Lajme Flesh

Nuk e shihte me sy të mirë. Aq sa nuk e donte as pranë shtëpisë. Një qëndrim që, ndoshta, nuk ishte vetëm pasojë e një mentaliteti kulturor të Nors Mazlapan, nënës së Mark Samsonit, por fshihte diçka më të thellë. Një lloj armiqësie ndaj Ilaria Sula-s, vajzës që për afro një vit frekuentonte apartamentin e vogël të familjes filipinase në rrugën Homs.

“Nuk doja që Mark ta sillte gjithmonë Ilarian në shtëpi. Kisha frikë se do ta shpërqendronte shumë – djali im duhet të jetë i përqendruar te studimet”, i ka rrëfyer ajo hetuesve.

Këto janë fjalët e nënës së të riut filipinas që ndodhet aktualisht në burg për vrasjen e studentes shqiptare, trupi i së cilës u hodh në një humnerë në zonat e thella të Capranica Prenestina-s, pasi u ther për vdekje nga ish i dashuri, pikërisht në banesën e familjes Samson në lagjen “Africano” të Romës.

Vetëm një lule për vajzën e vrarë

Me kalimin e ditëve, pozicioni i nënës së Markut – një i ri i diplomuar në Arkitekturë, i cili ka pranuar fajin, por me shumë kontradikta – po bëhet gjithnjë e më qendror në hetime. Ajo dhe bashkëshorti i saj, Rik Samson, rrezikojnë të hetohen për bashkëpunim në vrasje me paramendim dhe për fshehje kufome.

Tensioni po rritet edhe në lagje, në komunitetin e madh filipinas. Xhaxhai Emilio iku me skuter sapo pa gazetarët, madje edhe ata nga Filipinet që kanë nisur të interesohen për një çështje që shumë shpejt kaloi përtej kufijve të Rripit Rrethues të Romës (Grande Raccordo Anulare).Por, aty ku u vra Ilaria, ka vetëm një lule – një karafil rozë.

“Po flija. Nuk kuptova asgjë. Ditën tjetër dola nga shtëpia”, mësohet të ketë thënë gruaja, një shtëpiake me disa probleme shëndetësore, gjatë marrjes në pyetje nga policia kriminale, nën drejtimin e hetuesit Roberto Pititto. Deri më tani, ky ka qenë e vetmja dhe e para seancë pyetjesh me të, por nuk përjashtohet mundësia që të përsëritet.

Ka skepticizëm rreth versioneve që kanë dhënë gruaja dhe bashkëshorti i saj, i cili punon si ndihmës shtëpiak në një familje në veri të Romës.

“Ne ishim në shtëpi, e dinim që vajza ishte me Markun”

“Natën e 25 marsit ishim të dy në shtëpi. E dinim që Ilaria kishte ardhur për të vizituar Markun”, pohuan edhe ata orët e fundit. Megjithatë, babai ka thënë më parë se kishte dalë dhe nuk ishte kthyer deri të nesërmen. Pra, dy javë pas vrasjes, prindërit e ish-të dashurit të viktimës nuk kanë mundur ende të shpjegojnë qartë se çfarë kanë bërë gjatë atyre 24 orëve dhe cili ka qenë roli i tyre në veprimet e të birit: të vrasë një vajzë të mbyllur me çelës në dhomën e tij, më pas – gjatë ditës – ta fusë trupin në një valixhe, pasi e ka mbështjellë me një qese plastike, ta ngarkojë në makinën e familjes – në rrugë, jo në ndonjë garazh – dhe ta çojë për ta hedhur në një greminë 40 kilometra larg Romës.

“Asnjë britmë, asnjë zhurmë”

“Ne nuk dëgjuam asnjë zhurmë, asnjë britmë nga dhoma e Markut”, u kanë thënë gjithashtu prindërit policisë. Ndoshta ky është versioni i vetëm që mund të jetë i besueshëm, pasi edhe të gjithë banorët e pallatit me numër 8 dhe ata të ndërtesës përballë – shumë prej të cilëve janë filipinas, përfshirë xhaxhain Emilio – kanë pohuar se nuk dëgjuan asnjë britmë nga apartamenti i familjes Samson, që ndodhet në katin përdhes.

