Category: Lajme

Reshjet e dëborës kanë nisur edhe në rrugën e Kombit, ku për pasojë ka prezencë akulli.

Vizion Plus mëson se një automjet ka dalë nga rruga afër traut duke shkaktuar dëme të mëdha materiale të mjetit, fatmirësishtë pa lëndime në njerëz

Në këtë automjet po udhëtonin tre anëtarë të një familje. Siç duket nga pamjet e siguruara nga Vizion Plus, makina ka dalë nga rruga dhe është përplasur me bankinën anësore.

Nga përplasja makina ka pësuar dëme të konsiderueshmë, ndërsa fati ka shpëtuar tre udhëtarët në të

Drejtuesit e automjëteve duhet të tregohen shumë të kujdesshëm nga prezenca e borës e akullit në segmentin Fan- Kolsh pasi ka prezencë të borës e akullit

Gjatë ditëve të fundit Liami dhe Egla janë përfshirë në një debat tepër të fortë, u kanë lëshuar akuza dhe ofendime ndaj njëri-tjetrit.

Në një klip të përmbledhur, shihet Liami duke i hedhur në pishinë Eglës rrobdishanin, apo momenti kur i shkon te krevati dhe i përplas dy tenxhere. Ndërkohë nga ana tjetër, Egla i kthehet me ofendime. Ndërkohë Juli dëgjohet duke folur me banorët që do ta ndihmojë ai Liamin që ta nxjerrë Eglën nga shtëpia, e këtij mendimi i bashkohet edhe Roza.

“Duke parë këtë klip e kuptoj pse ndihem si mace e ngordhur gjatë gjithë javës. Nuk e paskam kuptuar sa presion paskam pasur”, tha Egla e përlotur.Ndërkohë Liami u shpreh: Pas prime, unë kam qenë personi që më është thënë fjala maniak në këtë shtëpi. Pas prime dola dhe po bëja xhiro në pishinë më lagu, filloi të më ofendojë ‘maniak’.
Herën e dytë e hodha, dhe herën e dytë ka ardhur me robdishanin e Françeskës, dhe ato që kishte në xhep, paskan qenë të Françeskës. Egla mori brekët dhe mi futi te jastëku. Kush është maniak? Unë apo ajo?

Pjesë nga debati:

Egla: Duhet të mësosh se një grua nuk preket me mendim, jo më t’i prekësh rrobat.

Juli: Unë jam partizan që t’i lë njerëzit të bëjnë atë që duan dhe të marrin përgjegjësi. Hedhja e robdishanit ishte ideja e Liamit, dhe i thash po deshe me ia hedh, hidhja… Ai po thotë tani që nuk jam i shtyrë nga Juli. Për mua jemi në Big Brother, secili mban përgjegjësi për atë që bën.

Romeo: Ti the do mbaj Romeon që mos mbrojë një femër? Je më i poshtër se ai

Juli: E dëgjove si e thash?

Romeo: Që do mbaj Romoen

Juli: Romeo është në konflikt me Eglën, dhe nëse ai merrej me Eglën, plani i tij binte poshtë. Dhe unë thash që do bëj unë debat me Romeon, që ai të merrej me Eglën.

Roza: Po qesh që ka shkuar nivel i i muhabetit në lines dhe brekë… për mua Liami më pëlqeu që po merrej me Eglën. Më vjen keq që nuk e shtyva Liamin dhe e lashë përgjysmë atë që thashë

Këngëtarja e njohur Çiljeta Xhilaga ka treguar një histori personale, që e ka trembur më shumë dhe i ka ngelur në kujtesë.

Edhe pse thekson që nuk beson në UFO, ajo shton se vite më parë, teksa ka qenë duke lëvizur me makinë natën, ka parë disa drita të kuqe që lëviznin, duke mos kuptuar se çfarë ishin.

Ajo shton se u tremb aq shumë dhe trupi i dridhej, aq sa nuk drejtonte dot as makinën. Në atë kohë thotë Çiljeta, në lajme jepeshin kronika që jepnin dyshime për diçka të çuditshme.“Shoh përballë një dritë të kuqe dhe duke udhëtuar mendoja që s’kam parë ndonjëherë aviona këtej. Ishte dritë që nuk pulsonte, rrinte gjithë kohën ndezur. Mendoja që s’ka as male. Ec unë, ec dhe drita dhe pash pastaj që ndaloj dhe filloj drita rrumbullak.

Kam pasur edhe Audin me kambio manuale dhe nuk shtypja dot freksionin se dridhesha. Para një jave, kishte dhënë në lajme që gjenden në Levan të Fierit bari i djegur në formë rrethore, por unë kam parë vetëm dritat e kuqe që rrotulloheshin. Unë nuk besoj vetë në UFO, por…”, ka thënë Çiljeta.

Mesnatën mes 13 dhe 14 prillit Irani nisi një sulm hakmarrës në territorin Izraelit, me dronë dhe raketa, pjesa më e madhe e të cilave u rrëzuan nga mbrojtja ajrore e Tel Avivit.

Irani tha se sulmi ishte në shenjë hakmarrjeje për goditjen nga Izraeli të konsullatës iraniane në Damask, pak ditë më parë.

Sipas mediave të huaja, Irani po ashtu paralajmëroi se nëse Izraeli do i kundërpërgjigjej këtyre sulmeve, do të kishte sërish sulme të tjera nga Republika Islamike.

Por cila është fuqia e dy vendeve në rast të një përplasjeje “kokë më kokë” me njëra-tjetrën dhe renditja e 2 ushtrive në rang global.

