakt më me të. Hallëmadhja mbeti pa emër dhe u tret.

Frommi është marrë me studime si për tekstilet e aborigjenëve të Shteteve të Bashkuara ashtu edhe për kulturën materiale të hebrenjve të Greqisë. Ajo ndihmon me redaktimin një reviste akademike të quajtur Sephardic Horizons (Horizonte sefardike), e cila trajton botën e hebrenjve të Mesdheut lindor, botë së cilës i përket pjesa dërrmuese e hebrenjve të Greqisë dhe e atyre të jugut të Ballkanit.

B.-ja në emrin e saj, shkurtim i mbiemrit nga e ëma Bacolas (Bakola ose Bakolas), dëshmon për rrënjë hebreje nga Greqia, por ato rrënjë nuk janë as sefardike as ashkenaze, por romanjote.

Dega janjiote e romanjiotëve ishte komunteti hebre i Janinës, i cili për gjuhë amtare kishte greqishten. Janina, ai qytet buzë liqeni në lindje të Filatit, ishte qendër për të gjithë rajonin. Doktoratura e Frommit mbi traditat e atyre hebrenjve, e cila mbështetet në punën e saj në terren viteve tetëdhjetë, është një tekst themelor mbi atë komunitet interesant.

Në fillim të shekullit XX, komuniteti hebrenj në Janinë përbëhej pres disa mijëra vetëve, rrënjët e të cilëve datojnë të paktën që prej 1300 vitesh. Por emigracioni masiv dhe Holokausti e reduktuan atë komunitet dinamik tregtarësh në vetëm 30 njerëz.

Deri në shekullin e nëntëmbëdhjetë, hebrenjtë e Janinës jetonin disi të veçuar. Dallonin qartë nga sefardinjtë, të cilët ishin aq të kudondodhur sa i patën dhënë Selanikut, një prej qyteteve me portin më të madh Mesdhetar, nofkën e Jeruzalemit të Ballkanit. Dhe kontaktet me komunitetet jashtë religjionit të tyre përtej marrëdhënieve ekonomike apo ato të sferës publike nuk inkurajoheshin.

Të paktën që nga vitet tetëdhjetë të shekullit XIX, një familje e madhe janjiote me mbiemër Bakola u pat gjendur në Filat, asokohe qytezë osmane nja tridhjetë kilometra në perëndim të Janinës. Filati kishte nja 3000 banorë besimesh dhe etnish të ndryshme: myslimanë, të krishterë apo hebrenj, shqiptarë, vllehë a grekë. Bakolat kishin të paktën shtatë fëmijë, prej të cilëve disa kishin regjistruar baba me emrin Moisi dhe të tjerë stërgjyshin e Annette Frommit, Simon Tovin.

Ndër ta ishte hallëmadhja pa emër për të cilën është fjala këtu, e cila, e lindur në vitin 1883, duhet të ketë qenë fëmija i dytë. Njiheshin si gjaknxehtë Bakolat. Një djalë i familjes ja pat mbathur nga Filati pasi zhdëpi në dru vëllanë sakat të pashait të zonës, kur ky i ishte vardisur së ëmës për t’ja marrë paratë nga xhepi.

Kështu që i binte që as komuniteti dhe as familja nuk do e kapërdinin dot faktin që ajo hallë ja kishte mbathur me një mysliman. “Për ta, ishte njësoj sikur ajo të kishte vdekur,” thotë Frommi. “Por kjo histori ka bërë që unë të kem këtë lidhje dashurie me Shqipërinë. Më tërhiqte nga larg si me magji.”

Dikur nga dhjetëvjeçari i dytë i shekullit XX, Bakolat u shpërngulën për në Amerikë dhe nga ajo hallë e panjohur mbeti vetëm një enigmë e mjegullt në mendjen e shumë pak prej pasardhësve, të cilët pas kaq vjetësh, vështirë që e njihnin njëri-tjetrin, madje.

Shumë herë na ka ndodhur që telefonat tanë celularë të nxehen së tepërmi dhe të na fiken gjatë përdorimit.

A është normale? Përgjigjja është po. Por shkaqet mund të jenë disa. Ato kanë të bëjnë me “trurin” e telefonit tuaj ose faktorë të tjerë të jashtëm.

