Një impresion i veçantë, një shqetësim dhe pikëllim mbizotëron kur të qëndrosh në Çamëri, dhe në ato vendbanime ku gjithçka ‘shqip’ apo ‘shqiptare’ ndalohet dhe dënohet.
Rrugëtimi në këtë krahinë, të pushtuar nga grekët dhe greqizmat ka groposur thellë elementin shqiptar, apo të ashtuquajtur arvanitas në këtë zonë, që dikur shquhej si zonë e një populli punëtor në tokat pjellore, tokat me trashëgimi të pasur historike dhe kulturore si dhe një zonë ku ka një pasuri dhe laramani të traditave shqiptare si veshjet, vallet, doket e zakonet e ndryshme popullore dhe kulturore, shkruan njëkomb.
Gjatë vizitës time në fshatrat e Çamërisë, më bëri shumë përshtypje se qendrat kryesore, qyteteve të cilat janë të “rreshtuara” për rreth kufirit, por edhe pak më në thellësi, të Greqisë veriperëndimore, janë të rrethuara nga fshatra me emra krejt shqiptarë.
Aty thuhet se në shtëpi të vjetrit flasin ende shqip, ndërsa ti je vizitor dhe të bie që veshi të dëgjon të flitet shqip, aty të duket vetja se je në ndonjë zonë të jugut të Shqipërisë.
Këto janë qytetet dikur shqiptare të tilla si : Gumenica, e cila ishte e rrethuar nga emra fshatrash shqiptarë, nga Dushku, Grikohori, Salicaj, sikurse është dhe Paramithia, me Globoçarin, Skupica, Sharati, ndërsa Margëlliçi është i rrethuara nga Luarati, Karbunari, dhe Margariti, kurse Filati, nga Shqetaqri, Spatari, dhe Çifligu, Janina nga Koska dhe deri tek një shesh me varrin e Ali Pashë Tepelenës, dhe kështu me radhë vjen Preveza, por edhe Arta e cila ka në mes të saj Kalanë e Artës e ndërtuar sipas stilit iliro-dardan në shekullin e 13-të, ku një urë e lashtë është përmbi lumë është e ndërtuar si urat e lashtësisë në Shqipëri, ajo e Mesit në Shkodër apo ajo Ura e Hijes së Metës në Gjakovë.
Në ndërkohë të vizitosh cilindo nga këto fshatra, të Greqisë veriperëndimore, kur bie darka dhe burrat e fshatit mblidhen në kafenetë, dëgjon se shumë të moshuar flasin në mes vetit vetëm gjuhën arvanite-arbërore, pra një shqipe kjo, karakteristike, e kësaj zone – një shqipe që është mjaft e ngjashme me atë të shqiptarëve të vjetër nga këto zona, shqipe, që ka mbetur ashtu “gjysma – gjysma” e pa ruajtur dhe e pa kultivuar, nga këta banorë bujarë dhe fisnik.
Por se ngaqë largimi i shqiptarëve por edhe asimilimi i “detyrueshëm” i tyre, sidomos nga politika ultranacionaliste greke, e ndjekur në mes shekullin e 20-të, ndaj popullsisë autoktone shqiptare duke përfituar edhe prej sundimit komunist në Shqipëri, ka bërë atë që në këto zona të mos gjesh më “shqiptarë”, sado që mund t’i kërkosh të bisedosh me ata të mos origjinën e tyre,
Mbasi për fat të keq edhe ndonjë që ka mbetur, ka frikë të fasë shqip dhe të paraqitet si shqiptarë, kjo ka ardhur ngaqë nga kësaj popullsie është ushtruar represion madh dhe ka “një persekutim” të fshehtë që të kujton kohën e përndjekjes në Shqipëri.
Aq sa duhet thënë se në çdo fshat të kësaj zone gjen shumë pak për të mos thënë aspak, shqiptarë sidomos atyre të fesë myslimane, të cilët ishin Çamët.
Por, edhe Shqiptarët ortodoks që janë banorët e kësaj zone, dhe kanë marrë tokat dhe pronat në përdorim dhe jo me tapi, nuk “pranojnë” në asnjë mënyrë të flasin shqip.
Bile, kur ti i afrohesh ndonjërit prej tyre dhe i flet shqip ata të largohen gjithë frikë, njësojë si në kohën e regjimit komunist në Shqipëri. kur çamët kishin frikë të deklaroheshin se ishin nga Çamëria.
Një grua shqiptare, nga zonat e jugut të Shqipërisë, e cila punonte në një familje të këtyre fshatrave( emrin dhe fshatin nuk e tregojë sepse ajo i trembej “rrezikut” që sillte) më tregojë se në fikun e shtëpisë, ku ajo ishte e punësuar, kishte gjetur në një pllakë dërrase të gdhendura emrat e një çifti shqiptar mysliman – çamë.
Por, sipas studiuesve të çështjes Çame, thuhet se :”Arvanitët ortodoks dhe arvanitët myslimanë (çamët), përbëjnë në vetvete një popull me një origjinë të përbashkët – Pellazgët e lashtë që i bie se janë shqiptarët e sotëm” thonë ata.
Të cilët kanë gjuhën dhe kulturën e arvanitëve – shqiptarë, por që ekzistenca e këtij populli të harruar dhe e lënë pas dore në drejtim të trashëgimisë së tyre, si nga sundimi gjysmë shekullor i Enver Hoxhës, dhe atë që është bërë fare shumë pak për ta, gjatë këtyre 23 vjetëve prej nga koha që ai regjim u rrëzua, ngelen përsëri sot e kësaj dite “shqiptarët e harruar” e lënë pas dore.
Vetëm në kuadrin e një “Traktati Miqësie” me shtetin grek të arritur nga ish Presidenti Berisha, cili bëri të vetmin hap për hapjen e kësaj çështje mas 50 vjetëve.
Asimilimi dhe “harresa” mendohet se ka ardhur edhe ngaqë se ata mund të humbasin përkrahjen e shtetit grek dhe politikave kulturore për minoritetet, megjithëse, arvanitët e quajnë veten autoktonë në Greqi dhe kjo është një pyetje që lë shumë për të diskutuar, dhe që politika e sotme shqiptare mban një barrë të rëndë për ta zgjidhur atë sidomos kur bie fjala sipas ligjeve dhe konventave ndërkombëtare.