Nga Ylli Pata

Në Maqedoninë e Veriut, ka pak shqiptar që e kupton se sa herë ka zgjedhje atje, Ilir Meta mbështet partinë nacionaliste sllavo maqedonase. Ndërsa Albin Kurti, po prej vitesh kërkon të humbë Ali Ahmeti, Ilir Meta kërkon të fitojë VRMO-DPMNE, partia e Nikolla Gruevskit, që sot jeton në ekzil në Hungarinë e Orbanit. Ku iku nga Shqipëria, i ndihmuar logjistikisht nga presidenti Ilir Meta.

Sot në Maqedoninë e Veriut, ka dy palë zgjedhje, presidenciale, që janë me dy turne, dhe parlamentare. Për president janë mazhoritare dhe për Parlament janë proporcionale rajonale. Më 24 prill është raundi i parë i zgjedhjeve presidenciale dhe më 8 maj raundi i dytë i presidencialeve dhe zgjedhjet parlamentare.

Në këto zgjedhje partia nacionaliste maqedonase që ka drejtuar Nikolla Gruevski, por që sot e drejton Hristo Mickovski, po bën fushatë hapur kundër fuqisë së shqiptarëve në institucione. Të cilët sot kanë kryeministrin e Maqedonisë, kryeprokurorin Special të Maqedonisë, shumicën e qeverisë e natyrisht një fuqi më të rritur në vend.

Në zgjedhjet presidenciale paraqiten presidenti aktual Stevo Pendarovski i Lidhjes Socaldemokrate, kandidatja e VRMO-DPMNE, Gordana Siljanovska, kandidati i majtë Stevço Jakimovski, që synon të marrë votat e majta të Pendarovskit, si dhe dy kandidatët shqiptarë Bujar Osmani dhe Arben Taravari.

Gjasat janë që në raundin e dytë të dalin dy kandidatët që kanë garuar edhe katër vjet më parë në vitin 2019, pra Pendarovski dhe Silijanovska. Pendarovski fitoi se mori votat e shqiptarëve.

Këtë herë, gjasat janë që VRMO-DPMNE të fitojë një mazhorancë të madhe që të mos ketë nevojë për votat e shqiptarëve, e këtë mund ta sigurojë nga përçarja e LSDM-së të Zaevit që sot e drejton Kovaçevski.

Zaev, i larguar dy vite më parë, pasi e ka ndjerë veten i braktisur, ka tentuar të bëjë një koalicion maqedonas kundër shqiptarëve.

Kësaj përpjekje Ali Ahmeti, politikani më i fortë i shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut, i është përgjigjur me një manovërtë fortë. Ai ka bashkuar shumicën e partive shqiptare, rome, boshnjake, turke dhe boshnjake, në koalicionin e madh Fronti Europian, i cili ka nxjerrë kandidat Bujar Osmanin, ministrin e Jashtëm të Maqedonisë së Veriut.

Me këtë koalicion, Ahmeti, që i ka hapur vend për deputetë të gjithë partive aleate, synon të marrë të paktën 30 deputetë, që të ndalojë VRMO-në që të marrë një mazhorancë prej 61 deputetëve.

Në këtë knfigurim, koalicioni shqiptar Vlen ku bën pjesë kryetari i komunës së Gostivarit Arben Taravari, kryetari i Tetovës, që është drejtuesi i lëvizjes Besa, një parti religjoze pranë Erdoganit, Bilall Kasami dhe ish-nënkryetari i partisë së Ali Ahmetit i larguar pasi nuk u afrua në qeveri, synon të rrëzojë hegjemononë e BDI-së së Ali Ahmetit në territorin shqiptar.

Në zgjedhjet lokale të para dy viteve, Taravari dhe Kasami fituan falë mbështetjes së VRMO-DMNE. Këtë koalicion e mbështet hapur Albin Kurti, i cili deri tani nuk ka takuar as kryeministrin e parë shqiptar të Maqedonisë së Veriut, Telat Xhaferi, përfaqësues i BDI-së së Ali Ahmetit.

Ndërkohë, Ilir Meta shkon më tej, dhe përkrah armiqtë politikë të koalicionit shqiptar, duke e konsideruar një të mirë për Maqedoninë e Veriut.

Po cila do të ishte e mira nëse fiton VRMO-DPMNE-ja për shqiptarët? Ilir Meta nuk flet fare për persekutimet e shqiptarëve nën këtë qeverisje, por flet për lobët e viçat.

Ja çfarë shkruan Meta pas takimit me Mickovskin: “Të mos harrojmë se vizioni dhe politikat e saj në qeverisje e shndërruan Maqedoninë e Veriut, vendin e 10-të në botë dhe të 5-të në Europë për klimën e biznesit dhe investimet e huaja. Falë vizionit të VMRO-DPMNE, Maqedonia e Veriut shpërtheu për rritjen e bujqësisë dhe blegtorisë duke e nisur me 10 milionë euro financim në vit e duke e çuar në 200 milionë euro. Ekipi i ri i VMRO-DPMNE besoj se ka mësuar mjaftueshëm nga gabimet e bëra në të kaluarën dhe pasojat e nepotizmit, të cilat eklipsuan arritjet e jashtëzakonshme ekonomike dhe sociale.

Maqedonia e Veriut do të vazhdojë të ecë e sigurt në rrugën euro-atlantike dhe përsëri shqiptarët do të jenë garancia kyçe për këtë!”

Në vitin 2017 Ilir Meta jo vetëm mbështeti Nikolla Gruevskin, por tentoi që të ndajë faktorin shqiptar atje, gjë që nuk ja arriti. Por sot situatë është edhe më keq. Nëse në vitin 2017 Meta kishte aleat Mendu Thaçin, sot ky i fundit është me koalicionin Fronti Europian.

Po atëherë përse Meta nuk ja lë zgjedhësve në Maqedoninë e Veriut të zgjedhin këtë të duan por shpall hapur përkrahjen për armiken e vërtetë politike të shqiptarëve?

