Qyteti Ilir në Kretë dhe monedha e tij shkruar në shqip Elyrion

Aleksander Hasanas

(ripublikim)

* Έλυρος” Quajtur një vend i lashtë në gjuhën para-greke në Kretë (sot Greqi) i pa shpjegueshëm në gjuhën greke dhe i lënë ashtu pa shpjegim pikërisht sepse aty shkruhet dhe ka kuptimin e qartë: Έλυρος; Élyros = ILYRIN.

Elyros ishte një qytet i lashtë në Kretë jugperëndimore në kodrën e Kefalas, pranë fshatit aktual Rodovani . Elyros përjetoi një periudhë të akneve të paktën deri në periudhën klasike greke, nga 500 në 350 pes. [1] .

Gjatë kësaj periudhe, Elyros ishte një nga qendrat më të rëndësishme urbane të Kretës jugperëndimore, me një popullsi prej rreth 16,000 banorë. Ishte një zyrë dhe qendër tregtare me prodhimin e armëve të mëdha. Pranimet e saj ishin Siria dhe Lissos . Në Elyros, adhuronin Apollonin , bijtë e Filakidit , Filanderi dhe nimfa Akakalidas .

Elyros përmendet si një vend i mundshëm i origjinës së Thalita , krijues i valleve të zjarrit. Elyros ishte në luftë me Kydonia , një qendër e rëndësishme e Kretës në atë kohë [2] .

Banorët e Elyrus dërguan një ambasadë në Oracle të Delphi dhe së bashku një zotim bronzi që përshkruante një Dhi që ushqente Zeusin kur ishte foshnje. Elyros ishte gjithashtu një nga tridhjetë qytetet që nënshkruan aleancën me Eumenes të dytë në 183 pes.
Ishte një qendër e rëndësishme gjatë periudhës romake. Statuja e Filozofit të Elyros, periudha romake, është sot në Muzeun Arkeologjik të Chania.

Robert Pashley ishte i pari që njohu vendndodhjen e qytetit pranë fshatit Rodovani. Apostulli Thenon studioi rrënojat e qytetit më gjerësisht dhe zbuloi një mbishkrim të mbishkrimit “të turbulluar qytetin e Hilarionit ” [4] .———————————–

Në gjuhën shqipe jo vetem “Amalthea” Dhia që ushqeu Zeusin me qumështin e saj “t’ambël” në Kretën ilire, mer kuptim të qartë vetem nepërmjet gjuhës shqipe por edhe vet Bleta ajo që mbledh grumbullon “Melin – dialekti geg” ndaj quhet: “Meli-sa”

Elyros i lashtë” konsiderohet si një nga qytetet më të rëndësishme të lashtë të Kretës jugperëndimore gjatë kohës para helene dhe romake dhe është ndërtuar mbi kodër  ne krye, 450 metra nga fshati Rodovani. Të gjeturat e deri më tani përfshijnë ndërtimin e karakterit kryesisht publik dhe edhe pse është vlerësuar se ishte një qytet shumë i madh “Elyros” i lashtë ishte një nga qytetet më të rëndësishme në Prefekturën e Chania.

Është një qytet Dorian që ka mbajtur në marrëdhënie me shenjtërinë e Apollo në Delphi. Kjo marrëdhënie konfirmohet nga Pausanias që sheh shekullin e 2-të. AD, tempulli i Apollo përkushtimit të Eliros dhe kjo është gjithashtu vendlindja e qytetit lirik poetit “gjethe e çarë” ose “Thales” ”

Krahu i lashtë i një muri të lashtë

“Eliros i lashtë” preu monedhën e vet me mbishkrimin “ELYRION”

“Buzë e qytetit, në teori, është i shekullit të 4 pes. deri në antikitetin e vonë. Në shekullin e 3 Ancient Elyros së bashku me qytetet e saj fqinje ( Hyrtakina, Tala, Pykilassos) kishte krijuar një bllok politik dhe ekonomik me një monedhë të përbashkët, i njohur si një federatë ose një publik i kufijve”.

