Category: Lajme

Shumica e skulpturave të vendosura nëpër hapësirat e Kosovës janë me shije të ulëta, cilësi të cekët dhe qesharake. Këto unë i quaj antiskulptura që vlerësohen si antiart ose Kitsch. Deri para disa vitesh ishte mungesa e kritikës së sinqertë andaj vazhdoj të shumohej kjo tragjikomedi. Disa nga këta skulptorë mundohen t’i thyjenë kanunet dhe rregullat akademike e skulpturat e tyre po dalin shumë qesharake, të pamenduara.

Nën çfarë ombrelle janë skulpturat nëpër sheshet tona? Në Shqipëri i kemi të realizmit socialist të veshura në thonjëza me “plastikën” e të madhit Roden, ndërsa në Kosovë të një niveli amatoresk e qesharak ose fyerje ndaj figurave të heronjëve. Skulptorët nuk do t’i fajësoja, por komisionet të cilat janë nën autoritetin e pushtetit e andaj, kritikët, artistët dhe qytetarët e thjeshtë këto i shumëzojnë me jo vlera dhe kanë të drejtë.

Shtrohet pyetja pse mungojnë te ne shtatoret e figurave ilire? Kemi mjaftë mbretër ilirë dhe ata nuk duhet t’i kopjojmë si skulpturat e Rodenit, soc realizmit, por me përmasa bashkëkohore duke ruajtur origjinalitetin e karakterit dhe madhështisë. Pasi ne pohojmë se në histori e arkeologji njohim thellësisht paraardhësit tanë, përse të mos i krijojmë edhe në Kosovë? Frika vjen nga ajo se cilët skulptorë do t’i realizonin ose nëse do të fillonin mund të përshkohen me kitsch, jo vlera dhe tallje me figura ilire. Nuk po kërkoj t’i mbushim sheshet me mbretër ilirë, por duhet të tregojmë respekt për mbrëtrit tonë.

I bindur jam se do të përcjellin emocione te qytetarët sepse prekin historinë përmes veprës së artit. E para duhet t’i krijohet një fizionomi, unikalitet i formës, pastaj pjesa origjinale e identitetit dhe sidomos pjesa e formës duhet që skulptorët të hyjnë në thellësi të analizës së saj sepse kjo është filozofi në vete. Meritojnë respekt këto skulptura.

Shtrohet pyetja pse deri tani asnjë shtatore ilire nuk e kemi në shesh, por kemi heronj që duhet respektuar të punuar dobët, madje shumë dobët? Ndoshta edhe skulptorët kanë frikë t’i punojnë shtatoret ilire sepse ato janë të theksuara mbi qëndrimin dhe stilizmin artistik krahas me ato që i kanë mbushur sheshet tona me estetikë të dobët duke vënë hi syve popullit sepse thirren në atë se janë skulptura të vërteta e harrojnë se thelbi i veprës tredimensionale është plastika e formës, hija, raporti me arkitekturën (hapësirën).

Ja një shembull i disa skulpturave që janë ngatëruar me eksterier. Shtatorja e Fehmi Aganit, shumë e vogël krahas hapësirës dhe ajo më shumë duket si enterier ose për një ambient të ngushtë. Kështu figura e tij zvogëlohet dhe duket si xhuxhë. New Borni tejet i madh për hapësirën ku është vendosur. Puna dhe vendosja është në formë amatoreske. Nuk e di a janë të planifikuara vetëm për vështrim nga ana ballore, ndërsa skulptura shikohet nga të gjitha anët. Këto skulptura qëndrojnë në këmbë të cilat ju dridhen, o skulptorë.

Shikojeni skulpturën e Bill Clintonit, Ismail Qemalit, Fehmi Aganit, Skënderbeut (më i madh se kali, i planifikuar për një teren malor), të vjen të qash nga satira dhe grotesku i tyre. Mosni më, rrëzojini ndërtojini ashtu siç i ka hije këtyre figurave.