Përgjigja vjen vetiu: Meta nuk do që shqiptarët të faktorizohen, sepse ata i mbështesin amerikanët dhe europianët.

Në Maqedoninë e Veriut ka hapur një elektorat të ngjizur kundër SHBA e Perëndimit, e të hapur pro Rusisë, siç ka në Serbi dhe Mal të Zi. Por shqiptarët e Maqedonisë, së bashku me kombësitë e tjera po bëjnë një betejë politike kundër tyre.

Ilir Meta, sot ka dalë kundër këtij koalicioni, po nesër çdo të thotë, nëse falë qëndrimit të tij, shqiptarët edhe mund të jenë më të defaktorizuar? Gjasat janë që Ilir Meta të mos ketë asnjë impakt në zgjedhjet atje, edhe pse VRMO ka javë që e përdor. Ndërkaq, Meta në 2017 nuk e bëri hapur përkrahjen ndaj nacionalistëve Maqedonas, sot po e bën. Ky është realisht një zhvillim i qartë politik, i cili duhet e do të shënohet në qëndrimin politik të partive shqiptare.

Pashko Vasa në vitin 1878 në një memorandum dërguar sekretarit të jashtëm të kryeministrit, Benjamin Disrael, përmendte ardhjet e familjeve sllave në Maqedoni si punëtorë krahu, kryesisht bujq

Ndryshe nga pretendimet e rrënjosura në historiografitë fqinje, prania e elementit sllavofon në Kosovë dhe Maqedoni rezulton të jetë fare e vonë. Kërkimet e gjeografit serb, Jovan Cvijiq, provuan se shumica e sllavëve në rajonin e Moravës (Toplica e dikurshme) nuk kishin kujtesë më të hershme sesa 200 vjet, rrethanë që flet për vendosjen e tyre të vonshme nga viset e brendshme të Hercegovinës dhe Malit të Zi, shkruan Konica.al

Edhe historiani zviceran, Oliver Jens Schmitt pranon se kishte ardhje të serbëve nga pjesët e tjera të Perandorisë Osmane në Kosovë dhe Maqedoni. Ai merr shembull vendbanimin e Graçaninës (sot komunë serbe në jug të Prishtinës), që u themelua në shekullin XVIII nga një çifligar turk dhe u popullua me familje ortodokse sllave.

Edhe Pashko Vasa në vitin 1878 në një memorandum dërguar sekretarit të jashtëm të kryeministrit, Benjamin Disrael, përmendte ardhjet e familjeve sllave në Maqedoni si punëtorë krahu, kryesisht bujq.

Duke i tërhequr vërejtjen britanikëve për shquesen shqiptare të Kosovës dhe Maqedonisë, Vasa nënvizonte se ‘shumica e banorëve sllavë kanë ardhur si kolonë’.

Ai përmend edhe fshatrat e rrethinës së Shkupit, në të cilat banonin bullgarë.

“Ka bullgarë vetëm në ultësira në të cilat ata erdhën për të punuar tokën si kolonistë për pronarët e mëdhenj myslimanë”.

Sado që ka sllavë të krishterë që punojnë si punëtorë krahu ose bujq, vazhdon tutje Vasa, ata janë pakicë e vogël. Se shqiptarët ishin shumicë në këto anë, sipas tij, dokumentohej, nga fakti që ata ishin të gjendje të ngrinin një ushtri prej 20 mijë burrash ose edhe më shumë.

Vasa tutje shpjegon arsyet e vendosjes së elementit sllav në Maqedoni.

“Nuk duhet të harrohet se myslimanët dhe të gjithë shqiptarët asnjëherë nuk e kanë honepsur bujqësinë. Për t’i përdorur arat e tyre dhe për t’i bërë prodhuese, ata gjithmonë kanë ftuar bullgarët si kolonë, dhe kjo gjendje epërsie e tyre bëri që ata të vendoseshin në pjesë të ndryshme të Thrakisë, Maqedonisë, Thesalisë, madje edhe në Shqipërinë veriake”, nënvizon Vasa në memorandumin e tij.

Guvernatori i ardhshëm i Libanit duke kundërshtuar fuqishëm zaptimin e Maqedonisë siç parashihej nga Traktati i Shën Stefanit, mendonte se zgjidhja qëndronte në dëbimin e ‘kolonive bullgare’.

“Do të ishte më e drejtë dhe e barabartë, dhe madje më e arsyeshme, të dëbohen ngulimet bullgare në trevat që janë njëmend bullgare përtej maleve të Ballkanit sesa të dëbohen banorët vendës që përbëjnë forcën e vendit dhe zotërojnë pronat dhe pasurinë”, thuhej mes të tjerash në memorandum.

Nga Albert Vataj

Në pjesën verilindore të Ulqinit në një lëndinë mbi Liqenin e Shasit ndodhet qyteti mesjetar i Shasit. Për të flitet fare pak. Nuk është bërë asgjë veç të drejtës për ta mbuluar me harrim. E megjithatë Shasi mbetet një prej dëshmimeve më domethënëse të qytetërimit ilir. Megjithëse sot vetëm disa rrënoja rreken të na mbajnë të lidhur me këtë qyetetërim të hershëm ilir, Shasi është kaq i gjallë dhe kaq madhështor në çdo fragment të krenaris së saj. Çdo gur dhe çdo mur flet me heshtjen e vet mitike. duke dashur të mbaj gjeneratat të lidhur me këto themele, të cilat mundën të mbërrijnë derimsot si një dëshmi e vitalitetit dhe qëndresës, me të cilin ajo u përball hordhive të barbarëve që e plaçkitën, e dogjën

e rrafshun. Por Shasi, banorët e tij, një vullnesë e epërme ka mbajtur në jetë duke e rikthyer atë më epik se më parë deri në gërmadhat e ditëve të sotme, gërmadha të braktisura, dëshmime të mënjanuara, të vërteta historike të ngulura thellë në kujtesën e atyre që e jetësuan në vepër Shasin dhe në këto gurë që i pëcëllon dielli e i mbështjellin myshqet. Emri: shqip quhet Shas, në sllavishte Svaç, në latinishte Suacium. Ishte qytet i fortifikuar mesjetarë. Mendohet se është krijuar që nga periudha e hershme kur u krijua edhe Dioklea.