Një tregues i qartë se sa i fortë ishte ky qytet, rrjedh nga fakti se ai ka prerë monedhën e vet me mbishkrimin ELYRION.

“Në pjesën e përparme të medaljes ishte koka dhi dhe nje maje shigjete ndërsa në anën tjetër kjo monedhë kishte bletën e *melit – mjaltit “melisa”. Qyteti lulëzoi veçanërisht gjatë periudhës romake dhe periudhën e hershme bizantine përmendur si një “peshkopi” dhe u shkatërrua nga saraçenët.

Reliket që janë të dukshme në kodrën e Kefallas të Rodoviani [Rrodhobian] datojnë në periudhën romake të qytetit, aty gjenden mbetjet e projekteve infrastrukturore të gjera siç është ujësjellësi. Ky ujësjellës solli ujë në qytet përmes një burimi nga fshati Livadia, që është disa kilometra më lart.

“Në vitin 1963, gjatë ndërtimit të kishës së Zojës në kodër, ishte vendosur dhe gërmuar një bazilike e hershme e krishterë e shek 5-të me mozaikë të ruajtura pjesërisht dhe një tempull të Mesjetës në tre varre.

Ekziston gjithashtu një pronë e një ndërtese që daton në fund të shekullit të 3 dhe 4 pes, ndërsa pjesët e murit të qytetit janë ruajtur gjithashtu. Për fat të keq, nuk ka tregues deri tani se ku ishin banesat! Janë gjetur vetëm ndërtesat publike dhe një pjesë e varrezave ku është mjaft e madhe. Më në përgjithësi, të gjitha ndërtesat që janë gjetur janë të një natyre publike. ”

Antikiteti në zonë lulëzoi nga shekulli 19 deri në shekullin e njëzetë

“Zona ishte shumë e pasur dhe aty janë gjetur shumë artifakte të e rëndësishme të cilat shumë prej tyre kanë” shkuar “jashtë nga plaçkitësit”, thotë znj Tsigou.

“Ne kemi gjetje të rëndësishme, si skulptura, vazo, por janë të kufizuara për shkak se ne gërmojmë një kompleks të pakët në teritor.Aty gjendet edhe një pishinë shumë e madhe, që do të thotë se ka shërbyer per nevojat gjatë kesaj bote.

Mënyra e ujsjellësit nga qyteti Livadia është mbresëlënëse.”

Çfarë po ndodh në zonë në vitet e fundit

“Për shkak se aty nuk ka shpronësime nuk mund të bëhen gërmime sistematike, sipas “ligjit greek” që të fillojnë të gërmime mbi keto prona me pronarë, kjo është e paligjshme. Perpunimet Aktualisht janë të bëra për këtë qytet si monumente të dukshme arkeologjike dhe prerje të kufizuara eksploruese në pronat që i përkasin ministrisë së kulturës.

Këto janë prona të blera në vitin 2002 nga ish Bashkia e Lindjes Selinos dhe Shoqata Kulturore e ish-komunitetit të Rodovanit “Eliros të lashtë”.

“Ky sezon është në progres, blerja e tre pronave që janë në afërsi të ndërtesës së teatrit me shpresën se ajo do të shkojë përpara dhe do të nxjerrë në pah më mirë zonën e ndërtesës, ndërsa në zhvillim e sipër janë veprime për promovimin e mëtejshëm dhe mbrojtjen e qytetit të lashtë ELYRION të Chanias./ZgjohuShqiptar.al

*Aleksander Hasanas – Gjuha Shqipe Etimologji

VIDEOLAJM/ Me fΙαmuj kυqezi e këngë popullore, shqiptarët kërcejnë valle para ρarlamentit në Athinë

Shqiptarët kanë festuar në mes të Athinës për 28 dhe 29 nëntorin. Me flamuj kuqezi dhe me këngë popullore shqiptare ata kanë kërcyer valle para Parlamentit grek.

