Copa hekurash, një atlete dhe një çantë me rroba e ushqime janë të vetmet sende që kanë mbetur në vendin ku u aksidentuan për vdekje 8 persona.
Një 24-vjeçar nga Shkodra i identifikuar si Edison Bregaj humbi jetën bashkë me 7 emigrantët e paligjshëm që po transportonte nga pika e kalimit kufitar Tre Urat.
Emigrantët të cilët kishin hyrë në Shqipëri nëpërmjet kësaj pike kufitare, dyshohet se i kanë paguar 24-vjeçarit nga 300 euro që ai t’i transportonte në Mal të Zi.
I riu i kishte marrë me makinë nga kjo doganë dhe ishte nisur për në Shkodër, ku do t’i linte sapo të kalonin doganën e Hanit të Hotit.
Por në aksin Këlcyrë-Përmet, i riu është përballur me postobllokun e policisë dhe ka ndryshuar rrugë. Nga shpejtësia e cila dyshohet se ka qenë 200 km/h, ai ka humbur kontrollin e mjetit dhe ka përfunduar anës lumit Vjosa.
Viktimat janë gjetur në vende të ndryshme pasi dyshohet se kanë “fluturuar” nga makina gjatë hedhjes së saj nga rruga në humnerë.
Identifikimi i emigrantëve të paligjshëm ende nuk është kryer.
Vajza e gazetarit të njohur Defrim Methasani, ka pasur probleme të rënda shëndetësore ku ajo udhëtoi drejt Gjermanisë, për të marrë kurimin e duhur.
Më herët, në një postim në rrjetet sociale, gazetari ka shprehur se ka pasur nevojë për financa për shkak të çmimeve të larta, por me ndihmën e miqve dhe të afërmve të tij, ia ka dalë t’i përballojë këto çmime.
Tashmë duket se vajza e tij është në gjendje të mirë shëndetësore dhe në Porcesin sportiv, gazetari Methasani dha një mesazh shumë të rëndësishëm, për të gjithë ata që përballen me probleme të tilla.
Ed Manushi: Ke kaluar një situatë personale që po e kalon me sukses. Unë do doja të inkurajonim dhe duket sikur vajza është në rrugë të mbarë dhe urojmë që të jetë. Do doja që me këtë bardhësi që ke në zemër t’i japësh një mesazh të gjithë shqiptarëve që kanë këto probleme sepse ti të inkurajon.
Dëfrim Methasani: “Së pari besimi në Zot, beso në Zot dhe së dyti tek vetja dhe tek njerëzit e afërm. Kur jemi bashkë bëhemi më të fortë. Nëse gëzimi ndahet me veten, gjithmonë dhimbjet duhet të ndahen me të tjerët”.
Në Borgerhout, Antwerp, 6,000 njerëz u mblodhën të dielën për të ngrënë iftarin së bashku në një tryezë dy kilometra të gjatë. Trafiku i rënduar i la vendin tavolinave 2 kilometra të mbushura plot me ushqime nga të gjitha vendet dhe pije të ndryshme.
Ashtu si vitin e kaluar, festa e krishterë e Pashkëve përkon me muajin e agjërimit islam të Ramazanit. Pas perëndimit të diellit, myslimanët e prishën agjërimin e tyre dhe në tryezë u bashkuan miqtë e tyre nga të gjitha llojet e kombësive, kulturave dhe feve.
Kjo nismë vjen nga rrethi Borgerhout dhe disa organizata lokale si shoqata tregtare dhe socio-kulturore të cilat synojnë bashkimin e sa më shumë njerëzve në një tavolinë ku mbizotëron harmonia.
“Kjo nuk ka të bëjë me myslimanët apo të krishterët. Të gjithë janë të mirëpritur. Këtu mund të hani vërtet çdo gjë. Ne duam të bashkojmë sa më shumë njerëz.”
Vitin e kaluar, tavolina e iftarit në Borgerhout ishte një kilometër e gjatë. Të inkurajuar nga autoritetet e rrethit, tavolina u zgjat me një kilometër këtë vit duke vendosur një rekord belg.