Ja cilët janë disa nga faktorët më të zakonshëm:

1. Ka nevojë për pushim

Shpesh e përdorim celularin për orë të tëra duke përdorur aplikacione të ndryshme ,ëi-Fi ose programet e fotove dhe videove. Ndonjëherë edhe 20 minuta rresht janë shumë.

Si ta shmangim? Bëni disa minuta pushim. Celulari juaj ka nevojë për pushim (ndoshta edhe ju). Gjithashtu është e këshillueshme të fikni aplikacionet që nuk i përdorni dhe ta ulni ndriçimin e ekranit.

2. Shumë diell (ose ftohtë

A e keni lënë telefonin tuaj të ekspozuar ndaj diellit apo ndaj të ftohtit ekstrem? Është një ide e keqe. Telefoni juaj mund të jetë i zgjuar por jo i përgatitur për këtë.

Si ta shmangim: Gjithmonë mbrojeni telefonin nga dielli dhe temperaturat ekstreme. Vendoseni në hije. Shmangni dritën e drejtpërdrejtë. Mos e ekspozoni atë në lagështi.

3. Ka një virus

Ju mund të keni instaluar një virus në formën e një aplikacioni.

Si ta shmangni: Mos instaloni aplikacione nga burime të panjohura. Nëse tashmë keni instaluar një aplikacion jo të sigurt e fshini dhe më pas i bëni format ose reset telefonit.

4. Mbrojtësja e celularit tuaj po e “mbyt”

Është e mundur që mbrojtësja e celularit tuaj po shkakton më shumë probleme sesa zgjidhje.

Si ta shmangni: Hiqeni mbrojtësen përkohësisht dhe vini re nëse është ajo arsyeja pse celulari juaj mbinxehet. Sidoqoftë, kjo do ta ndihmojë pajisjen të ftohet më shpejt.

5. Bateria është difektoze

Bateritë e litiumit janë delikate. Gjendja e baterisë së telefonit tuaj celular mund të ketë shumë të bëjë me nxehtësinë e tepërt.

Si ta shmangni: Shmangni ngarkimin e baterisë plot (më mirë në 80-90% se në 100%). Përdorni kabllo celulari me cilësi të mirë, ndonjëherë duke e ngarkuar telefonin me kabllon e gabuar mund të jetë çelësi i problemit.

Teknologjia po arrin deri te kafshët. Edhe lopët ndikohen nga moti i dimrit, kështu që në një përpjekje

për t’i bërë ato të mendojnë se janë në zona më të ngrohta, një fermer i ka pajisur ato me syze të realitetit virtual.

Një fermer turk i ka mbyllur lopët e tij brenda në ambjente të mbyllura për dimër, por ai dëshiron që lopët të mendojnë se janë jashtë në natyrë duke shijuar kullotat me diell dhe barin e gjelbër.

Zgjidhja e tij? Ka pajisur lopët e tij me syze të realitetit virtual për t’i bërë ato të mendojnë se në fakt po shijojnë disa fusha të gjelbërta të shijshme nën rrezet e diellit.

Sipas The Sun, Kocak provoi pajisjet në dy nga lopët e tij pasi një studim sugjeroi se skenat e këndshme i bëjnë lopët më të lumtura, gjë që nga ana tjetër i bën ato të prodhojnë më shumë qumësht.

Me sa duket ka funksionur, pasi u pa rritje e prodhimit të qumështit nga 22 litra në 27 litra në ditë.

Një ndërhyrje e pazakontë është realizuar ditën e djeshme në Kosovë. Një 33-vjeçarit i është hequr nga barku telefoni, pasi katër ditë më parë e kishte gëlltitur atë.

Për rastin njoftoi i pari doktor Skender Telaku, ndërsa në opinion mori vëmendje të madhe. Sesi ka shkuar kjo ndërhyrje dhe a është e r rezikshme gëlltitja e telefonit, doktor Teleku ka dhënë detaje.

Doktor Telaku tha se fillimisht nga barku i 33-vjeçarit u nxorën kapakët e telefonit e më pas bateria, kjo e fundit konsiderohet më e rre zikshmja.