Megjithëse, nuk a asgjë zyrtare dhe studim të mirëfilltë, por kan mbetur vetëm shkrime dhe disa reportazhe prej Edit Durhamit, disa studiuesve , historianëve dhe gazetarëve e shkrimtarëve shqiptarë, të dekadave të fundit dhe disa dokumentare nga Çamëria, për të treguar se sa shqiptarë ka mbetur në këto zona dhe se sa shqiptare janë këto zona, ka edhe fakte të tilla që mund të tregojnë si ky fakt që mësova gjatë vizitës ime në Çamëri.
Një shqiptar që kishte emigruar në Gumenicë në vitin 1990, kur u rrëzua komunizimi në Shqipëri, në kushte anonime, tregon se :” Kur u largova nga Shqipëria, dhe u vendosa në Gumenicë, u strehova tek një shtëpi dykatëshe, karakteristike të këtij qyteti që ngjason shumë me Sarandën.
Flija,thotë ai në katin e dytë sepse kati i pare ishte dyqan që mblidhte qumështin e mëngjesit, të fshatrave për rreth qytetit të Gumenicës, dhe prodhimeve të fshatit.
Të nesërmen që isha arratisur nga Shqipëria, fillova të dyshojë, me vetveten nëse e kisha “kaluar kufirin” apo jo!? sepse çdo mëngjes ata flisnin shqip me njeri tjetrin duke bërë pazarin.
Por më ka çuditur fakti se as sot e kësaj dite nuk e di se çfarë u bë me këta fshatar, dhe se çfarë ka ndodhur sepse mbas 1993 kur dhe erdhën me shumicë shqiptarët nga Shqipëria, asnjeri prej këtyre, fshatarëve kur sillte qumështin dhe prodhimet që kishte mbledhur, nuk fliste më shqip…”.
Dhe kjo më sqaron ai me keqardhje, ka ardhur si pasojë e asaj politike që ka ndjekur “politika dhe shteti grek ndaj atyre shqiptarëve, e cila ka qenë konstante…dhe e pa ndryshuar që i ka çuar shqiptarët drejt asimilimit dhe largimit nga këto troje që dikur ishin vetëm shqiptare.
Me titullin “Shqipëria – vendi dhe njerëzit”, media bavareze ansbachplus.de, ka shkruar një tekst të shkurtër, por plot ditirambe ndaj vendit shqiptar.
Shkrimi i plotë:
“Shqipëria është një vend relativisht i panjohur, ndaj së cilës janë shpërndarë shumë paragjykime. Është një vend i pambaruar, ku në 1990 kaloi paqësisht nga diktatura në liri. Atëkohë vendi ishte ekonomikisht në tokë. Me këtë situatë, Shqipëria kërkoi një rrugë të qëndrojë në këmbë, pa ndonjë ndihmë të rëndësishme nga jashtë.
Është ndër vendet me historinë më të lashtë të Europës, pasi ilirët kanë ndërtuar qytetet e para prej vitit 1100 para erës sonë. Dhe shqiptarët janë një komb shumë mikpritës. Edhe nga kjo mund të mësohet shumë nga kombi që ndodhet në kufijtë e Ballkanit”. / epilogu.com/
Në shumë raste faktet e dokumentuara rreth shqiptarëve ndër shekuj janë lexuar subjektivisht nga historianët grekë. Edhe pse mbetet i ndikuar nga nacionalizmi i zakonshëm i historianëve grekë, Dhimitri Bethanis pranon se ilirët janë të lashtë, po aq sa grekë”>grekët. Një fakt i pakundërshtueshëm historik, por i pranuar hapur nga një historian grek, përbën risi.
Në kundërshtim nga historianët e tjerë grekë ai e sheh figurën e Skënderbeut si shqiptare, duke dalluar elementin përbashkues të heroit tonë kombëtar. Sipas historianit, Skënderbeu bashkoi grekë”>grekët e shqiptarët kundër armikut të përbashkët, Turqisë.
Bethanis thekson idenë që Shqipëria dhe Greqia përgjatë gjithë historisë kanë qenë vende vllazërore, ndërsa shprehet se janë disa historianë të paditur shqiptarë dhe grekë që po krijojnë armiqësi të kota.
Sipas tij, ilirët janë të lashtë dhe gjuha shqipe është më e vjetër se latinishtja, por ai sajon disa ura komunikimi, kur komenton alfabetin. Ai shprehet se shqiptarët nuk kanë pasur alfabet dhe deri në krijimin e alfabetit që njohim sot, kanë përdorur shkronjat greke. Por, kjo ka gjasë të jetë e pavërtetë. Nëse i referohemi teorisë së Aristidh Kolës që thotë se “shtrati iliro-helen është i përbashkët, ai pellazgjik”, mund të dalë e vërtetë e kundërta, pra që alfabeti grek të jetë pellazg, pse jo ilir.
Megjithatë dokumentet për të faktuar njërën apo tjetrën tezë, nuk ka si gjenden në thellësi të kohëve mijëra vjet të lashta.
Historiani grek, Dhimitri Bethanis flet edhe për elemente të tjera përbashkuese mes Greqisë e Shqipërisë, të cilat edhe pse janë të rreme nuk vënë në dyshim faktin më të rëndësishëm historik, që edhe Bethanis thekson në këtë material: Ilirët janë popull i lashtë.
Çamët dhe arvanitasit që jetojnë në Greqi përbëjnë një komunitet prej afro 3 milionë banorësh, ndonëse sot jo të gjithë flasin shqip. Çfarë zbuluan dhe dokumentuan priftërinjtë arbëreshë Antonio Belushi dhe Jani Kapareli nga viti 1965 deri në 1995. Rrënjët arbërore që zgjaten deri në Athinë dhe represioni i autoriteteve greke në vite
DOKUMENTI
Recensioni i prof. Peter Priftit (1924-2010) mbi veprën “Kërkime dhe studime ndër arbërorët e Helladhës – prej rrënjës arbëreshe në Itali në mëmëzën arbërore në Helladhë”*. Vepër e Papa Andon Bellushit, botuar me 1994
Faksimile e kopertinës së librit të Antonio Bellusci-it “Ricerche e studi tra gli arberori dell’ Ellade – Da radici arbëreshe in Italia a matrici arberore in Grecia (Kërkime dhe studime ndër arbërorët e Greqisë – prej rrënjës arbëreshe në Itali në mëmëzën arbërore në Greqi)
Në ditët tona vëmendja e botës shqiptare është përqendruar me të drejtë në çështjen e madhe të Kosovës. Ajo përbën sot fushën më të madhe të luftës për liri nga një zgjedhë e rëndë, për pavarësi dhe për bashkimin eventual të të gjithë trojeve shqiptare. Shkurt, është çështja kyç që i jep formë dhe frymë çastit historik para të cilit gjendet sot bota shqiptare.