Kanë qenë mediat greke që kanë publikuar videon e tyre duke kërcyer në Athinë nën ritmet e muzikës shqiptare. Kujtojmë se festat kombëtare të Shqipërisë janë festuar në disa shtete të botës, nga shqiptarët që jetojnë atje.

“Në Dubai ofertat janë më të larta, 2 mijë euro në orë”- Rrëfimi i 28-vjeçarit që punon si es.kόrtë: Isha kamarier dhe nuk e përballoja dot jetesën. Ja si e nisa këtë profesion

Një i ri italian ka rrëfyer punën e tij, si eskort. Po si e ka nisur këtë punë? Enea tha se ishin vështirësitë ekonomike ato të cilat e shtyn drejt një profesioni të tillë.

Ai rrëfeu se punonte si kamareie dhe fitonte rreth 600-700 euro në muaj, ndërkohë që i duhej një punë e dytë që t’i sillte më shumë të ardhura.

Profesionin e shoqëruesit e nisi kur një shofer e ftoi për darkë dhe të qëndronte me të kundrejt një pagese.

“Kam mbi 7 vjet që e bëj këtë punë këtu. E dua punën time, është jeta ime. Më përpara punoja në një restorant si kamarier dhe kisha shumë shpenzime. Nuk kisha shumë mundësi që të dilja jashtë për darkë me shokët. Nuk arrija të dilja as me të fejuarën time. Sot e kam ish-të fejuar. Kur fillova punën si kamarier s’e kisha menduar kurrë se do të bëja këtë punë këtu. Në fillim ishte për nevoja ekonomike, pastaj u shndërrua si një pasion. Si kamarier punoja 8 orë në ditë dhe paguhesha 600-700 euro. Po kërkoja një punë të dytë, sidomos kur kisha qiranë për të paguar. Njoha një vajzë e cila më dha kontaketet, ajo studionte në universitet dhe më ftoi të shkoj njëherë për darkë dhe ajo më pagoi vetëm të isha shoqëruesi i saj. Ishte surprizë nuk e dija që do më paguante. Aty e kuptova se mund ta bëja si punë. U ndjeva shumë i gëzuar kur mora pagesën e parë dhe me ato para shkova për darkë me të fejuarën”, tha Enea.

Enea shoqëron klientë të moshave të ndryshme në Itali, Dubai, Zvicër, Arabi Saudite. Ai tregoi se klientet e tij variojnë nga mosha 20 deri në 60 vjeçe dhe fitimet nisin nga 450 euro ora.

“Pagesa nis le të themi 450 euro ne lartë ora, varet për në ditë të plotë çmimi ulet, bëj ulje nëse rri gjithë ditën. Për një orë ose dy unë duhet të marr makinën, trenin, avionin për të ardhur, ndaj çmimi është më i lartë për vetëm 2 orë”, rrëfeu Enea.

28-vjeçarit tha se meshkujt që punojnë si zhigolo në Dubai marrin rreth 2 mijë euro në orë.

“Ka kërkesa edhe në Dubai, çmimet janë shumë të larta. Kam njohur disa zhigolo që punojnë vetëm në Dubai, çmimi në orë është mbi 2 mijë euro. Janë italianë ose lindorë”, tha Enea.

DERDHl aIumin të shkrίrë në foIenë e miIingonave,u trυIIos nga ajo që nxjerr !

Derdhi alumin të shkrirë në folenë e milingonave, u ha bit nga ajo që nxori ! /

Milingonat janë të njohura si punëtor të mëdhenj që gjithmonë janë në lëvizje.

Sjelljet e tyre i kanë fascionuar shumë shkencëtarë.

Por, a jeni pyetur ndonjëherë se si duket brenda foleja e tyre? Ky njeri u përpoq ta kuptonte dhe …rezultati është i jashtëz.akonshëm

SHIKO VIDEON KËTU

Si ta hapni derën e makinës për 30 sekonda nëse i harroni çelësat brenda

Ju ka ndodhur kjo ndonjëherë dhe si zgjidhje të vetme e keni parë mekanikun?

Por deri te mekaniku nuk mund të shkojmë me veturë, përderisa problemi është pikërisht te çelësat.