Si duhen të jenë shtatoret ilire në Kosovë? E para kompozicioni, pastaj vije ritmi formal, dimensionet, proporcionet, marëdhëniet me hapësirën, detajet e ngjyrës të jenë në nivel shumë artistik. Këto skulptura i kanë disa rregulla dhe ligje të cilave duhet t’i përmbahen skulptorët, ajo ështe estetika e trupit, nxjerrja e muskujve, detajet, hijet dhe kostumet. Mos t’i harrojmë edhe referencat historike të cilat janë shumë të nevojshem. Atëherë, këto shtatore duhet ta kenë jetën e gjatë mbi bazamentin në të cilin do të frymojnë. Fizionomia e tyre duhet të jetë shumë e qartë, fatëkeqësisht Kosova pushtohet nga skulpturat kitsch dhe të dobëta. Ky do të ishte një hap i mirë për ta njohur kulturën tonë iliro-pellazge sepse kështu e ndërtojmë vetveten, e rilindim, rishfaqim, aterojmë në ato ujëra të së vërtetës, te ajo jehonë e dikurshme e cila veç po lexohet në letër, e nuk mjafton.

Secili duhet ta di se nga vjen e nuk e kam fjalën për nacionalizmin, por për kulturën tonë të vërtetë. Duhet ta punojnë mirë karakterin e figurës e jo ta ngatërojmë me atë të skulpturës se dallojnë. Ose të dyja të jenë të qëndrueshme.

Nga Aurenc Bebja*

Gazeta në gjuhën frënge “La Jeune Turquie”, ka botuar, të mërkurën e 10 shtatorit 1913, në faqen n° 2, deklaratën e delegatit shqiptar, Filip Noga, dhënë për gazetën “Neue Frei Presse” në lidhje me përcaktimin e kufijve të Shqipërisë nga Fuqitë e Mëdha, sidomos në zonën jugore.

Çfarë ka thënë më konkretisht patrioti shqiptar për median austriake ? Në vijim, do të gjeni rrëfimin e tij të plotë, të sjellë në shqip nga Aurenc Bebja – Blogu “Dars (Klos), Mat – Albania”:

Një nga delegatët e Shqipërisë, Filip Noga, që sapo ka ardhur nga Londra në Vjenë, bëri këto deklarata për Neue Frei Presse:

“Kuptohet fare lehtë se shqiptarët nuk mund të jenë të lumtur me vendimet e Konferencës së Ambasadorëve në Londër. Që në 1880, Anglia propozoi të formonte një Shqipëri autonome që përbëhej nga katër vilajete, Janina, Kosova, Manastiri dhe Shkodra, pra një Shqipëri shumë më të madhe se ajo e krijuar në Konferencën e Londrës.

Shqiptarët e konsiderojnë dhënien e territoreve me popullsi të pastër shqiptare ndaj Greqisë dhe Serbisë si një padrejtësi që Evropa u bëri atyre. Ndihemi të lënduar që Krahina e Çamërisë, e cila shtrihet deri në Prevezë, me një popullsi prej 80 mijë shqiptarësh, iu dha Greqisë.

Konferenca e Londrës ka miratuar, në parim, si kufi jugor të Shqipërisë linjën e Kepit Stylos deri në Korçë dhe dhe i ka lënë komisionit ndërkombëtar detyrën për të vënë këtë vendim në ekzekutim si dhe të vendosë përfundimisht kufirin pas një vizite në këto vende.

Komisioni duhet t’i caktojë çdo fshat Shqipërisë ose Greqisë sipas popullsisë. Ky komision ndërkombëtar, ku do të përfaqësohet nga vendimarrës të Fuqive të Mëdha dhe të Shqipërisë, ende nuk është formuar. Anëtarët ende nuk janë emëruar. Por formimi i komisionit nuk mund të presë më, sepse afati i nisjes së tij është fiksuar në ditët e para të shtatorit.

Shqiptarët i janë mirënjohës Evropës për atë pak gjë që ka bërë për ta dhe shpresojnë se ajo do të riparojë dëmin që i ka shkaktuar Shqipërisë gjatë demarkacionit. Shqiptarët janë veçanërisht mirënjohës ndaj Austro–Hungarisë për mënyrën se si monarkia mbrojti Shqipërinë dhe kontribuoi në çlirimin e saj. Perandori Franz–Jozef thërritet tek ne “xhaxha” dhe “Çlirues i Shqipërisë”.