Megjithatë, shqiptarët një sy dhe një vesh e kanë patur gjithmonë në drejtim të shqiptarëve të Greqisë. Në një mënyrë ose tjetër, janë interesuar për fatin e vëllezërve dhe motrave çame, si edhe për gjendjen e shqiptarëve të vjetër, që u vendosën gati kudo në Greqi që në kohët e lashta të mesjetës.
Një nga këta shqiptarë është prifti i njohur arbëresh, Andon Bellushi (Papa Antonio Bellusci). Të parët e tij, ashtu si të parët e shumicës së arbëreshëve, emigruan nga Greqia që në kohën e Skënderbeut, në vitin 1434. U larguan që të mos binin në duart e shkelësve turq. U larguan me lot në sy që të ruanin mënyrën e jetës së tyre, gjuhën shqipe dhe çdo gjë të shtrenjtë, të trashëguar brez pas brezi nga gjyshët dhe stërgjyshët e tyre.
MALLI PËR MORENË
I nxitur nga një mall i papërshkrueshëm për vendin e prejardhjes, për Morenë e bukur, papa Bellushi udhëtoi në Greqi për të parën herë në vitin 1965. Ai udhëtoi atje jo vetëm si një “pilgrim” i përmalluar, por edhe si njeri i shkencës, si etnograf i pasionuar për të mbledhur folklorin e “arbërorëve”, sikundër quhen zakonisht shqiptarët e Greqisë. (Një tjetër emër për ta është “arvanitë”). Pas vizitës së parë, ai u kthye herë pas here në Greqi, për të vazhduar dhe rafinuar punën e nisur.
Ky libër: “Kërkime dhe studime ndër arbërorët e Helladhës”, është fryti i asaj pune të madhe. Në këtë vëllim Bellushi vë në dukje lidhjen e ngushtë që ekziston midis arbëreshëve dhe arbërorëve. Në një takim me arbërorët në Tebë më 1990, ai tha: “Ne flasim ashtu si flisni ju këtu… Kemi gjuhën tuaj, zemrën tuaj. Kemi ritin (fenë) tuaj. Kemi emrin tuaj.” (f.173) Kënga e Moresë, ka thënë Bellushi, “mbajti të gjallë në zemrat tona nostalgjinë për Morenë”. Këtë ndjenjë e ka shprehur bukur edhe peshkopi arbëresh Ercole Lupinacci me fjalët: “E kemi pasur gjithmonë këtë dëshirë të fortë, të njihemi me Dheun e gjyshëve, që i kujtojmë me mall në këngët tona popullore.” (f.101) Lidhja me shqiptarët e Greqisë duket në emrat e vendeve (toponimet) dhe fshatrave të arbëreshëve, në emrat e tyre personale, në shërbesat fetare, dhe, mbi të gjitha, në mënyrën e të folurit, në gjuhën e tyre të përditshme. Nga bisedat që pati autori me arbërorët, bëhet e qartë se shqiptarët e Greqisë dhe ata të Italisë nuk kanë aspak vështirësi për t’u marrë vesh, për të komunikuar me njëri-tjetrin, sepse të dyja palët flasin të njëjtin dialekt – një toskërishte të vjetër. (Është një dialekt ky që tingëllon disi arkaik në veshin e folësit të shqipes moderne). Të bëjnë përshtypje takimet dhe bisedat shumë të ngrohta që pati Bellushi me arbërorët. Ai u prit me plot përzemërsi dhe u nderua si vëlla sepse – siç u shpreh historiani arbëror, Aristidhis Kolljas – ai dhe arbërorët hodhën “urën midis Greqisë dhe Italisë që të gjejë vëllai vëllanë”. (f.92)
ARRITJET E PUNËS ME ARBËRORËT NË GREQI
Duke filluar nga viti 1965, autori i kësaj vepre “fotografoi” gjuhën dhe zakonet e arbërorëve me kujdesin dhe ndërgjegjen e shkencëtarit, duke i inçizuar me trak. Gjatë afro 30 vjetëve ai mblodhi një thesar të dhënash mbi historinë dhe folklorin e arbërorëve: përralla, legjenda, fjalë të urta, mallkime, këngë dhe bisedime – trashëgim kulturor ky i ruajtur shekuj me radhë. Regjistrimet e bisedave dhe këngëve përbëjnë material të pastër etnografik, sepse Bellushi i la njerëzit të flisnin dhe të këndonin shqipen që dinin. Pra, i mori ato dhe i botoi në këtë libër ashtu siç ia dëgjoi veshi, pa i korrigjuar, pa i ndryshuar.
Ja, disa nga rezultatet e punës së palodhur që bëri në Greqi. Sa shqiptarë ka në Greqi, nuk dihet saktësisht. Po një arbëror i shkolluar në Athinë i tha autorit se në Greqi ka 3 milionë “arvanitë”, veçse jo të gjithë flasin shqip. (f.59) Libri ka një listë të gjatë të krahinave dhe fshatrave ku banojnë arbërorët – 696 fshatra në nja 15 krahina. Në këtë listë gjen emra fshatrash si Qiuteza, Vithkuqi, Blushi, Matranga, Variboba, Dara, që dëshmojnë për lidhjet e tyre me fshatrat e Shqipërisë, si edhe me emra të njohur të arbëreshëve në Itali.
Bellushi u njoh mirë me kulturën e lashtë të arbërorëve. Besa e shqiptarit, thotë ai, rron në trojet e shqiptarëve të Greqisë. Ata krenohen me këtë kryevirtyt të racës shqiptare, të cilën e shprehin me frazën, “arvanit-besalith”. Ne “nuk themi fjalë në erë”, i tha një arvanit papa Bellushit. (f.135) Për të zbuluar botën e tyre të përditshme në mënyrë më të imtë, Bellushi i pyeti arbërorët për gjërat më të thjeshta. “Si e bëni bukën, djathin? Si i punoni vreshtat? Si i rrjepni dhitë? Si i ruani bagëtitë nga ujqit?” Pastaj pyet çfarë zogj kanë andej, si u thonë maleve që kanë afër, cilët janë katundet arbërore rreth e përqark? I pyet, gjithashtu, të recitojnë numrat (l,2,3…), ditët e javës dhe muajt e vitit. Përgjigjet që mori ishin pothuaj të njëjta nga një krahinë te tjetra, gjë që tregon se në thelb kultura e shqiptarëve në Greqi është e njëjtë kudo. Autori mblodhi me qindra këngë, shumica e të cilave bëjnë fjalë për dashurinë. Ja, disa radhë të shkëputura nga këto këngë:
Eja të të puth një herë,
Tani që kam pirë verë.