Ferma VIP është një tjetër reality shou që ka marrë vëmendje të madhe këto ditë.
Sikurse ndodh në programe të tilla, edhe këtu duket se kanë filluar konliktet në mes konkurrentëve.
Së fundmi ka ndodhur një debat mes Elsa Lilës dhe Rigelsa Cybit, ku edhe ka degraduar në momente aspak të hijshme.
Rigelsa derisa filloi të ngrinte zërin ndaj këngëtares e gjuajti edhe me një shishe. Debati nisi për shkak të akuzave të Elsës se modelja po i ngatërronte të gjithë konkurrentët me njëri-tjetrin.
“Po ik moj injorante që je 50 e sa vjeçe dhe vjen e më del mua me c*ca jashtë e gjera të tjera”, iu përgjigj Rigelsa e revoltuar.
Ajo vazhdoi: “Nuk ke shans që ti të flasësh për mua dhe të më kritikosh dhe asgjë, je zero”.
Ndarja mes Sara Hoxhës dhe Ledri Vulës ka qenë një ndër temat më të diskutuara në mediat shqiptare.
Pavarësisht se dyshja ende nuk e kanë pranuar publikisht se marrëdhënia e tyre ka marrë fund, prej shumë kohësh tashmë Ledri dhe Sara nuk janë parë nën shoqërinë e njëri-tjetrit, qoftë edhe në ditë të veçanta, si për ditëlindjen e vajzës së tyre.
Ditën e sotme, Sara ka marrë vendimin për t’u zhvendosur në Tiranë, të paktën këtë ka lënë ajo të nënkuptohet nga disa postime të bëra në profilin e saj të Instagramit.
Fituesja e “Dancing with the Stars” ka publikuar në Instastory disa fotografi, duke treguar se ndihet shumë e emocionuar për zhvendosjen e saj në Tiranë.
“Kam blerë shtëpi të re në Tiranë dhe sot erdha të zgjedh bllakat e banjos. Jam e emocionuar“, ka shkruar Sara
Moderatorja Roza Lati ka zbuluar se ka abortuar një fëmijë me ish-partnerin e saj.
Gjatë një bisede me banorët e tjerë në Big Brother VIP, ajo ka treguar se disa vite më parë ka abortuar foshnjën pa dëshirën e ish-partnerit.
“Ai më tha çfarë karroce do të marrim. Po, as se pyeta fare! Se pyes unë atë për krijesën dhe fëmijën tim”, u shpreh Roza Lati.
Mes lotësh prezantuesja u shpreh se nuk ishte e gati të bëhet mami, ndërsa tha se kur e ka marrë vendimin për mos ta mbajtur fëmijën, e ka rrahur veten me grushta.
Pjesë nga rrëfimi:
Erjola: A e din Rita?
Roza: Jo mbrapa e mori vesh, se po ta dinte që do bëja fëmijë do më kishte zënë derën e klinikës
Roza: Në momentin që unë bëra testin dhe dola pozitiv jam habitur shumë, thashë është i skaduar. Nga shtëpia te farmacia nuk e kam ndjerë tokën, po më rrihte zemra në atë nivel sa nuk e ndjeja tokën fare. Mora të gjitha llojet e testeve dhe i porvova në shtëpi, të gjitha më dolën pozitive. I kam dëgjuar rrahjet e zemrës dhe aty unë jam thyer. Kur kam shkuar në shtëpi kam marrë vendimin…. Prandaj them që nuk e lë veten të vuaj. Bëra një analizë të ardhmes time dhe thashë që nuk është momenti. Momentin që vendosa ta ndërpres aty kam rrahur veten me grushta. Kam kaluar një vit shumë të vështirë, prandaj jam këtu
Erjola: Po ai a e dinte?
Roza: Po
Erjola: Ishe me të kur e more vesh
Roza: Jo nuk ishte në shqipëri
Erjola: Çfarë të tha?