Shasi gjendet në një kodrinë shkembore përmbi liqenin e Shasit në lartësinë mbi nivelin e detit mes 60 deri 70 metrash, në koordinatat gjeografike: 41° 59’ 11” °N dhe 19° 18’ 58” ‘E.

Shasi përmendet në shekullin VIII si qendër peshkopale Diocesis Suacinensi. Ndërsa supozohet se është themeluar në shkeullin VI, në periudhën e mbretit Justinian. Ndërsa elementet e banimit janë shumë më të hershme. Janë gjetur mbetjet a

rkeologjike qe nga periudhat: neolitike, eneolitike, koha e hekurit, shekulli IV p.e.r.

Qyteteti ishte i rrethuar me mure dhe kulla mbrojtëse. Hyrja kryesore ishte nga ana veriore, nën të cilën gjenden gjurmat e suburb, ( qytetit përreth qytetit të fortifikuar ). Brenda dhe jashtë fortifikatës së qytetit gjendet një numër i madh i kishave mesjetare të ndërtuara mbi themelet e kishave shumë më të vjetra. Hyrja e dytë ( mbetjet e së cilës janë shumë të ruajtura sikurë edhe ato të hyrjes kryesore ) gjendet në anën e liqenit me të njëtin emër nga i cili popullata e qytetit është furnizuar me ujë. I tërë qyteti i

Shasit është një park arkeologjik shumë i pasur me mbetje arkeologjike nga periudhat e ndryshme në të cilin është identifikuar një numër i madh i objekteve të ndryshme, nga të cilat qartë janë identifikuar 15 kisha. Përveç të tjerëve Shasin e shkatërrojë dhe shkretërojë perandori serbë Stefan Nemanja. Këtë e dëshmon në shkrimet e veta i biri i Nemanjës Stefani i Parë i Kurorëzuar i cili thekson se përveç Shasit i jati i tijë kishte rrënuar edhe Drishtin, Shkodrën, Ulqinin edhe qytetin e famshëm të Tivarit (Antibarus).

Me ardhjen e turqëve Shasi definitivisht shkatërrohet dhe jeta në të vdes. Në vazhdim nga Shasi plaçkitet ajo cfare ka mbetur nga pasuria arkeologjike e kjo vazhdon deri në ditët e sotme. Ne Shas ka sherbyer si prift Dom Gjon Buzuku, i cili ne vitin 1555 ka shkruar librin e pare shqip “Meshari”. Nga germimet e koheve te fundit qe po kryhen ne Shas, pritet qe te behen zbulime te antikitetit qe do te kene vlera historike per te gjithe Mesdheun.

Në pjesën verilindore të Ulqinit në një lëndinë mbi Liqenin e Shasit ndodhet qyteti mesjetar i Shasit. Tani është gërmadhë e pabanuar me njerëz. Si i tillë konsiderohet ndër qytetet më atraktive “të vdekura” në bregdetin Adriatik. Sipas pozitës së kësaj kështjelle e cila ishte në afërsi të Liqenit të Shasit në fushën pjellore dhe në rrugën romake Olcinium- Sckodër, me sa duket ka qenë vërtetuar sikur gërmadhë që në kohën e ilirëve. Jo larg qytetit, në fshatin Shas është gjetur amfora antike ovoide e cila ka shërbyer për varrosje

, e pak më larg në lokalitetin Gjeret, tek Liqeni i Zogajve edhe gjurmët e vendbanimit primitiv të ilirëve, çka dëshmon se kjo trevë ka qenë e banuar që në periudhat e hershme historike. Shasi për herë të parë në dokumente të shkruara përmendet në shek. IX si qytet ipeshkvnor (Svacia Civitas). Rreth vitit 1183 e pushtoi Stefan Nemanja dhe bashkë me qytetet tjera ia bashkangjiti Rashkës. Mongolët e shkatërruan tërësisht më 1242, ndërsa e rindërtoi mbretëresha Helena Anzhuine. Plotësisht u shkretua kur e zaptuan turqit më 1571. Sipas Marin Biccit – 1610 , Shasi ka pasur 365 kishë, që përkon me numrin e ditëve të një motmoti, por sot në këto rrënoja mund të dallohen vetëm tetë kishë nga të cilat dy janë më të mëdhaja: katedralja e Kishës së Shën Gjonit, e ndërtuar me stil gotik dhe Kisha e françeskanëve të

Shën Mërisë, të lashta rreth 1300 vjet. Të gjitha kishat në Shas kanë qenë të zbukuruara me dekorime arkitekturore dhe afreska, e në disa edhe tani dallohen gjurmët e ngjyrave në mure. Pjesët e mbetura të fortesës gjenden në shkrepa mbi Liqenin e Shasit, kurse paralagjja në vazhdim kah perëndimi. Hyrjen në qytet me sipërfaqe prej 15 hektarë e kanë bërë të mundshëm dy porta. Hulumtimet e para arkeologjike të qytetit të Shasit janë bërë në tetor e nëntor të vitit 1985. Me këtë rast u gjetën rreth pesëdhjetë monedha metalike, nga të cilat një e arit, tri të argjendta, kurse të tjerat janë të bronzta. Tri paratë më të vjetra janë nga periudha bizantine nga fundi i shek. XII deri në mesin e shek. XIII.