Për çdo gjë tjetër, dyshimet ndaj Nors dhe Rik Samsonit konsiderohen mëse të justifikuara, edhe për faktin që duket shumë e vështirë të besohet se Mark e ka kryer të gjithë këtë krim i vetëm. Tani edhe marrëdhënia mes nënës dhe ish-të dashurës së të birit është nën lupën e hetuesve.

Xhelozia e nënës së Markut ndaj Ilarias

Më shumë se konflikte të zakonshme, bëhet fjalë për një armiqësi të heshtur ndaj vajzës, ndoshta e lidhur me bindjet fetare të nënës.

Sigurisht, mund të shihet si një sjellje e zakonshme prindërore – një përzierje mbrojtjeje dhe xhelozie për të birin – por ndoshta ishte diçka më shumë, që ka dalë në pah edhe gjatë marrjes në pyetje të saj. Hetuesit tani përpiqen të kuptojnë nëse kjo ndjenjë ka ndikuar drejtpërdrejt në atë që ndodhi në dhomën e 23-vjeçarit, ku, pavarësisht pastrimit të kujdesshëm, u gjet gjaku i Ilarias.

Ajo u godit në qafë, në befasi apo ndoshta në gjumë, nga dikush që ndodhej pas saj, me një thikë që ende nuk është gjetur. Në dhomën ngjitur, në ato pak metra katrorë, Nors dhe burri i saj thonë se po flinin të qetë.

/ Corriere Della Sera

Krimi i frikshëm në Itali, kryebashkiaku i Ternit në Itali kërkon dënimin me vdekje për vrasjen e Ilaria Sulës

Dënim me vdekje për krimet e feminicidit dhe pedofilisë ka kërkuar Stefano Bandecchi, kryebashkiak i Ternit dhe sekretar i Alternative Popular, pas vrasjes së studentes shqiptare Ilaria Sula. Përmes një video të postuar në faqen e tij në Instagram, ai i bën thirrje politikës dhe institucioneve përgjegjëse që të rikthejë dënimin me vdekje në Itali për këto dy krime.

“Kemi arritur në momentin që çdo ditë vritet një grua. Ai ka vrarë një grua me thikë e mbylli në valixhe, pastaj është penduar dhe ka rrëfyer. Është e papranueshme. I kërkoj politikës, shtetit italian që të rikthejë dënimin me vdekje në Itali për dy krime; feminicidin dhe pedofolinë. Më vjen keq por dënimi me vdekje është e vetmja zgjidhje”, thotë ndër të tjera në video kryebashkiaku i Ternit.

Ndërhyrja e Bandecchit vjen pas vrasjes së Ilaria Sulës, studentes 22-vjeçare nga Terni dhe me origjinë shqiptare, e cila u godit me thikë për vdekje dhe më pas u mbyll në një valixhe nga ish-i dashuri i saj, 23-vjeçari Mark Samson.

Gazetarja e njohur e kronikës, Dorjana Bezat ka njoftuar se bashkëshorti i saj, Anis Fama, është ndarë parakohe nga jeta, për shkak të një sëmundje të rëndë.

“Me hidhërim të thellë, njoftojmë humbjen e parakohshme nga jeta të të shtrenjtit tonë, Anis Fama”, shkruan gazetarja, duke shtuar se pavarësisht forcës dhe besimit që kishte, Anisi nuk ia ka dalë të fitojë betejën me sëmundjen e pashërueshme.

“Unë dhe Adeo do ta kemi përjetësisht në zemër, dhe ai do të jetojë në kujtimet tona si bashkëudhëtari im i 15 viteve dhe si një baba që fali dashuri të pakufijshme”, vijon Dorjana Bezat.