Noga shprehu gjithashtu falënderimet e tij për shtypin austro-hungarez dhe kërkoi të bëjë publike lutjen e shqiptareve që Greqia të tërheqë trupat e saj nga territoret që i përkasin Shqipërisë : Korça, Gjirokastra, Himara.”

Shkupi dhe rrethina e tij i takojnë territorit të Dardanisë antike, përkatësisht trungut iliro-shqiptar të Kosovës historike. Në dy dekadat e fundit të shekullit XIX, deri në vitin 1912, Shkupi ushtroi funksionin – statusin e kryeqytetit administrativ përbrenda një territori prej 32.000 kilometrave në katrorë të Vilajetit të Kosovës.

Pas pushtimit dhe aneksimit serb të Kosovës më 1912, Shkupi mori statusin e Qarkut të cilin e vazhdoi edhe gjatë pushtimit dhe administrimit bullgar (1915-1918).

Pozita gjeostrategjike ka ndikuar që ky qytet të tërheq vëmendjen e pushtuesve të ndryshëm, si qendër e rëndësishme administrative dhe udhëkryq i lidhjeve ekonomike, shoqërore dhe kulturore ndërmjet popujve të Evropës dhe më gjerë. Udhëpërshkrues, diplomatë e studiues të huaj, në vlerësimet e tyre kanë dhënë prova të rëndësishme historike, arkeologjike, demografike dhe kulturore të shqiptarësisë së Shkupit.

Paralelisht me ndryshimet administrative, demografia e Kosovës ka zgjuar interes të madh në qarqe të ndryshme gjatë shekullit XIX dhe dy dekadat e para të shekullit XX. Pos organeve administrative osmane që bënë regjistrimin e popullsisë së Vilajetit të Kosovës, edhe organet administrative serbe, malazeze, bullgare e austro-hungareze hartuan statistika të popullsisë së Kosovës në harkun kohor të viteve 1913-1918.

Në të gjitha këto statistika, popullsia shqiptare përbën shumicën e popullsisë së Kosovës, madje edhe shumicën e popullsisë së Shkupit dhe viseve përreth. Në këtë kontekst, në studimet demografike dhe historike, zgjojnë interes edhe statistika të popullsisë së Kosovës, rrjedhimisht edhe të kryeqendrës historike të saj, Shkupit, të hartuara nga qarqe e organizata intelektuale dhe politike shqiptare. Në mesin e tyre zë vend të rëndësishëm edhe një statistikë e popullsisë së Kosovës e hartuar me objektivitet nga Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”.

Ky Komitet, i cili u formua më 1 maj të vitit 1918 në Shkodër, ishte një organizatë shqiptare në gjirin e së cilës u mblodhën e vepruan intelektualë e prijës të shquar shqiptarë nga Kosova dhe vise të tjera shqiptare. Qëllimi i këtij Komiteti ishte çlirimi dhe bashkimi i Kosovës (Shkupit, Kumanovës, Preshevës, Tetovës, Gostivarit, Kaçanikut, Ferizajt, Gjilanit, Prishtinës, Vushtrrisë, Mitrovicës, Pazarit të Ri, Rozhajës, Pejës, Plavës, Gucisë, Gjakovës, Prizrenit) me Shqipërinë. Që në momentin kur përfundoi Lufta e Parë Botërore (nëntor 1918), në janar të vitit 1919 Fuqitë Aleate (SHBA, Britania e Madhe, Franca dhe Italia) u mblodhën në Paris, për të vendosur mbi paqen në Evropë e rrjedhimisht edhe ndryshimin e kufijve të saj.