Prapa malit kam një pus,
Eja vashë të të puth.
Prapa malit kam shtëpinë,
Eja vashëzë të rrimë.
Libri hedh dritë edhe mbi figurat arbërore që i kanë bërë shërbime të çmuara popullit shqiptar në Greqi, burra si: I ndjeri Jorgo Marougas, redaktor i shquar i revistës “Dialogoi”, Aristidhis Koljas, autori i librit “Arvanites” (1983), veprës kryesore për njohjen e arbërorëve, Vangjelis Ljapis, folklorist, autor dhe avokat për mbrojtjen e të drejtave të arvanitëve; dr. Jorgo Haxhisotiriov, i njohur si mjek në Athinë, si shkencëtar dhe si mbledhës i folklorit arbëror. Ka edhe të tjerë.
GJENDJA E GJUHËS SHQIPE
Arbërorët janë krenarë për gjuhën e tyre. Një nga këngët që këndojnë në krahinën e Korintit thotë:
Kjo gjuhë arbërishte
Është gjuhë trimërishte.
E fliste Admiral Miaulli,
Boçari dhe gjithë Suli (f.327)
Nga intervistat e shumta që pati autori me arbërorët, bëhet e qartë se ata e duan gjuhën shqipe me zemër, dhe kënaqen kur flasin shqip. Prandaj kanë merak ta ruajnë dhe t’ua lënë trashëgim fëmijëve. Ky merak duket edhe në ndonjë këngë të tyre, si, p.sh. në radhët: “Arvanitete të këndomi/ Gluhenë të mos harromi”. Papa Bellushi pyeti herë pas here kudo që vajti: “Do të rrojë gjuha arbërore?” “Nuk e di,-iu përgjegj një burrë,-sepse është një gjuhë që nuk mësohet në shkollë dhe nuk shkruhet”. Dhe vërtet bisedat e Bellushit me arbërorët zbuluan një konflikt midis atyre që duan ta ruajnë gjuhën me çdo kusht, dhe atyre që preferojnë greqishten, sepse ajo shkruhet. Po në përgjithësi ata kanë besim në të ardhmen e gjuhës. Kanë po ato ndjenja që shfaqi një plak nga Korinthi kur tha: “Unë kam tri vasha me shkollë. Po kur më vinë këtu në shtëpi, flasin arbërisht. Greqishten nuk e flasim neve këtu”. (f.349)
Gjatë gjithë udhëtimeve që bëri në Greqi, meraku më i madh i papa Bellushit ishte për gjuhën shqipe, por edhe për kulturën e arbërorëve, dhe me të drejtë, sepse nga të gjitha anët ai dëgjoi ankime për grekët. Grekët nuk lejojnë hapjen e shkollave shqipe. Nuk i lejojnë shqiptarët as të këndojnë këngët e tyre. “S’kemi mundësi të shkruajmë gjuhën tonë,” thotë arbërori. “S’kemi botime, as fetare, as popullore, as letrare. S’na lejojnë… Jemi si një trup pa shpirt”. (f.426) “Këtu gjuha jonë flitet vetëm midis mureve të shtëpive. Ajo s’ka banesë as në liturgji, as në shkollë, as në shtyp, askund”. Kështu foli plaku 72- vjeçar Dhimitri Gonos në More. (f.419) Priftërinjtë i ndalojnë fëmijët arbërorë të flasin shqip, se “është e mallkuar”. Një burrë i tha Bellushit se kur ishte djalë i vogël në shkollë, mësuesi i rrihte nxënësit shqiptarë po të thonin ndonjë fjalë shqip, dhe i detyronte të shkruanin ato fjalë njëqind herë në dërrasën e zezë. (f.233)
Grekët i shohin shqiptarët si vllehë, d.m.th. pa rrënjë, pa shtëpi, pa tokën e tyre, sikur ata nuk ekzistojnë si popull me kombësinë e vet. Edhe emrat shqip të fshatrave të tyre nuk i durojnë, dhe i kanë ndryshuar e u kanë vënë emra greke. (Megjithatë, populli vazhdon të përdorë emrat e tyre të vjetër shqip). Thonë se shqiptarët nuk ekzistojnë fare. Përgjigjen shqiptarët: “Një e rremë e madhe! Në Korinth, në Beoci, në Atika, në Eube, në Argolidhë, në More, në Thebe arbërorët i gjen si milingonat nga të gjitha anët”. (f.426)
Arbërorët e dinë mirë rolin e shqiptarëve në Revolucionin për Pavarësinë e Greqisë. “Greqinë e kanë ngjallur arbërorët”, thonë ata me këmbëngulje. Por kjo e vërtetë historike nuk u bën përshtypje grekëve. Ata e mohojnë kombësinë shqiptare të herojve të revolucionit grek si Boçari, Miaulli, Xhavella, Kollokotroni, etj. duke thënë se ata ishin grekë që kishin mësuar të flisnin shqip!! Më e keqja është se ka edhe arbërorë që s’duan të thonë se janë shqiptarë. E mohojnë kombësinë e tyre dhe zemërohen po t’ua kujtosh.
UDHËTIM NË MORE MË 1970
Me interes të veçantë është udhëtimi që bëri Bellushi në More më 1970, i shoqëruar nga prifti arbëresh Jani Kaparelli. Përshkrimi i këtij udhëtimi përbën një dokument me vlerë të rrallë. Në hapësirën e gati 20 faqeve, (409-427), autori shkruan për mallin e pafund që kanë arbëreshët për Morenë, sepse, sikurse thotë ai, arbërorët e Moresë dhe arbëreshët “janë lidhur ngushtë nga historia, nga gjuha e nga besa… Jemi si mish e thua”. Ai bën fjalë për takimet e ngrohta bisedat e përzemërta, këngët që kënduan së bashku me shqiptarët e Moresë, të cilat mishëronin gëzimin e tyre të përbashkët, hidhërimin, vajtimin, besën, mundimet, dhe afërsitë shpirtërore që kanë njohur gjatë shekujve.
Pastaj shkruan për prelatin simpatik grek të Moresë, dhespot Stefanos i cili, ndryshe nga qëndrimi zyrtar i grekëve, i mirëpriti arbëreshët dhe tha me gojën e tij se, “këtu janë shumë katunde arbërore”. (f.415) Madje, ai lëshoi një kartë, të hartuar në formën e një “leje” për vizitorët, ku ai përmendte me emër fshatrat e Moresë që donin të vizitonin Bellushi dhe Kaperelli.