Nuk është ky problem i vetëm që na preokupon.

Pyetja e radhës është, a do të vijë mekaniku për të ju bërë zgjidhjen?

Tani hapja e derës nuk është problem.

Ne do të tregojmë disa trike, se si në mënyrë të shpejtë ta hapni derën e makinës suaj, pa asnjë problem, shkruan Instructable.

SHIKO VIDEON KËTU

I riu ulet te pije kafen në Tiranë, ajo që shikon në filxhan e trυIIosi fare

Çdokujt i ndodh që të gjendet në situata të ndryshme, të cilat jo gjithmonë i kuptojmë.

Një qytetari nga Tirana i ka ndodhur pikërisht kjo ditën e sotme teksa është ulur të pijë kafe me shoqërinë.

Atij i është shfaqur fjala “Allah” në filxhanin e kafenesë krejt pa e kuptuar dhe i riu ka mbetur pa fjalë.

Ndërkohë ai shkruan pranë JOQ:

Përshëndetje JOQ! Më doli shkrimi “Allah” te kafja sot dhe më bëri shumë kurioz se çfarë domethënie ka apo çfarë mesazhi mund të jetë.

Filxhani ishte plot fare dhe kur ra gati në gjysmë m’u shfaq kjo fjala dhe ngela komplet i habitur.

Dua ta di nëse është gjë e mirë, nëse dikush ia ka idenë se çfarë mund të jetë”, përfundoi qytetari.

Kjo është mjaft e rrallë në fakt dhe urojmë që të jetë një shenjë e mirë për qytetarin.

Njihυni me mollën e qυαjtur “Diamant të zi”, një copë kυshton 6 euro e 60 cent

Mollët kanë zakonisht ngjyrë të kuqe, të gjelbër dhe të verdhë por ka edhe me tre ngjyrat e kombinuara, megjithatë ato mund të kenë edhe ngjyrë vjollcë dhe kuqe të mbyllur.

Të paktën kështu përshkruhet lloji i mollëve të zeza “diamant” që rriten në kodrat e Tibetit dhe duken magjike, sa që shumë persona mezi besojnë që ekzistojnë.

Pjesa e jashtme e tyre shkëlqen dhe ka ngjyrë pothuajse të zezë dhe për këtë quhen diamante të zinj.

Janë temperaturat e larta që i ka bërë këto molla që ngjyrën e kuqe ta shndërrojnë në të zezë, por rol të madh luan edhe lartësia mbidetare prej 3,100 metrave në provincën Ningch ku edhe rriten, dhe temperaturat dallojnë shumë gjatë natës dhe ditës.

ARRATlSJA më spektakoIare nga b urgu i sigυrisë së Iartë (Video)

Ikja më spektakolare nga bu.rgu ndonjëherë është ajo e vitit 1962, nga bu.rgu i sigurisë më të lartë ndonjëherë – Alkatraz.

Modeli i ri kompjuterik tani sugjeron se nëse ata ikën gjatë mesnatës, ishin në gjendje që të arrijnë gjallë nga ishulli në breg. Në të kundërtën, ka shumë gjasa të kenë vd.ekur në ujërat e ftohta të San Franciscos së SHBA-ve, transmeton Telegrafi.

Ky hulumtim është kryer nga shkencëtarët holandezë nga Universiteti i Delft dhe Institutit Deltares.

Kjo ikje – sipas së cilës është bërë edhe filmi i vitit 1979, “Escape from Alcatraz”(Ikja nga Alkatrazi, ku rolin kryesor e ka Clint Eastwood) – është një nga më të guximshmet dhe më të ndërlikuarat të kryera ndonjëherë.

Tre gra.bitësit e bankave – Clarence Anglin, John Anglin dhe Frank Morris – me muaj të tërë kanë gërmuar një tunel me anë të lugëve të mprehura për të shpëtuar nga qelitë e tyre.