Nga koha e qeverisë së Nemanjës janë dy copa parash – bizantin e serb; monedhat e shumta nga qytetet fqinje i takojnë çerekut të fundit të shek. XIV, ndërsa nga tri monedha metalike janë të Tivarit, të Kotorrit dhe të qytetit të panjohur. Zbulimet më të vjetra nga qyteti i Shasit i takojnë periudhës parahistorike. Periudha antike nuk është vërtetuar në Shas. Disa copëzime helenike të qeramikës që janë gjetur në pjesën lindore të Shasit tregojnë se është e mundshme që në atë pjesë të tij të gjendet një shtresë helenike. Qyteti mesjetar u formua në kohën e hershme të periudhës bizantine, kurse zgjati në kontinuitet deri me paraqitjen e turqve, respektivisht përafërsisht deri me pushtimin e Shkodrës ose edhe më vonë.

Mjaft të pasur janë zbulimet e vorbëisve, edhe pse nuk janë të përfaqësuara të gjitha epokat. Më së shumti janë gjetur enë shtëpiake. Copëzat e shekullit VI janë të pakta, por me siguri besohet se ato i takojnë rrafshit ilir nga koha e Marvikisë dhe Iraklisë. Vorbësia sllave është e përfaqësuar në të gjitha shtresat nga shek. VII deri në shek. XI. Gati e gjithë vorbësia shtëpiake e shekullit të hershëm mesjetar i takon rrafshit kulturor serb, por kah fundi i jetës së Shasit vërehet prezenca e enëve të importuara, me siguri me origjinë venedikase. Zbulimet e stolive nuk janë të pranishme vetëm si separate në varreza, por edhe në shtresa. Në stoli bizantine bëjnë pjesë qaforet me margaritar xhami,

vathë e thjeshtë, unazat, tri pulla korale e disa katramëza. Gjatë gërmimit janë gjetur edhe shumë sende tjera nga hekuri, midis të cilëve pjesë nga pajime shtëpiake: (veriga, pyka, çivi, brava e të ngjashme.Në vitin 1985 Akademia e Shkencave të Serbisë me nguti nderpreu hulumtimet, kur vërejten se kan tëbëjnë me nji qytet të lashtë shqiptarë.Sipas prof. Aleksander Qilikov në muzeun etnografik të Ulqinit ruhen 100objekte nga qyteti i Shasit.

Përveq Shasit në periudhen veneciane rreth Liqenit të Shkodres ishin edhe qytet Trishti, Danja dhe Sarda.

Qytetërimi shqiptar më shumë ndodhet nën dhe sesa mbi të. Në viset etnike shqiptare në Mal të Zi, e mbi të gjitha në rajonin e Ulqinit, janë një numër i madh i monumenteve të trashëgimisë sonë nga historia jonë e hershme, ku zë vend edhe qyteti i lashtë i Shasit, sot qytet që nuk banohet.

Shasi është vendbanim antik ilir, i cili ngrihet në malin po me të njëjtin emër. Këndej pari, në periudhën antike ka kaluar rruga e lashtë lidhëse në mes Ulqinit dhe Shkodrës. Shasi në literaturë njihet si: Suatio, Suaço, Savocci, Svaciao, Fshas etj. Baza e qytetit të lashtë është ndërtuar nga gurët e mëdhenj, ndërsa murin rrethues stihitë e kohës e kanë dëmtuar shumë; ky mur bart vlera të mëdha arkitektonike dhe artistike. Edhe sot e kësaj dite aty qëndrojnë dy portat e qytetit.

Arqipeshkvia e Tivarit (mbi 900 vjet) ishte baza kryesore e katolicizmit në Shqipërinë e Veriut, por edhe ipeshkvia e Shasit e luante të njëjtin rol për zonën e vet. Në vitin 1443 ipeshkëv i Shasit ka qenë Palë Dushmani.

Sikur të bëheshin hulumtime nënujore, do të gjendej edhe më shumë nga Shasi, kjo trashëgimi e pa hulumtuar nga ana e jonë është fshehur nga sllavët me shekuj. Ka edhe fakte që dëshmojnë se gjatë verës, kur niveli i ujit të liqenit të Shasit është i ulët shihen pjesë të mureve të shtëpive të dikurshme të banimit.

Gjetjet arkeologjike e provojnë se qytetin e Shasit të panjohur deri në shekullin VIII në të vërtetë e prek krishterimi i hershëm në periudhën ilire. Ilirizmi i kësaj kulture dëshmohet veçmas nga njëjtësia tipologjike e objekteve të kulturës arkeologjike të Shasit me kulturën iliro-arbërore të Komanit.

Shasi më herët u shndërrua në hapësira me vende të fortifikuara sikurse tregon pozicioni i tij në luftën në mes të Papatit dhe Bizantit për të zotëruar këtë qytet në kohën e mesjetës. Hulumtimet në lokalitetin e Shasit të vjetër dëshmojnë për ekzistencën e vendbanimit parahistorik si bazë ku është ngritur qyteti i Shasit pasi qe u bë zbulimi i kulturës së Komanit, me anë të së cilit u bë përcaktimi më i saktë i datimit të objekteve sakrale që kanë ekzistuar që nga shekujt VI-VII.

Ky vendbanim i lashtë përveç rëndësisë strategjike jepte edhe kushte të përshtatshme për jetë, duke u parë edhe vendndodhja e tij në liqenin e Shasit dhe Bunën të pasur me peshk, zogj, shtazë të egra dhe kushte të tjera të veçanta për blegtori dhe bujqësi.