“Ky është i pari dokument grek”, thotë Bellushi, “ku shkruhet se në More gjenden edhe sot katunde arbërore!” Dhe si i tillë “ka një rëndësi historike të madhe”. (f.416)
VEPËR E DENJË SHKENCORE
Me botimin e këtij vëllimi, Andon Bellushi ka vënë në duar të lexuesve një vepër që ndriçon jo vetëm gjendjen e shqiptarëve të Greqisë, por edhe të arbëreshëve. Vepra e tij ka material të gjerë të mbledhur në terren, nga një kërkues i pasionuar “që ulet gju më gju analfabetët e të papërfillurit”, sikurse thotë prof. Gjovalin Shkurtaj i Universitetit të Tiranës, “duke regjistruar… gjithçka që ata mbajnë mend”. Prof. Shkurtaj e cilëson veprën si “një enciklopedi të tërë të jetës, shpirtit, kulturës, dokeve (traditave), zakoneve, dhe gjuhës që flitet edhe sot në komunitetet e moçme të shqiptarëve në Greqi”.
Në mënyrë shkencore autori vë në dukje botën e shqiptarëve që zbuloi në tokën e Greqisë, që do t’u vlejë dijetarëve dhe studentëve të historisë, gjuhësisë dhe folklorit. Njëkohësisht, duke iu përmbajtur kritereve shkencore që kërkonte puna e tij, ai paraqet edhe ndonjë të metë, dobësi apo konflikt që gjeti midis arbërorëve. Një nga gjërat që ia rritin vlerën librit dhe e bëjnë atë më interesant, janë fotografitë e shumta që ilustrojnë faqet e tekstit. Ato fiksojnë fytyrat e personave që takoi autori gjatë vizitave në Greqi; rrëfejnë, gjithashtu, edhe diçka nga jeta e tyre: veshjet, dhomat e shtëpive, kisha, monumente, peizazhe. Dy tipare të tjera të librit janë hartat, që tregojnë fshatrat arbërore me emër, dhe qindra e qindra shënime “notes” (në italisht), që e bëjnë tekstin më të qartë për lexuesin.
Me gjithë gjendjen e rëndë të arbërorëve që gjeti autori në Greqi, për shkak të shtypjes së gjuhës dhe kulturës së tyre, ai nuk u dekurajua, nuk u dorëzua. I mbrujtur me ndjenja të thella atdhedashurie dhe i nxitur nga një mall përvëlues historik (që buron nga thellësia e shekujve), papa Bellushi, më se fundi, del fitues si etnograf, si shërbëtor i urtë i Zotit dhe si burrë i Besës shqiptare. Ai e afirmon vetveten si optimist për të ardhmen e shqiptarëve të Greqisë. Shpirti i Arbërit rron, thotë Bellushi, “i freskët, i gjallë, i thjeshtë”. Rron në këngët arbërore rron dhe do të rrojë, se “ajo ka rrënjë të thella”, dhe “flitet nga të mëdhenjtë e nga të vegjlit”. (f.424)
Teksti i këtij libri është në dy gjuhë: shqip dhe italisht (me disa faqe edhe në greqisht). Pjesa më e madhe e lëndës është në gjuhën shqipe. Teksti italisht është, në të vërtetë, një përkthim disi i përmbledhur i tekstit shqip. Megjithatë, emri i autorit dhe titulli i librit në kapakun e veprës janë në gjuhën italishte, si pason: Antonio Bellusci, “Ricerche e studi tra gli arberori dell’ Ellade – Da radici arbëreshe in Italia a matrici arberore in Grecia.” Libri ka një hyrje nga Aristidhis Kolljas, kryetar i Shoqatës Kulturore Arbërore “Mark Boçari” në Athinë, dhe një parathënie nga prof. Gjovalin Shkurtaj i Universitetit të Tiranës. U botua nga Qendra për Kërkime Socio-Kulturore “G.Castriota, Cosenza, Itali, 1994, 500 faqe. /usalbanianmediagroup
*Shënim: Citatet nga bisedat dhe këngët e abërorëve janë shkruar gati të gjitha në shqipen e njësuar letrare, për ta bërë më të lehtë leximin e tyre. –
PETER R. PRIFTI San Diego, California Shkurt, 1996
_________________________
Peter R. Prifti
Peter Prifti (1924-2010) lindi në Rehovë (Kolonjë) më 1924. Pasi kreu shkollën fillore në fshat dhe Plotoren në Ersekë, emigroi në Amerikë më 1940. Peter Prifti mbaroi shkollën e mesme, pastaj u diplomua për art e letërsi në Penn State College. Vazhdoi studimet në University of Pennsylvania ku fitoi gradën shkencore “Master of Art Degree in Philosophy” (1955). Punoi redaktor në gazetën “Dielli” dhe sekretar i “Vatrës” (1958-1960), përvojë e cila e ndihmoi të njihte nga afër Fan Nolin dhe komunitetin shqiptar. Për 15 vjet ishte konsulent për çështjet shqiptare në M.I.T. (Massachusets Institut of Technology) qendër e shquar e studimeve ndërkombëtare. Më 1976 University of California, Dega e Linguistikës e mori si pedagog sapo hapi katedrën e Gjuhës Shqipe. Jetonte në San Diego, Kaliforni. Është autor i librave “Socialist Albania since 1944”; “Remote Albania – The politics of isolation”; “Confrontation in Kosova, The Albanian-Serb Struggle, 1969-1999”; “Land of Albanians: A crossroads of Pain and Pride”; “Mozaik Shqiptar”; “Unfinished Portrait of a Country”.
Aristidh P. Kola Aristidh Kola (1944-2000) është jurist, studiues, publicist, shkrimtar, veprimtar i guximshëm për çështjen kombëtare, kryetar i shoqatës së arvanitasve të Greqisë “Marko Boçari”. Mbante lidhje dhe bashkëpunoi me personalitetet e diasporës në Amerikë e Turqi, Kosovë, Maqedoni, Shqipëri, arbëreshët e Italisë dhe Korsikës. Është autor i veprave “Arvanitasit dhe prejardhja e grekëve”, “Gjuha e perëndive”, “Deklarata e Bashkimit Arvanitas”, “Fjalori korregjues i fjalëve arvanite”, “Fjalori krahasues i gjuhës shqipe”, “Greqia në kurthin e serbëve të Milosheviçit”, “Kënga e mercenarëve, prejardhja e grekëve”, “Mithi dhe e vërteta”, “Varrimi i tretë i Marko Boçarit”, etj. Nxorri revistat “Besa” dhe “Arvanon”. Në vitin 1999 përkrahu në mediet greke bombardimet e NATO-s në ish-Jugosllavi dhe UÇK-në. Është hedhur në gjyq dhe kërcënuar me vdekje nga qarqet ultranacionaliste greke. Dekoruar nga ish-Presidentët e Shqipërisë Sali Berisha dhe Rexhep Meidani, si dhe nga kryeministri i Kosovës, Bajram Rexhepi. Është “Qytetar nderi i Skënderajt”.