“Ata më thirrën për një rast, ishte një person që kishte gëlltit një trup të huaj, u desht të bëhet gastroskopia me urgjencë, kur hynëm në lukth e pam që ishte telefoni i ndarë në pjesë tri pjesë. Një pjesë ishte kapaku i përparshëm dhe i pasmi i plastikës, plus bateria brenda. Hyjmë me pajiset që I kemi këtu, njëherë e nxorëm një pjesë, mandej pjesën tjetër, në fund e nxorëm edhe baterinë, nga të gjitha këto pjesë bateria është më e rrezikshmja sepse ajo pjesë ishte ajur dhe mund të shpërthejë. Mund të lëshojë materie kimike dhe mund t’i shpërthejë zorrët”, tha Teleku.

Ai tha se për nxjerrjen e telefonit është punuar rreth dy orë. “Kjo nuk është operacion, është rrugë endoskopike, nga goja e kemi nxjerrë, sikur të mos kishim sukses do të duhej me pre barkun dhe me nxjerrë nga barku. Jemi mundu dy orë dhe u nxorr”.

“Të premten e ka përbi deri të hënën i ka qëndru.Pacienti mirë është, e nxorrëm, nuk është lehtë me punu në dy orë, por shpërthim nuk pati”, tha tutje doktori.

Ai shtoi se ka raste të ndryshme kur përpihen trupa të huaj si protezat e dhëmbëve etj.

“Diku ndodhin spontanisht, e diku me qëllim”, përfundoi ai.

Pamje të telefonit që qëndroi katër ditë në stomakun e pacientit ka publikuar doktor Skender Telaku.

“Mashkulli 33 vjec para 4 ditesh kishte perbire nje telefon te vogel. Me rruge endoskopike, pra pa e prere lukthin, nxorrem telefonin e ndare ne tri pjese. Pa komplikime”, ka shkruar ai.

Të rinjtë e Shqipërisë ndërmarrin nisma nga më të çuditshme më qëllim që të largohen nga vendi I tyre, për një të ardhme më të mirë.

Kësaj radhe “Afp” I ka kushtuar një artikull një 27-vjecari I cili është larguar nga Shqipëria poshtë një kamioni ku ka qëndruar aty prej qindra kilometrash pa lëvizur, pa ujë e pa bukë.

Por Alban Tufa pikasi policinë edhe ky e gjithë kjo marrësi mori fund. Ja cfarë thotë ai:

Albani është shprehur kështu:

Në fshatrat shqiptare, të gjitha familjet kanë një anëtar që emigrim, kështu që e bëra provë dhe unë.”

Por edhe sot që ai është 27 vjeç sërish dëshiron të largohet nga Shqipëria. Për të vendi ynë sundohet nga një regjim autoritar.

Kurse një student tjetër Armando Xhaxho është shprehur kështu:

Shumica e miqve të mi kanë emigruar … sepse ata nuk shohin një të ardhme këtu, nuk shohin asnjë punë këtu, nuk ka cilësi të studimeve. ”

Sally Thompson nga Mbretëria e Bashkuar kishte përgatitur vezë të ziera për mëngjes por teksa kafshoi njërën ndjeu diçka të çuditshme në gojë.

Në fillim ajo nuk e kishte ditur se nga vinte por përpos se nga veza nuk kishte mundësi tjetër.

Edhe pse e çuditshme ajo e mori diamantin dhe shkoi të konsultohet me një argjendar, i cili i vërtetoi se ishte një gur i çmueshëm.

Ndërsa një fermere e vezëve tha se kjo do të ishte e mundur vetëm nëse pula e kishte gëlltitur këtë gur i cili nuk ishte tretur dhe kishte kaluar traktin digjestiv si i tillë.

Në vitet e para të demokracisë pas një karriere që pati në kinematografinë shqiptare ku edhe la gjurmë para ‘90, si një ndër aktoret me të talentuara dhe të bukura në atë kohë, Sesilia Plasari u largua drejt Francës. U nis drejt Parisit ku prindërit e saj morën borxh për t’i paguar biletën e avionit.

Si aktore ajo u bë e famshme me komedinë “Edhe ashtu edhe kështu”, ku luajti krah Frederik Ndocit, me regji dhe skenar të Bujar Kapexhiut, e muzikë të Ardit Gjebresë.