Roza: Çfarë karroce do të marrim
Juli: Ai ishte dakord
Roza: Po, as se pyeta fare
Graciano: Uaa!
Roza: Se pyes unë atë për krijesën dhe fëmijën tim
Një ngjarje tronditëse ka ndodhur në Pensilvani të SHBA-së, ku një adoleshente, akuzohet se ka vrarë me thikë nënën e saj, pasi i ka marrë celularin.
Anëtarët e policisë nga stacioni lokal në Wilkes-Barre, Pensilvani, u thirrën të premten pasdite për të ndërhyrë pas një raportimi se një grua nuk po jepte shenja jete, raporton Newsweek.
Me të mbërritur në vendin e krimit, oficerët e policisë gjetën një grua me plagë të shumta me thikë në zonën e qafës dhe shpinës.
Në përfundim, arritën në konstatonin vdekjen e saj.
Në vendngjarje është gjetur një djalë 11-vjeçar me plagë në shpinë të shkaktuara nga thika, por jashtë rrezikut për jetën, si dhe vajza 13-vjeçare e viktimës, e cila u akuzua për vrasjen.
Sipas policisë, vajza ka rrëfyer në vend se ka vrarë nënën e saj pas një debati gjatë të cilit i është marrë iPhone.
Sipas policisë, vajza dukej e shqetësuar dhe e penduar për atë që kishte bërë.
18-vjeçari Aurelio Dervishi mbeti viktimë pas një sherri të ndodhur në rreth rrotullimin e Shkozës, mes dy grupe të rinjsh. I riu u godit me thikë sapo doli nga makina, dhe më pas ndërroi jetë rrugës për në spital.
Shkak i sherrit mes dy grupeve të të rinjve dyshohet se është bërë një vajzë. Mësohet se vajza e mitur 16-vjeçare ka dëshmuar se ishte e lidhur me Frensis Shehun, mikun e autorit të vrasjes. Ajo ka deklaruar se në makinë me viktimën ishte për shkak të miqësisë që kishin dhe se e kishte në afërsi të lagjes.
Sipas dëshmisë së vajzës të dy grupet janë shkëmbyer në afërsi të Shkozës. Në një moment grupi i 4 autorëve kanë parë se në “Audin” me 5 persona brenda ishte edhe vajza 16-vjecare që ishte në një lidhje me 20 vjeçarin.
Sipas dëshmisë së dy vajzave ata janë ndaluar pasi autorët u kanë bërë me shenjë nga xhami. Në këtë moment ka nisur edhe konflikti fizik. Sipas të gjithë dëshmive të marra asnjë prej tyre nuk ka pranuar se kanë pasur konflikti të mëparshme.
Disa kohë më parë u transmetua dokumentari i radhës “Gjurmë Shqiptare” i gazetarit Marin Mema. Shtrohej pyetja nëse Dropulli ishte grek apo shqiptar, duke iu referuar regjistrave të vjetër osmanë në vitet 1500, ku ekzistonin disa mbiemra si Gjoni, Gjini, Çuni etj. Në dokumentar flasin edhe historianët Ferit Duka e Pëllumb Xhufi që shpjegonin më tej regjistrimet osmane të shekullit të XVI-të. Pas transmetimit ka patur debate në rrjetet sociale. Dikush ka shkruar për profesor Xhufin, diçka që atë e ka ngacmuar për t’u përgjigjur. Shkrimi më poshtë u përcoll nga profesori në redaksinë e DITA:
Nga Pëllumb Xhufi
E paskan lënduar keq autorin me pseudonimin “Tannhäuser” disa konsiderata të miat të shprehura në një nga emisionet e fundit të Marin Memës, ku u fol për pasazhet historike të krahinës së Dropullit…
Dhe është vënë të shkruajë një artikull, bukur të qëndisur, ku herë me argumenta dijetari, e herë me marifete prej lojtari, godet idetë që unë munda të përcjell në ato pak minuta të një emisioni televiziv. Megjithatë, kinse-gjermaniku Tannhäuser duhet ta dijë se për problemet e marrëdhënieve shqiptaro-greke në Mesjetë kam shkruar nja tre libra voluminozë, dhe në vend të “cicërimave” të një emisioni televiziv që shpesh i përcillen dëgjuesit nëpërmjet gojës së drejtuesit, mund t’u referohej fjalëve të shkruara e zezë mbi të bardhë.