Në mesnatën e 11 qershorit të vitit 1962, treshja e guximshme vë në shtretërit e tyre maska të bëra nga sapuni, letrat higjienike dhe flokët, ndërsa në heshtje u larguan nga bu.rgu që më parë njihej si më i vështiri e më i siguruari në botë.

Supozohet se këta të tre bënë një barkë nga plastika dhe u futën në të, ndërsa udhëtuan drejt San Franciscos.

Përkundër kërkimeve intensive, të arra.tisurit kurrë nuk u gjetën. Ende nuk dihet nëse ata arritën në breg apo vdiqën në ujërat e ftohta, transmeton Telegrafi.

Një ekip i hulumtuesve holandezë u përpoq që të hedh dritë mbi këtë rast, që mbetet mister për 52 vite.

Rolf Hut pohoi se ai dhe kolegët e tij janë duke punuar në modelin hidraulik, të quajtur 3Di, që përdoret shfrytëzohet për të simuluar lëvizjen e trupave ujorë delta dhe gjire.

Shkencëtarët sërish po përpiqen që të analizojnë se çfarë ka ndodhur në vitin 1962.

“Nuk e dimë kohën e saktë kur këta të bu.rgosur kanë nisur anijet e tyre, kështu që kemi vendosur të vëmë në lëvizje nga vende të ndryshme 50 anije virtuale, çdo 30 minuta, në mes orës 20 pasdite dhe 4:00 të mëngjesit. Na interesonte se ku kanë përfunduar anijet”, tha eksperti i simulimit, Fedor Baart.

Shkencëtarët kanë dalë me konkluzione interesante. Ata zbuluan se nëse të bur.gosurit u arratisen në orët e para të mesnatës, me siguri të plotë mund të thuhet se kanë vd.ekur.

“Në rastin më të keq, lundrimi do të ishte i paefektshëm sepse batica do t’i shtynte në oqean dhe aty do të vd.isnin nga hipotermia. Gjiri i San Francisko ka një prej rrymave më të forta ujore që kalon nën urën Golden Gate. Megjithatë, nëse kanë hyrë në ujë më vonë, pas orës 1:00 të mëngjesit, batica do të ndryshonte procesin dhe ikja do të kishte zhvillim tjetër”, thonë ata.
Më poshtë shihni pamjet në Video:

SHIKO VIDEON KËTU

“O mami, o mami HlQE!”, shkodraηi: Këto dëgjoj çdo natë, derisa zbυIova çfarë ndodhte…

Një histori gazmore është rrëfyer nga një djalë për lexuesit e faqes tonë. Gjithçka nis me një keqkuptim, por kur zbulohet e vërteta ajo rezulton tepër argëtuese. Kjo është historia e rrëfyer për “ShkodraNews”.

“Vallai më kishin bërë me fiksime, aq sa dhe të dashurën e kam puthur dhe përkedhelur më shumë (edhe kur asaj s’ja kishte qejfi) këto muaj e fundit.

Do thoni ju pse? Unë jam prej Shkodre moj ta marrsha, por jetoj në emigrim si shumë të rinj.

Këtu jetoj me një shok, por ai ka thyer këmbën dhe ka ikur tek familja e tij se vallai hysmet nuk i bëj dot.

Këtu kam komshie dy vajza. Super të bukura. Ato të dyja jetojnë bashkë vetëm. Nuk kam vënë re ndonjë djalë t’i vizitojë darkave, ama thuajse çdo natë dëgjoja rënkime, ulërima…

Tani si djemtë nuk ndihem fort mirë nga këto hahaha. O mami, o mami hiq…thoshte njëra.

Jo një natë, por thuajse çdo natë.

Kurioziteti im në maksimum. Një natë mendova se fusin djem dhe vallai i ruajta tërë pasditen kush do t’i shkonte në shtëpi.

Hiq askush. Erdhi ora 10 e nisi ajo prapë me “O mami, o mami…”. S;durova më, thashë janë lezbike. Hahaha e imagjinoni tani fantazitë e mia në maksimum.

Pastaj thoja tërë ato alamet vajzash, gjynah me qenë lezbike.

