Riadi ka thirrur një samit emergjent. Pritet “brenda disa ditësh” një propozim i ri paqeje nga regjimi i Teheranit
Negociatorët janë ende në pritje. Donald Trump shpall sërish fitore në internet. Dhe nga Gjiri vjen një tronditje e madhe. Pakistani, që ndërmjetëson mes Shteteve të Bashkuara dhe Teheranit, po pret që ajatollahët të dorëzojnë një draft të ri marrëveshjeje, pasi Uashingtoni kishte refuzuar atë të mëparshmin, i cili propozonte shtyrjen e çështjes bërthamore për një moment të dytë: ai duhet të mbërrijë “brenda disa ditësh”.
Në Truth, presidenti amerikan pohon se ka marrë një mesazh nga iranianët: Na kanë komunikuar se ekonomia e tyre është në kolaps.
Megjithatë, surprìza erdhi dje nga Emiratet. Që diçka po lëvizte në petromonarkitë ishte kuptuar që në mëngjes, kur u njoftua se Mohammed bin Salman, princi i kurorës dhe lideri de facto i Arabisë Saudite, kishte thirrur një samit emergjent të shteteve anëtare të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit (GCC). Takimi ishte po atë ditë në Xhedah.
Sipas al-Jazeera, qëllimi ishte të përcillej një ndjenjë e fortë uniteti dhe të gjendej një zgjidhje për krizën e Hormuzit. Është hera e parë që liderët e gjashtë vendeve anëtare, Arabia Saudite, Bahreini, Emiratet, Kuvajti, Omani dhe Katari, të gjithë eksportues të naftës, takohen personalisht që nga fillimi i luftës.
Prej dy muajsh, ata janë nën sulm nga Teherani, i cili ka lëshuar raketa dhe dronë kundër qyteteve dhe tubacioneve të naftës dhe që, me bllokimin e Ngushticës, ka mbytur ekonomitë e shumë vendeve të rajonit. Emiratet janë më të goditurat. Irani ka kryer kundër tyre, më shumë sulme sesa kundër Izraelit.
Më pas, rreth orës tre pasdite, edhe para se krerët e shteteve të mbërrinin në Xhedah, erdhi një tjetër njoftim. Ai shkaktoi një tronditje politike, por edhe uli çmimet e naftës. Emiratet largohen nga OPEC-u, organizata e vendeve eksportuese të naftës, një institucion shumë më i madh se GCC-ja, i përbërë nga 12 vende, përfshirë Iranin. Dhe që, mbi të gjitha, përcakton kuotat e prodhimit dhe çmimet e naftës për anëtarët e saj, duke vepruar si një lloj karteli. Abu Dhabi ka braktisur edhe OPEC+, versionin e zgjeruar që përfshin edhe Rusinë.
Një goditje për Riadin
Aspak “ndjenjë e fortë uniteti”. Analistët e kuptuan shpejt se lëvizja e Abu Dhabit ishte (edhe) një goditje ndaj Arabisë Saudite, vendi që në praktikë ka më shumë peshë në OPEC dhe që shpesh i dikton linjën.
Nuk është rastësi që edhe petromonarkia tjetër që u largua nga organizata e bëri këtë në një moment përplasjeje me Riadin. Katari njoftoi largimin në vitin 2018 (që u bë efektiv vetëm një vit më vonë), në kulmin e krizës mes dy vendeve. Edhe pasi përçarja diplomatike u kapërcye, Doha nuk u rikthye në organizatë.
Tani OPEC-u humbet rreth 15% të prodhimit të tij dhe rrjedhimisht, të fuqisë dhe përballet me një “lojtar të lirë”, një fuqi eksportuese që vepron jashtë kufizimeve të tij. Që kishte mosmarrëveshje mes Abu Dhabit dhe Riadit dihej. Ata janë rivalë në Jemen, në një luftë përmes ndërmjetësve ku mbështesin milici kundërshtare, për më tepër, Arabia Saudite po ndërton një aleancë ushtarake me Pakistanin, Turqinë dhe ish-rivalin Katar, ndërsa Emiratet po punojnë për një koalicion me Izraelin, Indinë, Greqinë dhe Qipron.
Por dalja nga OPEC-u është një reagim që lind nga agresioni iranian dhe nga përçarjet mes vendeve të Gjirit, pas një momenti të parë uniteti. Në dy skajet janë Omani, që, duke bërë kompromis, pranon kontrollin e ajatollahëve mbi ngushticën, dhe vetë Emiratet, që shtyjnë që amerikanët dhe izraelitët të rifillojnë bombardimet për “ta përfunduar punën”. Në mes janë Arabia Saudite dhe Katari, që duan të përmbajnë Teheranin, por nuk u besojnë plotësisht SHBA-ve.
Kjo përçarje shpjegohet edhe me një faktor ekonomik. Sipas një raporti të Goldman Sachs, jo të gjitha petromonarkitë vuajnë njësoj nga mbyllja e Ngushticës. Ndërsa Emiratet, Kuvajti dhe Katari kanë parë të ardhurat nga nafta të bien ndjeshëm, Omani po fiton 50% më shumë, pasi Teherani lejon kalimin e anijeve të tyre. Sa i përket Riadit, falë tubacioneve eksportet e tij varen vetëm pjesërisht nga Hormuzi, ndaj fluksi është ulur, por kjo kompensohet nga rritja e çmimit të naftës.
Një dhuratë për SHBA-të
Mbi të gjitha, largimi nga OPEC-u është një mënyrë për të riafirmuar lidhjen e fortë të Abu Dhabit me Shtetet e Bashkuara, pikërisht në një moment kur petromonarkitë e tjera po fillojnë ta vënë në dyshim. Sulmi i Trump-it dhe Netanyahu-t ndaj Iranit, i kryer pa u konsultuar me vendet arabe dhe pa marrë shumë parasysh faktin që aleatët e Gjirit kanë vuajtur pasojat dhe tani sipas burime të informuara, disa sundimtarë po “rishqyrtojnë” marrëdhënien me Uashingtonin. Jo emiri i Abu Dhabit.
Largimi nga OPEC-u i lejon të rrisë prodhimin e naftës, një ide që u pëlqen Emirateve dhe që i pëlqen edhe më shumë Trump-it, i cili dëshiron çmime më të ulëta të energjisë. Manjati tani ka nevojë për çdo mbështetje që mund të marrë. Popullariteti i tij dje arriti nivelin më të ulët historik./ Corriere della Sera