Andon Bellushi (Antonio Bellusci)
Prift arbëresh, gazetar, shkrimtar, pedagog, etnolog, lindur në vitin 1934 në Frashinetë të Kozencës, (Itali). Diplomuar për filozofi e teologji. Ka shërbyer si prift famullitar arbëresh. Ka themeluar revistat “Vatra Jonë, “Lidhja”, shoqatën kulturore dhe shtëpinë botuese “G. Kastrioti”, Bibliotekën Ndërkombëtare “Bellusci”. Ka botuar studime në periodikët “Shejzat”, “Zgjimi”, “Katundi Ynë”, “Studime Filologjike”, “Përparimi”. Qysh nga viti 1962 ka bërë udhëtime, studime dhe kërkime etnografike në vende të ndryshme, ka marrë pjesë në veprimtari shkencore në kuvende, kongrese në Itali, Shqipëri, Kosovë, Itali, SHBA, Australi. Ka botuar librat “Këngë fetare arbëreshe”, “Argalia në tekstet popullore arbëreshë në Frasnitë”, “Magjia, mite dhe besime popullore në katundet arbëreshë”, “Fjalor Frazeologjik i Arbëreshëvet në Itali dhe Arbërorëve në Greqi”, “Blegtoria në Frasnitë”, :Kërkime dhe Studime ndër Arbërorët të Elladhës”, “Antologjia Arbëreshe”, “Arbërorët-Arvanitë”. Është nderuar nga Qeveria Italiane, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Qeveria e Kosovës, etj.
Selia e Shoqatës Kulturore Arbërore Marko Boçari. Aristidh Kola, Antonio Bellushi dhe arvanitas të tjerë, Athinë 1984
“Rrugëtimi i një arbëreshi”, libri mbi jetën dhe veprimtarinë e At Belluscit
In Gastronomos September, 11/09 with Kathimerini of Sunday THE VILLAGES OF ATHENS Eleusis, Villa, Marathon, Spata, Keratea, Acharnes, Varnavas, Palaia Fokaia, Vravrona, Polydendri, Rodopolis, Kouvaras… The rare wealth of the Attica land, for the first time, in a collector’s issue. Ancient customs, products, kurbania and traditional Arvanite and Sarakatsan recipes that we recorded in the backyard of Athens. Cover photo: Michael Pappas
Të lodhur nga mesazhet e vazhdueshme e mirëmbajtjes së urbanëve, kompania e Transportit Urban në Meksikë.
Vendosi të bëjë publik mesazhin që një vajzë e quajtur Gaby, nuk e mendoi kurrë se për shkak të deklaratës së dashurisë do merrte një paralajmërim dhe do shndërrohej në personazhin qesharak në Facebook.
“Hector të dua! Nga Gaby”, shkruante vajza në sedilje, pa e ditur se kompania do ta shndërronte në të famshme.
Menjëherë pas kësaj ata e kanë fotografuar dhe postuar rastin në rrjet për të paralajmëruar se kush do të bëjë diçka të tillë do të “fëlliqet”.
Një 23-vjeçar që i ka fituar paratë përmes videove që publikon në Youtube.
Ai i ka dhënë një kuptim të ri shprehjes së urtë popullore “Tjetrit mos i shih gunën, por shihi punën”
Në një përpjekje për të provuar se paraqitja gjithmonë mund të mashtrojë, Coby Persin, u shfaq i veshur si një i pastrehë para një restoranti luksoz në New York.
Në fakt ndodh ajo që shumë vetë e prisnin, një nga kamarierët afrohet dhe i kërkon të largohet ende pa u ulur, sepse çmimet aty janë shumë të shtrenjta.
Në atë moment, Persin nxjerr telefonin dhe njofton bashkëpunëtorin e tij që të afrohet dhe pak sekonda më pas dallohet teksa vjen një Rolls Royce.
Bashkëpunëtori i Coby Persin i dorëzon atij një çantë me para, e ky i fundit ia tregon kamarierit duke i thënë se mund ta blejë të gjithë restorantin, e ta pushojë atë nga puna.
Global Firepower ka publikuar listën e vendeve sipas fuqisë ushtarake për vitin 2021. Lista me ushtritë më të fuqishme ushtarakisht në botë nuk ka ndryshime në vendet e para të saj ku kryesohet nga SHBA-të,. Rusia dhe Kina.
Turqia renditet në vend të 11.
Sa i përket rajonit tonë, Shqipëria renditet në vendin e 113 mes 139 shteteve. Këtë vit Shqipëria renditet disi më lartë krahasuar me një vit më parë, ndërsa Serbia renditet në vend të 61 me një rritje të ndjeshme gjatë këtij viti. Kujtojmë se Serbia ka marrë avionë Mig-19 dhe tanke të avancuar nga Rusia, ndërsa ka një marrëveshje për t’u pajisur me dronë të armatosur nga Turqia, raporton albeu.com.
Ndërkohë, Greqia renditet në vendin e 29 dhe po ashtu si Serbia është ngjitur në renditje. Greqia ka investuar po ashtu gjatë këtij viti për të përballuar prezencën e fuqishme turke në Egje.
Bosnja dhe Mali i Zi renditen në vendet 121 dhe 123, ndërsa Maqedonia e Veriut, edhe më poshtë, në vendin e 133.
Në rajon spikat rritje e madhe e fuqisë ushtarake e Serbisë dhe Greqisë, të cilat kanë nisur një program të mirëfilltë armatimi me avionë, fregata, tanke, dronë si edhe pajisje për këmbësorinë. /albeu.com
Kemi vuajtur shumë për sëmundjen e fëmijëve tonë, i kishim të dy djemtë dhe vajzën pasi e kishin kryer edhe shkollën dhe ishin në punë, por nuk kishin nafakë, as me u martuar e me u fejuar, edhe pse krejt ishin shumë të mençëm, por kjo situatë pat nis pasi në banesë tonë janë gjetë do flok të përziera me do fije fshise dhe me do sende pa lidhje.
