Category: Lajme

Për krijimin e shtetit të ri grek, shqiptarët ose arvanitasit kanë kontribuar në të gjitha drejtimet për ecurinë përpara të Greqisë. Arvanitasit ishin profesorët e parë që themeluan Akademinë e Athinës.

Që në vitet e para të Revolucionit të 1821, luftëtarët e lirisë kishin dëshirë të themelonin Akademinë, sepse besonin se arma më e fuqishme ndër të gjitha ishte ndriçimi i trurit. U bënë shumë përpjekje për të hapur Akademinë, por dështuan.

Vetëm në vitin 1926 ministri i atëhershëm i arsimit Dhimitër Egjiniti, arvanitas nga Egjina, raportoi dhe u botuan Urdhëresat Kryesore më 18 mars 1925 dhe u bë realitet Akademia e Athinës me pamjen e brendshme dhe misionin e sotëm. Ndërtesa ku strehohet Akademia ka një histori interesante.

Më 1856 tregtari i pasur nga Voskopoja e Korçës në Vjenë të Austrisë, Simon Sina, dëshironte t’i bënte një dhuratë të madhe Greqisë, brenda në Athinë. Simon Sina ishte djali i Gjergj Sinës ish Konsull i Përgjithshëm në vitin 1834 i qeverisë greke në Austri.

Familja Sina ishin me origjinë nga Bithkuqi (sot Vithkuq) i Korçës, por që andej ishin ngulur në Voskopojë dhe më vonë u vendosën në Vjenë.

Kështu Simon Sina për dhuratën që dëshironte të bënte në Athinë e bisedon me ambasadorin e Greqisë në Austri, z.Skina, dhe ai menjëherë i diktoi të ndërtojë pallatin e Akademisë. Sina e pranoi dhe i paraqiti planet inxhinierit Teofil Hanse, i cili na dha kryeveprën që është akoma sot ndërtesa e Akademisë.

Natyrisht punuan shumë artistë, mjeshtra ndërtimi, skluptorë dhe piktorë, por çelësi ishte Teofil Hanseni. Më 1859 filluan punimet e para. Në vitin 1863 Sina ndërpreu punimet, sepse, siç është shprehur, erdhi në front mbreti Othon. Mërzia i kaloi pas disa vitesh, dhe më 1868, ky bamirës vendosi të rifillojë punimet.

Më 15 prill 1876, Simon Sina vdes duke lënë trashëgimtar vetëm dy vajza dhe, në bazë të testamentit të tij, e vazhdoi dhe e mbaroi veprën që ai nisi, gruaja e tij Ifigjenia Sina më 1885. Kur u hapën portat e Akademisë më 1885, Ifigjen Sina i dha si dhuratë kryeministrit Deljani 800.000 mijë dhrahmi, por ai nuk e pranoi dhuratën.

Vitin tjetër Harrilla Trikupi u interesua për atë shumë tepër të madhe për kohën, por atëherë trashëgimtarët e Sinës ishin varfëruar. Kështu hapja e Akademisë së Athinës u dedikohet, pra, dy arvanitasve të vërtetë, Teodor Pangallo, që ishte atëherë në brendësi të punimeve, dhe arvanitasit tjetër Dhimitri Egjiniti, që ishte atëherë ministër i Arsimit.

Vallë a është rastësi, që me armët e shqiptarit u bë Greqia e re? Ndoshta! Vallë rastësi, që zgjuarsia shqiptare formoi dhe zhvilloi trurin e Akademisë së Athinës? Ndoshta! Është më e pëlqyeshme kështu se sa të mbahet në heshtje dhe ky fakt i vërtetë i kontributit shqiptar për krijimin dhe ecurinë e Akademisë së Athinës, vatra e zhvillimit të shkencës greke. (u shfrytëzuan materialet e historianit Arben Llalla)

Më shumë: https://shqiperiaebashkuar.al/2017/09/tronditja-e-radhes-e-greqise-shqiptaret-themeluesit-e-akademise-se-athines/

Shkruan: Shqipe HOXHA

Trako-ilirët ishin të së njëjtës racë me Pellazgët; Thesalët, Dorët e Venetët ishin fise ilire !