Pas dy ditësh që i kisha ruajtur i takova në shkallë dhe i thashë, s’durova…

Ato qeshën me lot e më thanë që bëjnë aerobi dhe ulërasin nga dhimbjet. Uaaa si mbeta unë. E kështuuuuu. Me njëren prej tyre kam nisur të dal…ta shohim tani a do ulërasë më”, shkruan djali.

Shqiptari “bën Ç MENDURlNË”, i ofron ν. ajzës 5 mijë euro për Vl* GJERlNË

Nëse keni menduar se janë vetëm të rinjtë të interesuar për vir gjërinë e vajzave, keni gabuar.

Edhe mosha e tretë duket se është gati të japë gjithë pensionin në këmbim të saj.

Emisioni investigativ “B oom”, solli mbrëmjen e sotme rastin e një të riu që jepte 5 mijë euro parapagim për vir gjërinë e një vajze.

Megjithatë, i rre zikshëm ka dalë një i moshuar, i cili tregon se e ka tra dhëtuar gruan shpesh herë. Ajo çfarë ofron në këmbim janë 10 mijë lekë të reja ose 100 mijë lekë të vjetra, duke argumentuar se nuk ka mundësi më shumë pasi duhet të mbajë familjen.

Por vërtetë nuk ka mundësi financiare, por kandidati për të marrë vir gjërinë e siguron v ajzën se është një mj eshtër në kr evat dhe se tek ai do të gjejë një mik të vërtetë.

Kandidati: Hyj menjëherë te gazeta unë, pam-pam. Jam gjysh tani, se kam dy goca dhe një djalë të martuar. Këtë tënden e mora me gjithmënd një av enturë, jo ave nturë për të luajtur me një f ëmijë. Në krahasim me mua ti je një fë mijë se po shoh çudira tani që vir gjëria po ikën 15. Kam nxënës te shkolla 9-vjeçare ku jam, janë 15, 16 vjeç dhe them o Zot o Zot , nuk m bahen.

Vajza: Ti sa më o fron?

Kandidati: Nuk kam pr ovuar të pa guaj kurrë më tepër se 100 mijë lekë të vjetra, po nuk të kaloj më tepër se ashtu i kam edhe probIemet, gjerat, se mendo të jesh kryefamiljar. Ka një ngarkesë, ka një barrë, ka një gjë. Po nuk humbe asgjë se takove mua. Mendoje si ta duash ti.

Vajza: Atëherë, ti çfarë më propozon ?

Kandidati: Të thashë se unë nuk mund të kaloj më tepër se kaq.

Vajza: Më tepër se sa?

Kandidati: Thashë, 100 mijë lekë. Nuk jam kështu nga ato me or gan të madh që kam fr ikë të them a të bëj , një ma shkuII normal me 15-16, kam moshën tani që kuptohem. I marr gjërat avash.Nuk nxitoj. Jam bashkëkohor, po themi nga ana e këtyre metodave të reja . Nuk nguroj të marr nga këto gjerat e reja që janë tani.

Nuk jam nga ato strikt, nga ato metodat e vjetra që o burra ngri kë mbët dhe hopa si i themi se …Jo. Të marrë shumë avash . FiIloj nga maja e hundës , tek gusha se…ti mbase do kërkosh pastaj që të pen etroj shpejt, po jo, pra do vazhdoj qetë.Veç më duhet kohë të kë naqesh, nga bu zët tek gusha.

Se ajo punë pastaj një drejtim ka. Do pen etrosh në mënyrë të lehtë.Unë jam edhe nga ato mes hkuj që veproj lehtë se nuk jam bërë sy net. Zakonisht ato që janë të pa bërë sy net nuk pene trojnë shpejt sepse kanë atë dhi mbjen e vet ku penet rojnë se meshkujt të bërë sy net janë të zhve shur e po ranë në të ikin direkt, pam , nuk pyet se të dh emb, s’të dh emb.Nuk do të refuzoj edhe në qoftë se e ke dhënë vir gjërinë një ditë dikujt tjetër dhe për qejf më thua hajde.