Filmi, prodhim i vitit 1989 nga “Kinostudio Shqipëria e Re”, pëlqehet edhe sot e kësaj dite.

Sesilia Plasari ishte vetëm 23 vjeçe kur luajti në atë film, ndërsa sot ajo e ka ndërtuar jetën mes Shqipërisë dhe Francës duke u angazhuar në jetën artistike atje.

Sesilia është pak më shumë se 50 vjeç dhe ruan të njëjtën fisnikëri e freski, edhe pse vitet kanë kaluar.

Por nëse Sesilia pati fat që ishte në hapat e parë të karrierës, kur u ndërrua sistemi, teksa hasi vështirësi gjatë largimit, historia e saj tregon po ashtu se shumë artistë të tjerë që kaluan jetën në komunizëm i dhanë gjithçka artit dhe në fund dolën po aq të varfër sa të gjithë shqiptarët.

Dhe nuk fituan asgjë, por më dramatikja ndryshe nga kolegët e tyre, në mbarë botën, ata që qëndruan mbetën ndoshta edhe më të humbur, madje edhe të pavlerësuar në 30 vitet e fundit demokraci.

S hqipëria është vendi i çudirave.

A e dini se në vendin tonë ekziston një fshat me tradita vërtetë të çuditshme, i cili njihet njihet si vendi i lirisë se,ksuale,

ku çdo burrë ka shkuar me të gjitha gratë e fshatit dhe çdo grua po ashtu, ka shkuar me të gjithë burrat e fshatit.

Sipas legjendave urbane që qarkullojnë mbi këtë fshat, thuhet se, nëse femra është e virgjër,

ajo ngel përgjithnjë beqare, ndaj shpesh prindërit paguajnë burra të tjerë për t’u zhvirgjëruar vajzat, të cilat më pas i martojnë.

Po në cilën krahinë të vendit është ky fshat…?

ZELANDE E RE

Mes një spektakli fishekzjarresh, qytetarët në Zelandën e Re pritën Vitin e Ri 2025. Zelanda e Re është e para që priti Vitin e Ri ndërsa mbizotëroi për disa minuta atmosfera që karakterizon ndërrimin e viteve. Më ardhjen e Vitit të Ri hyjmë kështu edhe në një dekadë të re.

Zelanda e Re me kryeqyet Auckland e ka pritur vitin 2020 në orën 12:00 me atë shqiptare. Siç është edhe traditë, viti i ri është pritur me një spektakël fishekzjarresh, mes atmosferës së bukur dhe urimeve për një vit të mbarë.

Një ngjarje e pazakontë në botën televizive është raportuar nga Danimarka,

ku një gazetare vendase ka bërë bujë në mediat pasi transmetoi për publikun intervistat që kishte realizuar në një lokal seksi duke kryer edhe vetë marrëdhënie.

---

Gazetarja nga Danimarka ishte në një prej lokaleve ku kryhen marrëdhënie seksuale, për të raportuar pas rihapjes nga pandemia pasi ishte bllokuar nga masat anti-Covid, sipas Daily Mail.

Ajo deklaroi se për t’i bërë më komod të intervistuarit në këtë lokal s,eksi, vendosi që të përfshihej edhe vetë duke kryer marrëdhënie seksuale.

“Për mua është shumë e natyrshme. Është pjesë e punës sime që të jap një pasqyrë të një bote ku jo të gjithë mund të kenë akses.

Ishte mirë që në një farë mënyre krijova besim tek klientët duke u bërë pjesë e botës së tyre”.

Shumë përdorues të rrjeteve sociale ishin kundër kësaj interviste.

“Ishte vetëm një justifikim, krejtësisht e panevojshme. Këto janë gjëra që vetëm gratë mund t’i bëjnë.

Sikur një burrë të bënte seks në radio, me siguri i gjithë vendi do t’i ishte kthyer kundër”, janë disa prej mesazheve negative.

Në materialin audio që e ka shpërndarë ajo vetë në Twitter, gazetarja dëgjohet duke bashkëbiseduar me klientët e këtij lokali, e në disa raste dëgjohet edhe duke kryer marrëdhënie.

Përveç rrjeteve sociale, ky material audio është transmetuar edhe në një emision mëngjesi në Radio 4 në Danimarkë.