Pasi i kemi gjetur ato në banesë kemi menduar se s’janë send dhe i kemi gjuajtur në bërllok. Por, shoqja ime po mendonte mos ishte far magjie dhe kemi lypur ndihmë nëpër disa njerëz. E kudo na thoshin se kanë qenë magji, por askush s’po na ndihmonte.
Më në fund na treguan për disa njerëz që ishin në Turqi dhe aty kemi shkuar, por pa lidhje veç na mbanin me shpresë, por nuk kish kurrfarë ndryshimi. Por, ja kur çika një dit po na kallxon se kish fol me një shoqe të sajën që kish pas nën e s’janë shumë të sëmurë prej magjive dhe po ashtu, dhe ajo vet ishte e prekur prej magjive dhe nuk kish nafakë, e pasi ishin marrë lidhjet me Z.Male, ishte shëruar nëna e saj, shoqes së çikës dhe po ashtu dhe asaj ia kish hequr magjitë dhe kish pas nafakë, ishte fejuar me një njeri shumë të mirë.
E për këto i kallxon çikës se vetëm ai njeri, Z.Male mundet me ju ndihmuar dhe me ua hequr magjitë. Kështu vepruam, morëm lidhjen me Z. Male. Ai na ka ndihmuar dhe na ka kallxu krejt situatën tonë, sikur me i pas ditur krejta sendet, çka ka folur, ishin të vërteta dhe na kemi nis me sms emrat, fotot dhe i kemi dhënë adresën tonë, kemi kryer edhe pagesën, por me të vërtetë ishte njeri që të kryente punë, shumë i shtrenjtë por ishte hallall.
Kjo pasi prej se kemi filluar me të neve tash na është hapur nafaka, dhe krejt familjes po i shkojnë punët shumë mirë, fal punës që bëri Z. Male, që për ne dhe familjen tonë është me të vërtetë, i vetmi njeri që ti heq magjitë e zeza. Për këtë e falënderojmë krejt familja Basha nga Zvicra, për mirësinë dhe ndihmën që na dha Z. Male.
Si e mori Z. Male në dorë, e shpëtoi krejtësisht
Shkruan familja Halili Sh. nga ZvicraNë familjen tonë ka vuajtur shoqja ime prej 3 vitesh. E sëmurë prej magjisë së zezë ajo shpesh shikonte ëndrra dhe fliste me njerëz të vdekur, që kur është kthyer prej një vdekje që e kishim ne në vendlindje. Ajo e kapo që kjo sëmundje dhe na kemi kërkuar ndihmë në shumë njerëz në Kosovë, në Bosnje e kudo, e na kanë thënë ka sehire të shumta dhe nuk kanë mundur me e shëruar.
Kemi provuar shumë me do lutje, por pa sukses, po në fund shoqja ime këqyri në ëndërr babën e saj, që kish vdekur prej vitesh, dhe i kallxon shoqes që ka shkel disa magji në varreza dhe ne nuk e besonim këtë fjalë, por babi i shoqes që ka vdekur i kallxon në ëndërr që mos u lodh në asnjë vend se kush nuk mundet me të ndihmuar përveç, Z.Male në Gjermani dhe i kallxon që vetëm ky njeri është i lindur dhe ka aftësi për me ti hequr e me ti djeg këto sehire, pasi ka aftësi të lindur dhe sikur ky njeri lindin shumë rrallë në tokë, njëherë në 100 vite.
Ne s’po i besonim këto sende, por shoqja kallxonte shumë sende, që kur foltë me beben e saj të vdekur na i regjistronim në një kamerë, e kur përmendej shoqja send nuk mbante mend më, e në fund ram në lidhje me Z.Male. Ai na ka pritur shumë mirë dhe mënyra e sjelljes së tij, edukata e tij që e dëshmonte në bisedë, kuptohej që ishte njeri shumë i përgatitur nga ana fetare, dhe shumë i përgatitur nga ana njerëzore. Ai ka kallxuar shumë sende që na ka bind dhe e ka marr shoqen në dorë.
Për pak kohë prej kur ai nisi ta trajtonte shoqja është shëruar krejtësisht. Ishte e pabesueshme kur kemi pa që shoqja nuk u sëmurë më, dhe s’po i besonim më syve tonë, pasi ishim mësuar me shoqen që me vite ishte e sëmurë, por pasi e mori Z. Male në dorë, ajo shpëtoi krejtësisht dhe jo vetëm ajo, por edhe krejt familja jemi këtu, pasi tash e kemi njeriun prezent që është shëruar nga dora dhe fuqia që i ka dhënë, i madhi Zot, Z. Male dhe jemi shumë të kënaqur që ka njerëz të veçantë që Zoti i ka lënë në tokë për ndihmë të njerëzve.
Z. Male na e shëroi babën tonë
Shkruan familja Kasemi M. nga Danimarka
Jemi një familje shumë besimtare dhe e falim namazin, por kurrë s’kemi besuar që dhe tek na do hyjnë problemet dhe magjitë. Por, ja që janë reale dhe këto send pasi dhe shumë prej profetëve i kanë kaluar këto situatë prej magjive, ashtu dhe baba jonë që është edhe Haxhi një ditë kapitulloj prej mendve dhe merr thikën dhe e therë nënë tonë pa kurrfarë problemi më pas më përpara dhe babi jonë folte sende pa lidhje.
Na menjëherë krejt familja e kuptuam që ky nuk ishte babai jonë, me siguri në mendjen e tij dhe në trup kishte hy ai sendi i keq që s’bën me ja përmend emrin dhe filluam me lyp ndihmë për babain tonë. Ia nismë me do hoxhallarë, dhe na thanë se babës i ka hy në trup tybestakfurullah, ai send i keq, dhe ai nuk din çka bën, ata provuan me babën tonë disa herë, por sa qetësohej pak e rrokte ai mendimi i keq, dhe fliste sende pa lidhje.
Më në fund një hoxhë na ka kallxue që baba jonë, e ka shumë të fortë magjinë dhe është vështirë me e shëruar, por vetëm Z. Male mundet me ia heq, dhe kështu morëm lidhje me Z. Male. Sa e rroku në dorë Z. Male, ia ka heq menjëherë e prej atëherë baba jonë është krejt i shërum dhe tashti nuk flet më pa lidhje. Z. Male na e shëroi babën tonë prej sehireve dhe ia ka hequr krejt sendet e këqija, që babai jonë shumë fetar i kishte në mendje, dhe tash i jemi falënderues që All llahu e ka lën në tokë Z. Male për ndihmë.