Siç po bëj unë tani, që nuk jam buzëhollë e nuk snoboj ato dy faqet e tij të botuara në web.
Por nga t’ja filloj? Po e filloj nga introdukta. Personi që fshihet pas pseudonimit Tannhäuser me jehonë gjermanike, thotë se ishte në dilemë të madhe nëse duhej t’i përgjigjej pohimeve të bëra nga profesorë me vokacion nacionalist, siç është rasti im. Ishte një dilemë e natyrës etike, thotë ai, e cila e bëri të vuajë dhe të cilën, gjithsesi, e kapërceu për fatin e mirë tonin dhe të shkencës. Dhe u vu të shkruajë.
Paradoksalisht, në të njëjtën dilemë etike ndodhem edhe unë tani. A duhet t’i përgjigjem një individi, që pretendon se bën shkencë duke u fshehur pas një pseudonimi? Njohuritë e mia, sigurisht të kufizuara, më thonë se të paktën në Shqipëri, pseudonimet i përdornin anëtarët e njësiteve guerrile, gjatë pushtimit nazi-fashist, si dhe gazetarët demokratë, në kushtet e regjimit të mbretit Zog. Nuk njoh historianë, gjuhëtarë apo studiues gjithfarë, madje as gazetarë, që në kushte lirie të druhen t’u japin një emër ideve të tyre.
I ndjeshëm etikisht, Tannhäuseri është i ndjeshëm edhe politikisht. Paska zbuluar, se teza e imigrimit të banorëve të Dropullit dhe e vendosjes së tyre si bujq në tokat e çifligarëve shqiptarë, qenka imponuar nga regjimi komunist e duhet hedhur poshtë a priori.
Pyetje: A nuk do e kishte patur më të thjeshtë regjimi në fjalë “t’i binte shkurt” e t’i detyronte minoritarët grekë të deklaroheshin e të regjistroheshin si shqiptarë? Në fund të fundit, me shqiptarët një mutacion genetik i detyruar, mutatis mutandis, ndodh sot e gjithë ditën edhe në botën e lirë, madje në ndonjë vend fqinj, demokratik e evropian si ai.
Ndaj t’ja lemë politikës përdorimin e shpërdorimin e faktorit “K” (komunizëm), e për çështjen e autoktonisë, qoftë edhe relative, të banorëve grekë të Dropullit, Delvinës, Vurgut etj., le t’i kthehemi shkencës.
Po citoj ç’thonë për këtë subjekt dy studiues grekë:
Në vitet 1820, Athanas Psalidas shkruante se në kohën e tij, në Shqipërinë e Jugut (Mesembrine Arvanitia) ndesheshin edhe fshatra me kolonë grekë (helenikais apoikiais). Besoj nuk është nevoja të shpjegojmë se cili është kuptimi i termit “kolon”.
Një shekull më vonë, Eulog Kurillas pohonte se banorët shqiptarë të Gjirokastrës e rrethinave i quajnë banorët grekë të fshatrave të Dropullit me dy fjalë: me fjalën shqipe “të çkulurit” dhe me një fjalë të huaj që ai nuk është në gjendje ta shpjegojë, “ksul” (E.Kurillas, Tò kratos tes aletheias, Athinë, 1944, f. 296).
Fjala “të çkulurit” në shqipen letrare do i përgjigjej fjalës “të shpërngulurit”.