Duke iu referuar një shkruesi të panjohur dhe dorëshkrimit të tij “Dulcigno secondo l’antica descrizione…”, thuhet se “në këtë trevë gjendej qyteti shumë i vjetër i quajtur Shasi, ku duken gjurmët e 365 kishave larg nga Ulqini 15 milje….’. Më tej shkruan se “afër këtij qyteti gjenden liqeni, shpella, burimi ujit dhe mali Lisinjë, Ledhet e Shasit dhe porta ku vdiq Kapedani i Qesarit, duke luftuar tmerrësisht kundër Pompejanit ku janë edhe sot në këmbë dhe si mrekulli një gropë e madhe, ende parrafshuar…”

Shasi mesjetar.

Nuk ka dyshim se Shasi mesjetar si qytet i zhvilluar është përjetësuar edhe në numizmatikë, sepse i ka farkuar monedhat e veta,të cilat e mbanin mbishkrimin Suacium, si dhe ajo që e paraqet figurën e Shën Palit Pagëzuesit, si mbrojtës i qytetit, si dhe pirgun ashtu dhe kështjellën me porën madhështore të këtij qyteti.

Versionet malazeze te kësaj periudhe cekin se Stefan Nemanja (shek XIII) i shkatërroi kishat shqiptare dhe librat e kohës e kreu konvertimin me dhunë të banorëve të mbetur në ortodoks, gjë që e cila përputhet me traditën gojore në Shas, ku banorët tani të fshatit Shas thonë ”se të gjitha kishat në fillim ishin katolike”.

Kërkimet e para të arkeologjisë jugosllave, që u takojnë viteve 1980, zbuluan një hershmëri më të madhe se ajo që dihej. Ishte pikërisht trashëgimia ilire e kultures së Shasit që e trembi shkollën arkeologjike të Beogradit. Në vitin 1985 Akademia e Shkencave të Serbisë me nguti ndërpreu hulumtimet, kur vërejtën se kanë të bëjnë me nji qytet të lashtë shqiptarë. Ky pra është qyteti ilir i 365 kishave, që në fillim u shkatërrua nga sllavet e pastaj e vërteta e gërmadhave të tij u fsheh po ashtu nga sllavet.

Sufllaqet janë një ushqim i shpejtë mjaft popullor në Shqipëri i huazuar nga Greqia dhe Turqia.

Mishi shërbehet me pite, sallatë, patate të skuqura dhe salca të ndryshme.Në dukje, kjo pjatë është për të lëpirë gishtat. Në të vërtetë, a do ta dini çfarë ka brenda në mishin që po hani?Në teori, mishi për përgatitjen e donerit duhet të jetë prej pule, viçi, qengji ose derri.

Por, janë pikërisht erëzat dhe salcat që e maskojnë mjaft mirë përmbajtjen e vërtetë të donerit.Në rastin e donerit të pulës, është jashtëzakonisht e vështirë të kuptosh nëse mishi është i importuar ose vendas. Kjo pikërisht në këtë kohë kur e gjithë bota ashtu si edhe Shqipëria është tro.nditur nga lajmet e importit të mishit të kaIbur apo me saImoneIë nga Brazili.

Çfarë ka brenda mishit të sufllaqeve?Një vëzhgim në tregun e përgatitjes së donerit ka zbuluar se në 15% të rasteve mishi i reklamuar si pule, përmbante edhe mish viçi. Në raste të tjera, doneri i mishit të viçit përmbante edhe mish derri.Nga pikëpamja shëndetësore, ajo që duhet të dini është se doneri nuk përgatitet nga copa të mirëfillta mishi pa dhjamë.

Përkundrazi, shumica e donerëve që shihni në treg përgatiten nga mbetjet e mishit të viçit, derrit, pulës siç janë, këmbët, veshët, gjuha, bishti dhe mbetje të tjera të pazakonta që kasapët duhet t’i hedhin në pIehra.

Gjatë prodhimit, mishi ose pjesë të tij përpunohen me erëza dhe shtypen duke marrë një formë cilindrike. Gjë që e bën të pamundur përcaktimin e prejardhjes së vërtetë të mishit, ose vërtetësinë e pretendimit të shitësve dhe prodhuesve.

E si të mos mjaftonte kjo, prodhuesit e donerit kanë shumë mangësi në shpjegimin e përbërësve dhe përqindjeve të duhura në produktet që ata shesin.Donerët në të vërtetë kanë një përmbajtje shumë të lartë kripe dhe dhjami, që e bën masën shtazore më të lëngshme.

Një porcion me doner përmban 14.7 gramë kripë, më shumë se dyfishin e sasisë së lejuar ditore të kripës që është 6 gramë.Niveli i yndyrës është gjithashtu shqetësues: 117.2 gramë yndyrë.

Ndërkohë që doza ditore e lejuar për meshkujt është 95 gramë dhe për femrat 70 gramë. Kjo sasi është e barabartë me një shishe 750 ml me vaj vegjetal. Cilësia e këtij të fundit është për t’u diskutuar.Nga ana tjetër, kur vjen puna te servirja e donerit, masa cilindrike zh vishet dalëngadalë ndërkohë që mishi rrotullohet dhe piqet. Në shumë dyqane ku xhiroja nuk është shumë e madhe, një doner i plotë nuk shitet brenda ditës. Kjo do të thotë se ai paketohet, ruhet në frigorifer, në rastin më të mirë.Ose vendoset të piqet sërish të nesërmen ose të pasnesërmen në varësi të shitjeve. Pra, i njëjti mish, ngrohet dhe ftohet çdo ditë deri në copën e fundit. Për fat të keq, pavarësisht studimeve dhe vëzhgimeve është krejt e pamundur të dish plotësisht se çfarë përmban me të vërtetë ai ‘mal’ mishi në cilindër.

Fakte ushqimore Një racion me doner përmban 175 kalori, 11.5 yndyrna, 60 mg kolesterol, 265 mg kripë. Po ashtu përmban 2 gramë karbohidrate, 0.5 gramë fibër, 0.5 gramë sheqer dhe 16 gramë proteina.Nëse njeriut i nevojiten normalisht 2,000 kalori në ditë. Një racion me doner ofron 25% të dozës së lejuar ditore të yndyrnave të ngopura, 20 përqind të kolesterolit, 10 përqind të kripës dhe 30 përqind të proteinave.