Sir John Edwin Sandys: A companion to Latin studies

Venetet vendosen ne qytetin për gati 400 vjet, nga 1420 në 1797, Budva, i quajtur Budua ne ato shekuj, ka qenë pjesë e rajonit të Republikës së Albania Veneta dhe është e fortifikuar me mure të fuqishme venete kundër pushtimeve osmane.

Homeri i përmend venetët e lashtë si fis ilir në shek. XII-të PrK në kohën e luftës së Trojës

Qyteti i vjetër i Budvës është e vendosur në një gadishull shkëmbor, në anën jugore të fushës Budua. Dëshmi arkeologjike tregojnë se vendbanimi ilir është formuar në vend të qytetit të vjetër, para kolonizimit greke të Adriatikut.

Shumica e mureve ekzistuese të qytetit dhe ndërtesa janë ndërtuar gjatë sundimit venete..

Sipas historianit Luigi Paulucci në librin e tij “Le Bocche di Cattaro nel 1810” (e Gjirit të Kotorrit në vitin 1810), shumica e popullsisë fliste gjuhën Venetiane deri në fillim të shekullit të 19-të
The Venetian walls of Budua (Budva) on a 1900 postcard.

Disa adoleshentë nga Zvirina e Korçës kanë kontaktuar me redaksinë e Joq Albania në lidhje me një incident të çuditshëm që sipas tyre ka ndodhur në këtë fshat.

Ata shprehen se një burrë mori peng shokun e tyre duke e futur me forcë në shtëpinë e tij dhe duke i bërtitur atij dhe shokëve të tij me fjalor banal.

Adoleshentët informojnë se shkak për këtë ishte fakti se djali hodhi një kapsollë në rrugë.

Ata kanë dërguar edhe një video që kanë mundur të filmojnë.

https://www.instagram.com/_u/joqnews/?utm_source=ig_embed&ig_rid=85ca3b7a-e796-49cf-9051-794b3f80d47e&ig_mid=4B3926D1-945C-471F-8022-C9C196CF23D7

Boksieri shqiptar Kristian Prenga ka fituar me “KO” mbrëmjen e sotme përballë kampionit të peshave të rënda në fuqi Christopher Arnold, duke i rrëmbyer titullin.

Prenga e mundi kundërshtarin vetëm me dorën e djathë duke e mbyllur menjëherë ndeshjen që ishte planifikuar me tetë raunde.

Me këtë fitore ndaj Christopher Arnold, boksieri shqiptar Kristian Prenga shënon fitoren e 11 radhazi që nga humbja e tij e vetme, një humbje pikësh nga Giovanni Auriemma në Holandë.

Këtë fitore Prenga ia ka dedikuar shqiptarëve kudo që ndodhen me një postim në rrjetet e tij sociale ku gjithashtu i falenderon për suportin.

Maria Efthimiu, profesoreshë në Universitetin e Athinës, e cila është dekoruar edhe nga Presidenti i Greqisë, është e angazhuar në një sërë fushash të dijes, në këtë video të publikuar në vitin 2015, në një leksion ajo flet për arvanitasit që jetojnë dhe kanë jetuar në Greqi.

Veç të tjerash, në këtë video ajo thotë që një pjesë e mirë e Greqisë së sotme në fillim të shekullit të kaluar ka folur shqip.

Pjesa më e madhe e Atikës, Patra dhe krahinat e saj, Korinti, Eubea, ishulli Specas, Çamëria etj, janë ndër rajonet e Greqisë ku në të kaluarën është folur shqip sipas profesoreshës.

Efthimiu thotë se në Greqi aktualisht jeton një numër i madh arvanitasish, por që janë ortodoks.

Ajo thotë që kur u bë marrëveshja për shkëmbimin e popullsisë mes Turqisë dhe Greqis, Arvanitët mysliman shkuan në Turqi si turq dhe jo si arvanitas.

Interesant për t’u përmendur është fakti se në këtë video duke filluar nga minuta e 13′ ajo flet për gegët duke theksuar se një pjesë e mirë e Malit të Zi përbëhet nga shqiptarë, se mbi 30% e popullsisë së Maqedonisë janë shqiptarë dhe se Kosova që është tashmë shtet i pavarur do të bashkohet me Shqipërinë.