Fjala “ksul”, sipas nesh, është fjala latine “exsul” (it. esule), që përkon kuptimisht me shqipen “i çkulur” dhe që përmban edhe një nuancë shtesë, pasi me të nuk shënohen të ikurit për arsye ekonomike (emigrantët), por të shpërngulurit për arsye, të themi, politike, siç ishte rasti i kryengritësve, apo i “disidentëve politikë”, në përgjithësi.
Në fillim të viteve 1980, kur patëm rastin të lexojmë librin e E. Kurillas, të moshuarit e rrethit të Gjirokastrës, që pyetëm, i kujtonin ende ato dy fjalë me të cilat identifikoheshin dikur banorët e Dropullit.
Dhe pastaj vjen “Kronika e Dropullit”.
Dorëshkrimi i kësaj kronike, sot në Bibliotekën Kombëtare të Athinës, ju fal konsullit francez F. Pouqueville nga mitropoliti i Gjirokastrës dhe ai e botoi në vëll. 5 të veprës së tij “Voyage dans la Grèce” (1821). Kronika është botuar edhe nga historiani grek A. Petrides, dhe këtij botimi preferon t’i referohet Tannhäuser, dhe më duket se e kam zbuluar përse.
Petrides i çon kufijtë e Dropullit, e pra të minoritetit grek, deri në Tepelenë, duke njësuar me Tepelenën vendin që kronika në fjalë, sipas botimit Petrides, e jep me emrin “Titopolis”. Por ky autor nuk është një referencë e sigurt, e jam i bindur që sikur të kishte jetuar në shek. XX, ky Petrides do t’i kishte çuar kufijtë e Dropullit, pra të “helenizmit”, jo në Tepelenë por në Titograd.
Pse jo? Petrides ishte aq grek-grek, saqë jo vetëm shqiptarët, por edhe sllavët nuk i hynin në sy. Sa për të shuajtur kërshërinë e lexuesit, Petrides u përpoq shumë në vitet 1870 për ta nxjerrë Skënderbeun tonë me origjinë helene. Madje, për Skënderbeun nuk hezitoi të prishë gojën edhe me babain e historiografisë moderne greke, P. Paparrigopoulos, pasi ky i fundit paskësh fyer helenizmin duke e nxjerrë Skënderbeun…sllav (T. Jochalas, Georgios Kastriotes o Skendermpees eis ten neoelleniken istoriographian kai logotechnian, Thessalonike, 1975, f. 40-44).
Gjithsesi, që “Kronika e Dropullit” është një krijim i vonë, gjasisht i fundit të shek. XVIII, kjo është jashtë çdo dyshimi, e këtu puqemi pa kushte me zotin (?) profesor (?) Tannhäuser. Për sa na përket, përmendja e Elbasanit në atë kronikë me emrin e sotëm, e jo me emrat “Neokastro” apo “Citta Nova”, si qyteti përmendej në burimet përkatësisht greke e latine deri në shek. XVIII, do ishte një provë e hartimit të vonë të saj.
Jemi plotësisht me Tannhäuser edhe në vlerësimin e “Kronikës së Dropullit” si një krijim i mbushur me elementë mitologjikë, legjendarë, biblikë, ku fakti historik mungon, ose duhet mundim për të zbuluar ndonjë të tillë.
Kjo është natyra e kronikave, gjenealogjive, jetëshkrimeve, analeve mesjetare e post-mesjetare. Ku më shumë e ku më pak vlen ajo çka Iliaron Ruvarac ka thënë për ciklin serb mbi Betejën e Fushë Kosovës. Ruvarac e konsideron atë një grumbull “përrallash e përrallëzash popullore”, të cilat edhe pse të sajuara bukur nga murgjit e manastireve serbe, “nuk meritojnë të besohen asfare”, dhe si të tilla “nuk mund të përbëjnë një burim për historianët e sotëm që merren me betejën e Kosovës” (I. Ruvarac, O knjezu Lazaru, Novi Sad, 1887, f. 246; Dj. Trifunović, Srpski srednovekovni spisi o knezu Lazaru i kosovskom boju, Kruševac, 1968, f. 8; F. Kämper, “Der Kult des heiligen Serbenfürsten Lasar. Textinterpretationen zur Ideologiegeschichte des Spätmittelalters”, Südost-Forschungen 31, 1972, f. 81, 82).