Z. Male ishte i vetmi që ia ka hequr magjitë djalit tonë
Shkruan familja Myslimi K. nga Gjermania
Djali jon pasi u martua me dashuri dhe me shumë dëshirë, pasi e morëm shoqen e djalit në banesë, ai filloi të ftohej prej saj. Edhe nuk e donte. Më shpesh na thoshte, babi se du ma, s’kam ndjenja më për të, e tjera sende, edhe pse diskutoja me djalin për të kuptuar se mos kishte ndonjë arsye, por djali thoshte, s’kam asnjë arsye, por jam total i ftohur dhe kjo i kishte ndodhur djalit, pasi kishin shkuar për një rast tek tezaku i nuses së djalit.
Prej aty ai kishte filluar me u ftoh prej shoqes së tij, dhe na menduam se ka magji dhe kërkuam ndihmë e dikush na ka treguar që djalit i kishin qit në pije një far magjie, dhe me këtë magji e kishin ftohur prej shoqes vet, pasi tezaku i shoqes s’ka pas dëshirë që djali jon me u martuar me tezaken e tij, pasi ai ka dasht me ja ba një shokut të tij, e tha me vet sa njerëz të këqij ka kjo tokë, si mundet me ba magji, njerëz të rinjë mos me i lën rehat me krijuar familje.
Por, në fund s’po mujshim me gjet njeri, me i heq magjitë. Por, unë si babai juaj me qenë i qetë kur djali asnjë dit s’ishte më sikur më parë, as nuk po donte me shku në punë. Po mendoja ku me gjet një njeri me ma shëruar djalin, e krejt rastësisht më del në google në internet një radio shqip me adresën ëëë.tinukjevetem.com, radio online
dhe klikova aty me pa çka ishte kjo radio, dhe aty kam pa do video për Z. Male që ka shëruar shumë njerëz dhe menjëherë jam bind që ky është njeriu i vetëm që mundet me ma shëruar djalin prej magjive dhe e kam thirr në telefon.
Ishte shumë e vështirë me kap lidhjen, por e kam provuar disa here, ditë kur më në fund e kap lidhjen pasi kuptohet njeriu sikur Z.Male është shumë i nxënë me njerëz, e sapo fola me këtë njeri menjëherë e kam kuptuar nga biseda.
Ai ishte shumë i saktë dhe shumë preciz për shkak se folte hapur dhe kishte me të vërtetë fjalë shumë të sakta dhe na ka kallxuar krejt si ish ba magjia e krejta. Ma ka lyp foton e djalit dhe emrin e ka thënë prej së largu kam me ta shëruar djalin dhe ka filluar punën, pasi e kemi ba edhe pagesën dhe sa ia ka nis punës djali jonë ka ndryshuar menjëherë.
I kemi gjetur edhe magjitë ku ishin, dhe Z. Male ishte i vetmi që ia ka hequr magjitë djalit tonë. Dhe e ka kthyer nga nusja dhe nga jeta normale. E falënderojmë Z. Male për këtë të mirë, që ka ba për shërim të plot të djalit tonë nga magjitë e zeza.
Z. Male që na shpëtoi dhe na bëri të kemi një jetë të qet
Shkruan familja Ymeri Z. nga Suedia
Kemi qenë prej vitesh nën ndikim të magjive të zeza sa krejt familja jonë kemi qenë të bllokuar si në jetë familjare edhe në jetën private, nuk na ecte fati as në biznes edhe pse punojshim nuk mujshim me mbledhë pare dhe nuk mundeshim me ba asnjë send, por sa vinin punët me u krye, neve krejt na prishej çdo send, kemi menduar që kemi magji dhe kemi lyp ndihmë ne për disa njerëz që mendojnë, që din me ba sende.
Kemi paguar shumë para, por pa kurrfarë suksesi. Më në fund një mik imi prej Lucerni të Zvicrës më kallxon që ka gjetur shërim tek Z. Male dhe se ai ka pas problem prej magjive, por pasi kishte marr lidhje me zotnin Male, e kishte ndryshuar jetën e tyre, dhe tash kishte arrit me ble shtëpi dhe bizneset i shkonin shumë mirë dhe na kallxoi numrin e Z. Male. Folëm me të pas do kohëve.
Kur ja na erdhën do sende me post në banesë, dhe pasi i kemi përdorur, ato na kanë ndryshuar. Jeta jon u bë sikur me pas lind për së dyti. Prej atëherë kemi nis me pas qetësi në familje, dhe kemi arritur shumë sukses në biznes.
Krejt familja jonë ia dimë për nder Z. Male që na shpëtoi dhe na bëri të kemi një jetë të qetë, pa magji dhe të kemi nafakë. Për këtë e falënderojmë këtë njeri që me të vërtetë për ne personalisht dhe familjen tonë është njeri i dërgum i Zotit në tokë, për mirësitë dhe ndihmat që ky njeri bën, Zoti ja shtoftë fuqinë dhe jetën e tij, që të na ndihmoj tërë jetën.
I fiksuar pas bixhozit dhe lojërave të tjera të fatit, duke harxhuar brenda pak muajve mbi gjysmë milioni euro.
Deri këtu, të gjithë do të mendonin se bëhet fjalë për një njeri “fatkeq” të fiksuar pas vesit të basteve dhe bixhozit, i cili ka shpenzuar paratë e xhepit të tij.
Por, nëse do të ishte kështu nuk do të përbënte lajm, pasi njerëz të tillë gjen plot nëpër botë.
Rasti në fjalë është një prift i Famullisë së Spineas, pranë Venecias.
Don Flavio Gobbo u hetua nga prokuroria e këtij qyteti dhe në përfundim të hetimeve doli se i kishte shkaktuar një dëm prej më shumë se 500 mijë eurosh famullisë që drejtonte.
Paratë ishin të gjitha të ardhura nga besimtarët si donacione në ndihmë të kishës dhe të varfërve.
Vetë Dioqeza e Trevizos, nga ku varet kjo famulli e ka pranuar këtë dhe thotë se prifti “mëkatar” po kurohet.
“Ka qenë gjithmonë në kontakt me ne dhe ka mbështetjen tonë, duke i ofruar ndihmën e nevojshme”, thuhet në deklaratën e kësaj dioqeze.
Dioqeza thotë se veç trajtimit kundër veseve, prifti Don Flavio Gobbo është zotuar që të kthejë mbrapsht të gjitha paratë dhe ka nisur ta bëjë këtë me këste