“Kosova e cila përbëhet nga shqiptarë ka qenë rajoni jugor i ish-Jugosllavisë ndërsa tashmë është e pavarur dhe më vonë do të bashkohet me Shqipërinë, jam e sigurtë për këtë, madje edhe mund të hedh firmën që kjo do bëhet.

Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia do të bashkohen një ditë, të shpresojmë të jetojmë e ta shohim që kjo të realizohet,” thotë profesoresha e Athinës, pikërisht në minutën e 14′.

Një shkrim në median greke me titull “Athina e vitit 1850: Shqiptarë, polakë, maltezë, zjarrvënës dhe të tjerë…”, citohet një francez të ketë thënë se Athina banohej në një pjesë nga shqiptarët asokohe.

“Një nga të huajt që vizitoi Greqinë pak vite pas çlirimit të saj ishte shkrimtari, akademiku dhe gazetari francez Edmond Abou (Edmond Francois Valentin About, 1828 – 1885). Ai erdhi në vendin tonë si bursist i Shkollës Franceze dhe u vendos në Athinë. Qëndroi në Greqi deri në vitin 1854. Ai udhëtoi në të gjithë vendin tonë të vogël në atë kohë dhe duke u kthyer në Paris, botoi në vitin 1855 veprën e tij ‘Greqia e Otto-s’, duke ngjallur një stuhi reagimesh.

Në vitin 1856 ai botoi romanin e tij ‘Mbreti i maleve’, i cili gjithashtu bëri bujë. Në të njëjtën kohë ai filloi të shkruante artikuj për gazetën Le Figaro. Më pas mori drejtimin e gazetës Shek.

Dhe ‘1/4 e popullsisë së Greqisë në mesin e shekullit XIX ishin shqiptarë shkruan Abou’

Në kapitullin dy të librit të tij, Abou shkruan si më poshtë: ‘Shqiptarët përbëjnë rreth një të katërtën e popullsisë së vendit. Ata janë një racë e fortë dhe e duruar, po aq e përshtatshme për bujqësinë ashtu siç janë grekët për tregti. Shqiptarët janë një popullsi e vendosur, ndërsa vllehët janë nomadë dhe mbarështues, punojnë dhe ushqejnë grekët.

Ata nuk kërkojnë punë dhe nuk kanë ambicie të ulen në zyrë. Çdo mbrëmje në perëndim të diellit takoni përreth Athinës karvanë të tërë shqiptarësh që kthehen me gratë e tyre nga puna në fusha. Pothuajse të gjithë jetojnë në shpate të Akropolit, në të njëjtën zonë ku dikur jetonin pellazgët”.

Por grekët nuk janë dakort me francezin dhe përshkrimin e tij.

“Kuptohet, leximi i këtij fragmenti të veçantë nga libri i Abou-së na bëri të mendojmë. Kështu kërkuam më shumë të dhëna për popullsinë e Greqisë në atë kohë”, shkruan Protothema dhe vijon:

Sipas të dhënave të regjistrimit zyrtar të vitit

“A ka mundësi që Abou të ketë bërë brenda dy viteve, 1852 – 1854, me mjetet dhe kushtet e kohës, udhëtime në të gjitha vendet dhe të bëjë një numërim të shqiptarëve? Ndoshta ishte e pamundur. Prandaj referimi i tij se ¼ e popullsisë janë shqiptarë është i gabuar. Po kush ishin shqiptarët e Abou-së? Natyrisht këta janë arvanitasit pasi zonat ku ata kanë jetuar, sipas Abou-së, kanë qenë Atika, Hidra dhe Arkadia”.

Kultura të ndryshme në botë tregojnë se ka disa ushqime që konsiderohen “fatsjellëse” që nuk duhet të mungojnë në tryezën e Vitit të Ri.

Ne të gjithë e dimë se Gjeli i detit, sallata ruse dhe bakllavaja nuk mungojnë në tryezën e çdo familjeje shqiptare, por një traditë në Francë specifikon se në tryezë nuk duhet të mungojnë frutat e thata. Më konkretisht duhet të konsumohen rreth 13 fruta të thata pasi janë simbol i fatit të mirë, të paktën në këtë vend.