Por kjo nuk i heq asgjë faktit që në disa nga këto gjini hasen edhe fakte e ngjarje të ndodhura e të konfirmuara edhe nga burime mirëfilli historike. Për të mbetur brenda kuadrit epiro-shqiptar kujtoj se jo më kot Tannhäuser i referohet në shkrimin e tij “Kronikës së Janinës”, “Kronikës së Tokove” apo edhe vetë “Kronikës së Gjon Muzakës”. Në ato raste ja vleka të konsiderohen e të përdoren si burime historike, sigurisht në mënyrë selektive. Por po ai e skualifikon krejtësisht “Kronikën e Dropullit”.
Mua më duket, se mes dhënave me bazë mitologjike, edhe kjo kronikë e ka një thelb historik, që është ai i shpërnguljes nga rrethet e Athinës së një mase banorësh, të cilët erdhën e u vendosën në luginën e lumit Drino, në Dropullin e sotëm në një kohë të papërcaktuar.
Ky vend, Dropulli, sipas Kronikës, “ishte i braktisur dhe i pabanuar” (eremous topous kai akatoiketous). Diçka do ketë ndodhur me popullsinë e fshatrave të asaj treve, që siç e ka provuar tashmë kolegu F. Duka, në vitin 1520 paraqitej me popullsi mjaft të dendur e me një antroponimi mbizotëruese tipike shqiptare.
Mundet që një pjesë e konsiderueshme e saj të jetë deportuar me rastin e ndonjë kryengritjeje, gjë që osmanët, ashtu si më parë edhe bizantinët, e praktikonin shpesh kundrejt popullsive të panënshtruara. Mundet që treva e Dropullit të jetë goditur nga ndonjë epidemi e rëndë murtaje, që gjithashtu dëshmohen mjaft të shpeshta në zonën e Gjirokastrës.
Pra, vendi ishte pak a shumë i lirë, dhe kjo do shpjegonte zgjedhjen e luginës së Dropullit si vend për sistemimin e masës së të ardhurve nga rrethet e Athinës, për të cilën flet kronika. Veç kronikës, veç emrave “të çkulur” apo “ksul”, që siç thamë pak më sipër, banorët shqiptarë të rrethit të Gjirokastrës quanin deri vonë banorët grekofonë të Dropullit, edhe gjuha greke e folur prej tyre e mbështet tezën e origjinës së tyre nga viset e Athinës.
Gjuhëtarë të shquar grekë, si H. Hatzidakis, J. Anagnostopullos kanë provuar se greqishtja e folur nga banorët e Dropullit nuk ka lidhje me dialektet veriore të folura në Epir, Thesali e Maqedoni, por i përket grupit të dialekteve jugore, përkatësisht dialektit të Atikës (F. Liço, Probleme të marrëdhënieve greko-shqiptare, Tiranë: Neraida, 2009, f. 179).
Nëse është kështu (dhe Tannhäuser e konfirmon se kështu është), ja edhe një provë nga fusha e gjuhësisë që tregon se banorët e Dropullit nuk përfaqësojnë një vazhdimësi territoriale me popullsitë grekofone të Greqisë së Veriut, por një transplantim të një popullsie të ardhur nga viset më në jug të tyre.
“Kronika e Dropullit” na precizon se bëhet fjalë për zonën e Athinës. Por ne e dimë, se Athina e fshatrat rreth saj pas shek. XIV ishin të populluara dendur nga popullsi shqiptare.
E thonë udhëpërshkrues të shumtë evropianë, e mes tyre edhe gjermani J. Bartholdy. Ky në librin e tij, përkthyer në frëngjisht, Voyage en Grèce fait dans les années 1803 et 1804, Paris 1807, f. 92, flet edhe për gratë shqiptare të Athinës, për të cilat ruan konsideratat më të larta. E tërhoqi shumë, veç bukurisë së tyre (les belles Albanaises) edhe veshja e veçantë, aq sa u vu të pikturojë një portret shqiptarke me veshjen popullore karakteristike.