Pjesë nga ditari personal i Ali Ymerit, ish- diplomatit shqiptar për 20 vjet në Turqi. Diplomacia turke pranon se shqiptarët drejtuan perandorinë që pushtoi Kostandinopojën. Si u vlerësua Enver Hoxha nga turqit për çështjen e Qipros dhe qëndrimi i tyre pas daljes së Shqipërisë nga Traktati i Varshavës
Nga Leonard Veizi

Ali Ymeri shkruan se kënaqësia për të punuar në një vend të tillë si Turqia, ishte rezultat i një opinioni pozitiv që ndihej në të gjitha shtresat e shoqërisë turke ndaj Shqipërisë. “Pozicioni gjeopolitik që zënë të dy vendet në rajon dhe interesat e përbashkëta, që rrjedhin prej tij, veçanërisht pas Luftës së Dytë Botërore (për shkak të sistemeve ideologjike të kundërta), këtyre marrëdhënieve u pat dhënë një përmbajtje të re simpatie e miqësie. Një ndjenjë e tillë pati zënë vend dhe mund të themi qe bërë e pranishme (pavarësisht nga qëndrimet zyrtare për shkak të sistemeve) në ndërgjegjen e çdo qytetari të thjeshtë dhe zyrtari në të dy vendet”, shkruan në ditarin e tij diplomati. Sipas tij, krejt ndryshe nga ç’thuhej e ndodhte në vende të tjera të botës së civilizuar, në Turqi shqiptarët janë njerëz të dashur e të respektuar.

Enver Hoxha merr në mbrojtje Turqinë

Ish-konsulli i Stambollit shkruan se miqësia midis dy popujve tanë u rrit sidomos dhe nga qëndrimet që mbajti qeveria shqiptare gjatë krizave të njohura të Qipros në vitet 1965-1974. Ai shton se mbështetja e bërë nga ana e Shqipërisë, nuk duhej kuptuar si një çështje emocionesh, por si domosdoshmëri për zgjidhjen e konfliktit në rrugë paqësore mes dy vendeve të interesuara, Turqisë dhe Greqisë. Mirëpo ky qëndrim rriti edhe një herë në sytë e opinionit turk respektin ndaj shqiptarëve. “Për të qenë i sinqertë, dëshiroj të theksoj se, mbas këtyre ngjarjeve, Enver Hoxha filloi të lakohej në gojët e shumë qytetarëve turq, si përfaqësues i politikës së drejtë dhe parimore në marrëdhëniet midis vendeve”, pohon diplomati.

Denoncimi i Traktatit të Varshavës

Në shënimet e tij Ali Ymeri shkruan për ndikimin mjaft pozitiv në marrëdhëniet shqiptaro-turke të politikës së kohës, të cilat u ngritën dukshëm nga pika ku kishin ndalur për shumë vite në të kaluarën, 15 vjet para Luftës së Dytë Botërore. “Impuls të fuqishëm morën këto marrëdhënie sidomos nga qëndrimi i guximshëm i qeverisë shqiptare në mbrojtje të lirisë e të pavarësisë së popujve nga Bashkimi Sovjetik dhe Traktati i Varshavës. Shkëputja nga Lindja, denoncimi dhe çmontimi i bazave të vendosura në territorin shqiptar dhe dalja nga Traktati i Varshavës (1968), u vlerësuan nga Turqia si akte që meritonin vëmendje dhe admirim. Këtyre akteve i duhet shtuar edhe qëndrimi i pavarur që mbajti vendi ynë në përkrahje të Turqisë në OKB në vitin 1965. Shtypi dhe propaganda turke këto akte i komentonin si veprime të pavarura, që buronin nga një politikë e jashtme principiale, e drejtë, pa ekuivoke, që ishte në funksion të respektimit të të drejtave dhe lirive të cilitdo vend për vetëvendosje”, shkruan diplomati.

Dhurata për Sekretarin e Parë

Ali Ymeri shkruan se ishte kuptimplotë gjesti i kryetarit të Bashkisë së qytetit Golxhuk në brigjet e gjirit të Izmirit, i cili, me rastin e vizitës së ansamblit artistik “Rozafa” të Shkodrës (1981), në shenjë të mirënjohjes e miqësisë ndaj Shqipërisë dhe udhëheqësit të saj, Enver Hoxha, më dorëzoi për të një bust të Qemal Ataturkut. “Kjo atmosferë e krijuar në ato vite, nuk qe as e para dhe as e fundit. Ansamblet tona si dhe grupe të tjerë artistikë, ndryshe nga ato të vendeve të tjera pjesëmarrëse të festivaleve të organizuar nga Turqia, duartrokiteshin në mënyrë më të ngrohtë dhe me tifozllëk të jashtëzakonshëm.

Çlirimi nga paragjykimet

Ali Ymeri thotë se janë të panumërt personalitetet, që kontribuuan shumë, sidomos pas viteve ’60-të në forcimin e miqësisë turko-shqiptare dhe që i dhanë kësaj, duke e çliruar nga paragjykimet ideologjike, një përmbajtje të re. Në shënimet e tij, ai evidenton disa prej tyre: “Prof.dr. Neshit Erez, mjek gjinekolog me emër në Turqi, me origjinë tepër të lashtë shqiptare, fliste për prejardhjen e tij sikur të kishte emigruar ato ditë nga Prizreni për në Turqi.