Gjatë kësaj kohe, Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës” me kryetar Hoxhë Kadri Prishtinën, u tregua mjaft aktiv që Konferencës së Paqes në Paris t’i ofronte argumente të pa kontestueshme për shqiptarësinë e Kosovës, mizoritë serbo-malazeze e bullgare, që ishin ushtruar ndaj shqiptarëve në vitet 1912-1918 si pasojë e vendimeve të Konferencës së Ambasadorëve në Londër më 1913, të cilat copëtuan Kosovën dhe vise të tjera shqiptare në kurriz të monarkive pushtuese ballkanike.

Ky Komitet hartoi dhe i dërgoi kësaj Konference statistika serioze e të paanshme të popullsisë së Kosovës, në të cilat paraqiteshin të dhëna për numrin e përgjithshëm të saj nëpër qytete dhe fshatra, përkatësinë etnike etj. Në këto statistika, që përputheshin me regjistrimet e mëparshme, vërehej zvogëlimi i popullsisë së përgjithshme në Kosovë, veçanërisht asaj shqiptare, si pasojë e vrasjeve e emigrimit gjatë Luftërave Ballkanike e Luftës së Parë Botërore dhe spikat një rritje e ndjeshme e elementit serb për shkak të pushtimit dhe kolonizimit serb të Kosovës.

Në këto pasqyra statistikore të popullsisë, që iu dërguan Konferencës së Paqes në Paris më 1919, në kudër të 18 qendrave territoriale e administrative, përfshihej edhe numri i përgjithshëm i popullsisë së Shkupit dhe rrethinës dhe përkatësia etnike e saj. Sipas tyre Shkupi me rrethinë në këtë kohë numëronte një popullsi prej 184,825 banorë, nga e cila 150,290 frymë ose 81.31 për qind ishin shqiptarë, 28.244 frymë ose 15.28 për qind ishin bullgarë, 3.363 frymë ose 1.81 për qind ishin turq, 1.400 frymë ose 0.75 për qind ishin boshnjakë, 650 frymë ose ishin 0.35 për qind grekë, 567 frymë ose 0.30 për qind ishin çifutë, 255 frymë ose 0.13 për qind ishin serbë dhe 56 frymë ose 0.03 për qind e popullsisë ishin vlleh.

Pra, në studimet dhe vlerësimet demografike-statistikore të Komitetit “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”, në këtë kryeqendër të Kosovës dhe viset përreth saj jetonte një popullsi shumetnike, e cila për nga numri i përgjithshëm i saj dominohej nga shqiptarët. Duhet theksuar se statistikat në fjalë të hartuara nga ky Komitet u përdorën për t’i tërhequr vëmendjen Konferencës së Paqes në Paris, që Fuqitë Aleate të gjykonin objektivisht ndaj çështjes së shqiptarëve të Kosovës e viseve të tjera shqiptare dhe të vendosnin e njihnin bashkimin e kësaj treve (përfshi edhe kryeqendrën e saj, Shkupin) me Shqipërinë. – Fitim Rifati /ZgjohuShqiptar.info

Një burrë i fs hehur në rrotat e një avioni, përfundoi në oborrin e një qytetari të Londrës.

Avioni ishte duke u përgatitur për zb ritje në aeroportin e Londrës, por kur ka hapur rrotat, një emi grant nga Kenia që ishte fshehur aty duket se ka r ënë drejt v.dek jes.

Po lic ia zb uloi se vik ti ma ishte fshehur te ndarja ku futej rrota e avionit.

Ata gjetën aty ushqim dhe pak ujë. Avioni nsiej nga Kenia, nga ku ka ardhur dhe klandestini.

Një kontroll i papritur në zyrat e shërbimit civil nga sunduesi i Dubait rezultoi në atë që për sheikun Mohammed konsiderohej pamje e papranueshme dhe tepër shqetësuese.

Arsyeja është se ai u gjend përpara tryezave të boshatisura, të cilat normalisht duhej të ishin të zëna nga zyrtarë të niveleve të larta madje.

Ishte ditë e diel kur sheiku e kishte nisur turin e tij të papritur që prej orës 7 e 30 të mëngjesit duke pritur padyshim që të shihte zyrtarët më të lartë të ishin në punë në atë orar.