Këtë portret të pikturuar nga vetë autori po e paraqesim në këtë shkrim në DITA dhe jam i bindur se kujtdo do t’i lindë spontanisht një asociacion i veshjes së shqiptarkës së Athinës me veshjen e bukur karakteristike të vajzave të Dropullit sot. Ja pra, edhe një e dhënë nga fusha e etnografisë, që më ka dhënë edhe mua guximin të mbështes idenë se banorët e vendosur në Dropull dikur pas shek. XVI dhe të ardhur nga viset e Athinës, pas çdo gjase ishin nga ata shqiptarë që pas shek. XIV popullonin fshatra të tëra të Atikës dhe vetë Athinën, atë kohë një fshat i madh.
Ky nuk është një konkluzion, është një hipotezë pune dhe si të tillë e paraqita edhe në emisionin televiziv të Marin Memës.
Nga ana tjetër, janë të njohura e të vërtetuara proceset asimiluese të cilave u janë nënshtruar popullsitë shqipfolëse në rrjedhë të historisë. Këtu nuk kemi të bëjmë me një “hipotezë pune”, por me një konkluzion të shkencave historike, gjuhësore e antropologjike. Këto na mësojnë, se si rezultat i këtyre proceseve, hapësira shqipfolëse ka pësuar vazhdimisht rrudhje.
Për të ilustruar përmasat e rrudhjes hapësinore të shqiptarëve, M. Šufflay përdor metaforën e tkurrjes së iriqit (M. Šufflay, Die Grenzen Albaniens während des Mittelalters, në: Illyrisch-Albanische Forschungen, I. Band, München, 1916, f. 289; C. Jireček, Geschichte der Serben, Gotha, 1911, f. 115-120, 153; E. Çabej, “Hyrje në historinë e gjuhës shqipe”, në: Studime Gjuhësore, vëll. III, Prishtinë: Rilindja, f. 40).
Tannhäuser më vë përpara pyetjes asgjësuese: nëse të ardhurit në Dropull kanë qenë shqiptarë (arvanitas) nga Athina, si është e mundur që aty e kishin ruajtur gjuhën shqipe, kurse në Dropull e humbën? E thashë edhe në emisionin televiziv të Memës, pas tre shekujsh qëndrimi në Greqi, ata shqiptarë ishin kthyer në bilingë dhe ndodheshin në një fazë të avancuar të helenizimit të tyre.
Procesi u plotësua pas vendosjes, ende hipotetike të tyre, në Dropull, ku statusi i një popullsie gjithsesi “të huaj” edhe pse i së njëjtës origjinë me vendasit, si dhe veprimi i fortë i klerit dhe i shkollës greke bënë që të avancojë ky proces asimilimi etno-kulturor. Kam shkruar gjerë e gjatë për klerikë grekë, si Kozma Etoli e Genadi, peshkop i Delvinës, që i detyronin besimtarët ortodoksë shqiptarë të braktisnin gjuhën shqipe e të flisnin vetëm “gjuhën e Zotit”, d.m.th. gjuhën greke.
Kam shkruar edhe për rregullore që u vinin nga Athina shkollave greke në Shqipërinë e Jugut, si ajo e shkollës së Nivanit në Zagori, në vitin 1881, ku nxënësit porositeshin të flisnin vetëm në greqisht, madje t’u flisnin greqisht edhe prindërve në shtëpi (P. Xhufi, Dilemat e Arbërit, Tiranë:Pegi, 2006, f. 409-417, 448-459).