Po aq të angazhuar e të përkushtuar e shikonim forcimin e miqësisë mes dy popujve tanë edhe personalitete të tjerë si Barllas Kumtay, deputet dhe ministër i Turizmit në disa qeveri, Qerim Gokai, ish-ministër e Vali i Stambollit, Haluk Chilloi, profesor e dekan në Universitetin e Stambollit, për një kohë, ministër i Tregëtisë, i nderuari Tasin Osguc, për një kohë të gjatë rektor i Universitetit të Ankarasë, etj”. Për sa i përket marrëdhënieve me median Ali Ymeri shkruan: “Gazetarët, pa as më të voglin kompleks, kanë shkruar me objektivitet dhe respekt për vendin tonë. Midis tyre dëshiroj të kujtoj Burhan Felek, kryetar i Bashkimit të Gazetarëve turq, Nadir Nadi, gazetar dhe pronar i gazetës “Xhumhuryet” (Republika), që kishte filluar të botohej që në vitet e përmbysjes së Sulltanatit. Jehonë të fuqishme gjatë këtyre viteve patën edhe shkrimet e botuara në mjaft gazeta me emër e tirazh të madh”

Turqia pranon se është shtypur nga Shqipëria

Ndryshe nga kombet e tjerë, shqiptarët janë më të pranishëm në strukturat shtetërore dhe të integruar plotësisht në shoqërinë turke. Në një rast domethënës diplomati shqiptar, Ali Ymeri shkruan: “Me rastin e 500- vjetorit të lindjes së Gjergj Kastriotit Skënderbeut, në vitin 1968, ambasadori i atëhershëm turk në Shqipëri, Ruzhdie Vejseli i kërkoi takim zotit Reiz Malile, atëherë zëvendësministër i Punëve të Jashtme. Në këtë takim u ndodha edhe unë, meqë puna ime në Ministrinë e Punëve të Jashtme lidhej edhe me Turqinë.

Ambasadori Vejseli, sa hyri, iu drejtua zotit Reiz: “Eh, keni më për të folur kundër Turqisë”? Kuptohet që gjatë këtij jubileu u fol natyrshëm për të kaluarën 500-vjeçare. Por e keqja ishte se në propagandën tonë Turqia moderne njehsohej me perandorinë Osmane. Zoti Reiz, pasi u përshëndet me të, i tha: “Kjo propagandë nuk ka të bëjë aspak me Turqinë moderne, të krijuar si rezultat i luftës çlirimtare që organizoi e zhvilloi populli turk me Ataturkun e madh e që përfundoi me rrëzimin e Sulltanit, por me Perandorinë Osmane”.

Përgjigja me sa dukej e kënaqi. Duke qeshur, ambasadori vazhdoi: “Sa për mua nuk e dimë se kush e ka shtypur njëri-tjetrin, pasi në atë periudhë, duke filluar nga sadrazemet (kryeministrat), vezirët (ministrat), gjer te gjeneralët e shumtë dhe, në përgjithësi, administrata shtetërore turke ka qenë e predominuar nga shqiptarët”… Ky keqkuptim u evitua, por duke nxjerrë në shesh edhe një të vërtetë të madhe për dominimin e elementit shqiptar në administratën gjigante të Perandorisë Osmane.

Mund t’ju duket e çuditshme por po ka disa raste të personave të cilëve u është hakuar celulari dhe sigurisht që nuk është e lehtë ta zbuloni vetë. Por ka disa shenja që ekspertët janë mbledhur për t’ju vënë nën dyshime. Cilat janë këto?

Pajisja juaj dërgon ose merr mesazhe të çuditshme

Nëse miqtë tuaj marrin mesazhe që ju nuk i keni dërguar, diçka nuk është në rregull. E njëjta gjë është e vërtetë me emailet. Në mënyrë të ngjashme, marrja e mesazheve që nuk janë të destinuara për ju është një shenjë negative.

Aplikacionet e reja po instalohen pa zgjedhjen tuaj

Edhe pse prodhuesi i pajisjes tuaj ka të drejtë të instalojë një aplikacion të ri, gjatë një përditësimi të softuerit tuaj, nëse një shfaqet në një kohë të papërshtatshme, atëherë duhet të dyshoni se diçka nuk është në rregull. Është më mirë të mos e hapni aplikacionin e ri derisa të bëni një Kërkim në Google dhe të siguroheni se për çfarë bëhet fjalë.

Bateria e pajisjes suaj mbaron shumë shpejt

Sigurisht, jetëgjatësia e baterisë bie me kalimin e kohës, por nëse vëmë re një ndryshim të papritur, mund të nënkuptojë se disa malware po funksionojnë në sfond, duke e zbrazur baterinë më shpejt.

Pajisja juaj po nxehet më shumë se zakonisht

Ashtu si më parë, kur disa malware funksionojnë vazhdimisht në sfond, ai bën që procesori të nxehet, në nivele ku tani vërehet se diçka po ndodh.

Disa faqe interneti duken ndryshe nga më parë

Shumë programe “ndërmjetësojnë” midis shfletuesit të pajisjes tuaj dhe internetit, duke “lexuar” kështu të gjitha të dhënat që dërgoni dhe merrni. Ky funksion mund të ndikojë në pamjen e disa faqeve të internetit.

Disa aplikacione ndalojnë së punuari normalisht

Nëse kjo ndodh, programet mund të përpiqet të përgjojë të dhënat prej tyre, duke ndikuar kështu në funksionimin e tyre të qetë.

Fatura e telefonit celular vjen ‘e fryrë’

Hakerat e sofistikuar mund të përfitojnë nga një dobësi në pajisjen tuaj dhe të bëjnë thirrje në linja të huaja që paguajnë shuma të tepruara. E njëjta gjë vlen edhe për mesazhet.

Dritaret pop-up shfaqen pa asnjë arsye

Ashtu si në kompjuterët tanë, ashtu edhe në pajisjet tona celulare, programet përdorin dritare “pop-up” për t’i kërkuar përdoruesit të ndërmarrë disa veprime.