Por në fakt ndodhi e kundërta, sundimtari i Dubait është i vetmi person i pranishëm në njërën prej këtyre zyrave.

Normalisht ju do të pyesni se çfarë ndodhi më tej?
Plot 9 zyrtarë të lartë të Bashkisë së Dubait janë urdhëruar të japin dorëheqjen si pasojë e vizitës së papritur të sheikut.

Edhe pse asnjë prej “bosave” të shërbimit civil të shkarkuar nuk është identifikuar, Mona al­Marri, drejtor i përgjithshëm i

“Dubai Media Office” tha për gazetën “The National” se vendimmarrësi më i lartë i vendit “dëshironte të jepte një mesazh të qartë”.

“Rregullat vendosen për t’u respektuar dhe këtë duhet ta nisim me ata që janë lart fillimisht. Nuk mund të shkojmë e të ndjekim punonjësit, nëse drejtuesit e tyre janë të parët që mungojnë në punë dhe nuk respektojnë rregulloren”, ka thënë Al­Marri.

 SHIKO VIDEON

Ju ka ndodhur shpesh të mendoni se dikush po ju përgjon me anë të telefonit tuaj?

E nëse kjo është e vërtetë ka një mënyrë që të mos ta keni më këtë shqetësim, mjafton të ndiqni hapat në vijim, transmeton udhëzimin Shqip.

1. Shtypeni kodin *#06# në aplikimin për të bërë thirrje, pas së cilës do të shfaqet kodi IMEI

2. Pastaj në Settings, gjeni opsionin që përmban informacionet në lidhje me telefonin.

Për pajisje Android, ky opsion është në parametrat (Settings), nën “About device” (Rreth pajisjes) në të cilën ekzistoni opsioni “Status”.

Aty do të jenë të shënuar informacione të rëndësishme në lidhje me telefonin tuaj, duke përfshirë edhe kodin IMEI.

Nëse dy shifrat e fundit janë të njëjta si në kodin e mëparshëm, kjo do të thotë se ju, gjegjësisht telefoni juaj nuk është duke u përgjuar.

Nga ana tjetër, në qoftë se numrat tuaj ndryshojnë, kjo do të thotë që keni qenë apo edhe jeni nën vëzhgim të dikujt.

Në telefonat iPhone kodi IMEI është i vendosur nën “About” në rregullimet e përgjithshme.

Nëse telefoni juaj refuzon t’i përgjigjet këtyre hapave atëherë ju jeni përgjuar.

Në Fshatin Shegas të Lushnjës jetojnë rreth 200 familje. Banorët thonë se jeta e tyre nuk ka ndryshuar me ndërrimin e sistemeve.

Rruga e hapur në periudhën e di;ktaturës mbetet po e njëjta, pa asfalt; me pluhur në verë, dhe baltë në dimër.

Dikur e përshkonin për të shkuar në kooperativë ndërsa sot për të çuar prodhimet e veta në treg.

Jetesa është shumë e vë;shtirë, këtu vd;es. Nuk vjen dot as me makinë. Nëse kemi ndonjë të së;murë e transportojmë me karroca dore.

Të gjitha i mbajmë në krah. Po ngo.rdhin edhe gomarët. Jemi të harruar”, shprehen banorët.

Në Bashkinë e Lushnjes e njohin probIemin, por presin prej kohesh miratimin e projektit.

“Me t’u krijuar mundësitë ekonomike, do të zbatohet edhe do të jetë në funksion të të gjithë fshatit”, thotë Ergest Krakulli, drejtori i shërbimeve në Bashkinë Lushnje.

Ndërkohë në fshat janë mësuar të presin dhe të protestojnë.

Rrugën e pashtruar prej 5 km, banorët e shohin si shkak edhe për një tjetër fenomen që i shqetëson.

Në shegas thonë ata nuk vijnë nuset për djemtë e fshatit. Krushqitë më së shumti bëhen vetëm për vajzat.

“Na ngelën djemtë pa martuar. Ndërsa gocat e shk;reta na i marrin. Na kanë ngelën nipërit pa martuar”, shprehen banorët. 