Thjerrëzat

Thjerrëzat simbolizojnë paratë. Dhe përdoret kryesisht në traditën italiane daton që nga koha e romakëve.

Rrushi

Spanjollët konsumojnë 12 kokrra rrushi në mesnatë. Kjo traditë daton që nga viti 1880 dhe legjenda thotë që nëse ke arritur të hash 12 kokrra (1 për çdo muaj) para se ora të shkojë 12:01, fati i mbarë është me ty.

Shega

Shega konsiderohet si një fryt fatsjellës në nisjen e vitit të ri në kulturën greke. Sipas tyre, sa më shumë kokrra të dalin nga përplasja e shegës në derën kryesore të shtëpisë, aq më i mbarë dhe fatsjellës do të jetë viti që vjen.

Speci djegës

Në shumë kultura, speci djegës përdoret si urim për pjellorinë, jo vetëm në familje, por edhe në agrikulturë.

Spinaqi dhe lakrat jeshile

Gjethet e spinaqit apo lakrave simbolizojnë paratë. Ngjyra e shpresës i përfshin ato në listën e ushqimeve që duhen futur në pazarin e festive të fundvitit

Ruben Saraiva me origjinë portugeze, i akuzuar si personi që ekzekutoi biznesmenin Ardian Nikulaj më 19 prill në Shëngjin, do të ekstradohet në Shqipëri më 31 dhjetor. Përfaqësues të Policisë së Shtetit dhe Interpolit Shqiptar ndodhen në Marok dhe Operacioni për vënien para drejtësisë së tij është drejt fundit.

Portogezi është marrë në pyetje nga autoritetet shqiptare, por ende nuk ka detaje mbi deklarimet tij. Vendimi për ekstradimin e vrasësit me pagesë u dha nga Gjykata e Marokut rreth 10 ditë më parë. Për të përmbyllur ekstradimin e Ruben Saraivës, ndërhyri Interpol, agjencia e cila bashkëpunoi me autoritetet shqiptare për lokalizimin e portugezit në marok rreth 7 muaj më parë.

Po për vrasjen e Nikulajt janë arrestuar në Angli 3 shtetas britanikë dhe Edmond Haxhia si porositës. Edhe për këta të fundit autoritetet shqiptare kanë dërguar kërkesë për ekstradimin e tyre nga Britania në shqipëri.

Vrasja e biznesmenit Ardian Nikulaj ishte në vazhdën e zinxhirit të hakmarrjes që familja e viktimës kanë me një fis tjetër në qytetin e Lezhës, konflikt ky që ndër vite ka prodhuar shumë viktima

Bizhuteri me vlerë të lartë janë grabitur nga persona të panjohur herët mëngjesin e djeshëm në argjendarinë “Prigipo” në qendër të Athinës.

Siç u bë e ditur nga Policia, autorët kanë hyrë në orën 04:00-06:00 të mëngjesit, fillimisht në një pallat ngjitur i cili ishte i braktisur, nga ku me mjete kanë hapur një vrimë në murin e mesit.

Mbrëmjen e djeshme Olti Curri, Fatma Haxhialiu, Andi Vrapi dhe Altin Berisha kanë realizuar një video Live në Instagram. Aty ka patur shumë hipoteza dhe biseda mbi Big Brother VIP Albania 3.

Ndonse Olti Curri ka thënë se Arbër Hajdari do të vazhdojë të jetë opinionist në BB VIP, teksa Fatma ka treguar se nëse Arbri shkon pa pagesë, kjo është e leverdisshme. Teksa Olti shprehet se më shumë se çështje pagese është çështje PR.

Ndērkohë ka përmendur edhe emrin e Grida Dumës, nisur nga fakti që i kemi parë shumë së fundmi me Lori Hoxhën.

“Kam përshtypjen se gjithmonë këto të zotët e bizneseve kanë një marramendje ndaj një vartësi, në një moment ose një tjetër e duke qenë se është dashuria profesionale dhe pse jo e intelektuale. Unë mendoj se do ishte bërë një gjë shumë e bukur e do ngjante me Mediaset në qoftë se do ishte Grida Duma. Në qoftë se ka kohë, në qoftë se pranon kushtet e të gjitha”- ka thënë Olti.