Medievisti më i madh grek, Sp.Lambros që për ca kohë ka qenë edhe Kryeministër i Greqisë, mburret me “aftësinë asimiluese të grekëve” (syghoneusis), që sipas tij është një virtut specifik i popullit të tij (Sp. Lambros, “Ta hellenikà dikaia”, në: Neo-Hellenomemnon, 10, 1913, f. 155). Ndryshe nga ai, që shkruante në valën e shpërthimeve nacionaliste, ne të tjerët, gardianë të historisë, gjuhësisë apo antropologjisë nuk mund të mos marrim shënim për këto procese historike, pa drama e pa emocione nacionaliste. Thjesht ka ndodhur!
Dhe ka ndodhur vërtet, e po ndodh, sa në Shqipërinë e Epërme, ku fise të tëra, si Kuçët, Piprët, Palabardhët (Bjelopavliçët!) etj., hyjnë në histori si shqiptarë dhe dalin si sllavë. Ka ndodhur po aq shumë ky proces, dhe po ndodh, edhe në arealin epirot, ku fshatra e zona të tëra janë helenizuar e po helenizohen edhe para syve tanë (M. Šufflay, Srbi i Arbanasi, Beograd, 1925, f. 26, 31; G. Castellan, “Peuples et Nations des Balkans d’après Elisée Reclus”, në: Revue des Études de Sud-Est Européennes, 15/2, 1977, f. 183; A. Ubicini, Lettere sulla Turchia, Milano, 1855, f. 29).
Deri para pak dekadash, në fshatra si Frashtani e Lugari në Dropull, Sopiku në Vurg të Sarandës e të tjerë fshatra në ato zona, flitej gjuha shqipe. Sot ato janë fshatra minoritare. Deri para një shekulli e gjysëm, banorët e 12 fshatrave të Pogonit flisnin gjuhën shqipe. Këtë e dëshmon udhëtari osman Evlya Çelebi, në 1670, dhe Patriku grek i Stambollit, më 1856.
Më kot rreket z. Tannhäuser të ngatërrojë letrat, duke i zhvendosur 12 fshatrat për të cilat bën fjalë dokumenti i Patrikanës, nga Pogoni në zonën e Korçës apo të Kolonjës. Dokumenti e thotë shkoqur që 12 fshatrat shqipfolëse ishin në Pogon dhe vareshin nga mitropolia e Janinës, e jo nga mitropolia fantomatike e Pogonianit, siç ai rreket të thotë (K. Giakoumis, “Tho Policy of the Orthodox Patriarchate toward the use of Albanian in Church Services”, në: Albanohellenica, 4, 2011, f. 141, 142).
Shpresoj shumë që unë vetë, para apo pas pensionit që zoti(?) profesor (?) Tannhäuser ma kujton me aq takt e mirësjellje, por edhe të tjerë studiues do gjejnë lëndë të re për këtë çështje të rëndësishme shkencore të marrëdhënieve historike shqiptaro-greke.
Kam bindjen se Tannhäuseri ynë do dallohej në këtë fushë të kërkimit, duket që e ka stofën. Por, nëse ma dëgjon këshillën, bën mirë ta heqë maskën teuronike të “Tannhäuserit”e t’i japë vetes një emër. Do vetëdisiplinohej, do fisnikërohej, do hiqte dorë nga guximi i tepruar që të jep anonimati për t’i parë të tjerët nga lart e për të “keqtrajtuar” me doza cinizmi e ironie punëtorë të thjeshtë të shkencës, si puna ime. Gjë që ndodh rëndom vetëm me popullin-lumpen të web-it. Por do shmangte edhe keqkuptime, që e dëmtojnë klasin e tij.
Këto ditë kolegë të mi më kanë telefonuar e më kanë pyetur nëse e kisha lexuar kritikën e radhës të Panajot Barkës ndaj meje. Ç’tu thoja? Ata janë të bindur se Tannhäuser është pseudonimi i tij i “luftës”./Dita
Një histori shpesh e fshehur… Si u hapen shkollat ne Himare e te gjithe bregun qe prej shekullit te 17, madje edhe me heret ? Cilat jane te vertetat qe qendrojne pas tyre?