Për Shantel Carrillo, një grua shtatzënë, hu mbja e babait të saj solli shqetësime për të. Dhe për një arsye të mirë,

gruaja do të kishte parë babanë e saj të ndj erë duke puthur mbesën e tij në ultratinguj.

Një grua 30-vjeçare pa babanë e saj të ndj erë duke puthur foshnjën e saj në ultratinguj.

“Ashtu siç e postova, 30 sekonda më vonë, dikush më tha se është një engjëll që puth fëmijën tënd “,” tha ajo.

Babai i Shantel, Chuck, i cili dha shpirt në 2016, erdhi për të puthur vajzën që ajo mbart në bark.

Mesa duket imagjinata e papërmbajtur i ka rrëzikuar shëndetin një vajze nga Kolumbia.

Raportohet se Diana Martinez,22 vjeç,futi një patate në va.giηën e saj për të parandaluar shtatzëninë por kjo u shoqërua me një pasojë të rëndë për trupin e saj.

Mesohet se prej lagështisë patatja nisi të lëshojë sythe brenda va.giηës.

E reja u alarmua kur pas se rrenjët po dilnin nga v.agina e saj dhe ndiente dhimbje të forta barku.

“Mami më ka thënë dikur që për të shmangur shtatzënitë e padëshiruara,mund të fusja një patate”,–ka thënë vajza.

Vajza e mbante pataten brenda va.ginës prej 2 javësh.

E pas ndihmës që i dha një infermiere e lagjies për të nxjerrë pataten,Diana iu drejtua menjëherë spitalit

Një vajzë e re tregon se si është tra.dhëtuar nga djali me të cilin po planifikonte të ndërtonte një familje. Historia e tr.ishtë është rrëfyer.“Ndihem tërësisht e shkatërruar.

Ndihem aq keq sa jam e sëmurë nga e gjitha kjo histori.Jam një vajzë nga Shkodra, por studioj në Tiranë. Kur nisa shkollën e lartë u njoha dhe u dashurova me një djalë.Bashkë kemi thuajse dy vite.

Kur u lidhëm, ishim në fillim miq dhe ai e hapi zemrën e tij dhe më tha që kishte patur një lidhje shumë të rëndësishme para meje, por që kishte përfunduar sepse të dy morën drejtime të ndryshme në jetë pas mbarimit të gjimnazit.

Normalisht që e besova. Edhe unë kam patur një histori, por jo diçka që të më lërë gjurmë. Kur qëndronim bashkë, ai madje ka qarë disa herë.

Djali është nga një qytet jugor i vendit.Qante dhe më thoshte që ishin lot gëzimi.Madje më ka bërë shumë premtime, të tilla si: ”Dua të plakem me ty…Dua të kem një të ardhme me ty…

Dua që ti të jesh e vetmja e jetës sime…”.Në fakt nuk ishin vetëm fjalë këto. Sepse gjatë lidhjes tonë ai u kujdes për mua shumë dhe po planifikonim jeten tonë bashkë.Aq sa kur vija në Shkodër të takoja familjen ai rrinte tërë kohën në telefon me mua.

Por krejt papritur, dy muaj para se të ndaheshim, ai nisi të sillej gjithnjë dhe më i ftohtë ndaj meje. Unë bëra gjithçka për të kuptuar çfarë kishte dhe ta rikthenim marrëdhënien siç e kishim.

Më në fund më pranoi që ishte kthyer tek ish e dashura, pa të cilën sipas tij nuk kishte më frymë.Qava dhe bërtita, edhe ai bërtiti që nuk ka dashur kurrë të më lëndonte.

Ajo që më bëri është gjëja më e pistë dhe e ulët në këtë botë.Tani e kuptoj pse ai qante, thjesht më ka mashtruar sepse paska vuajtur gjithmonë për atë tjetrën.

Ideja e atyre të dyve së bashku është dukë më vrarë, madje edhe fizikisht…Qaj dhe vuaj…Çfarë duhet të bëj që ta kaloj këtë tm.err?”, shkruan ajo.