Anis Fama do të prehet në qytetin e tij të lindjes, në Korçë, siç e kishte lënë amanet. Lamtumira e fundit do t’i jepet te shtëpia funerale “Imperial” dhe varrimi do të bëhet ditën e nesërme, në orën 11:00.

Big Basta dhe Vesa Luma, një prej çifteve më të njohura të skenës muzikore shqiptare, po flitet se po kalojnë një krizë. Thashethemet nisën të marrin vrull pas futjes së Big Bastës në “Ferma VIP 2”, një vendim që, sipas burimeve, nuk është mirëpritur nga Vesa.

Por ajo që shtoi edhe më shumë dyshimet ishte përgjigjja e reperit kur u pyet për kë do e merrte më shumë malli gjatë qëndrimit në fermë. “Djalin”,- u përgjigj ai, dhe kur u pyet nga Luana “Vetëm për djalin?” shtoi “Edhe familjen”, pa e përmendur fare Vesën.

Sakaq, Vesa nuk ka bërë asnjë postim mbështetës për Big Bastën në rrjetet sociale. Ndërkohë që një tjetër detaj u vu re gjatë qëndrimit të tij në shtëpi. Në shtëpi është vënë kënga e Vesës dhe ai nisi të këndojë dhe kërcejë së bashku me banorët e tjerë. Por sërish përshëndeti vetëm të birin, jo Vesën.

Pak ditë më parë “Panorama Plus” shkroi se ftesa e “Ferma VIP2” për Big Bastën i ka sjellë atij probleme me bashkëshorten, Vesën. Sipas raportimeve, burimet pranë tyre kanë konfirmuar se çifti po kalon një periudhë të vështirë. Shkak i kësaj përçarjeje duket se është pjesëmarrja e reperit në këtë format ku pjesë u bë mbrëmjen e së hënës. Vesa dhe Big Basta shpesh postojnë së bashku duke treguar dashurinë dhe mirënjohjen ndaj njëri-tjetrit.

Kujtojmë që dhjetorin e vitit 2024, dyshja u shfaq në Paris për të festuar përvjetorin e propozimit për martesë. 12 vjet më parë, në kulmin e dashurisë së tyre, dy këngëtarët e përjetuan në Paris çastin më të bukur të lidhjes së tyre, që më pas do të ndryshonte tërësisht jetën. Vesa dhe Big Basta iu rikthyen të njëjtin vend me kujtime të gjalla për ditën e tyre më të bukur. Natyrisht, tashmë edhe me frytin e tyre të dashurisë, djalin 8-vjeçar Lian. Me një postim në llogarinë e saj në Instagram, Vesa ndau këtë moment edhe me miqtë virtualë, duke theksuar se ky udhëtim ka rikthyer familjen në të njëjtin vend, pas 12 vitesh.

“Para 12-vjetësh, më datë 12.12.12 në orën 12:00@bigbastazone bëri propozimin më të bukur në botë në #eifeltoëer. Sot, më datë 12.12.24, në orën 12:00 u rikthyem me frytin e dashurisë në të njëjtin vend,” shkroi këngëtarja.

Në këtë kohë që flasim çift gëzojnë një djalë së bashku, mirëpo pjesëmarrja e Big Bastës në një reality-show duket se ka sjellë edhe hapin final të krizës së çiftit. Mbetet për t’u parë nëse vetë Big Basta do të flasë për këtë ndarje nga bashkëshortja e tij, apo do të zgjedhë që mos të ndajë detaje me publikun. Balkanweb

Një faqe online me emrin “Ane vetëm dashuri” e me foto profili të një statuje të deformuar të “Nënë Terezës”, ofron zgjidhje të çdo lloj halli. Dy persona me emrat Elton dhe Ane, apo Alfonsi dhe Aldiona, hyjnë drejtpërdrejtë nëpërmjet aplikacionit TikTok duke treguar mrekullitë që bëjnë.

Qytetarja: Nuk është puçërr, është si gjëndër dhe më djeg e kështu, ama nuk e di, të bëj ndonjë kontroll a ndonjë gjë.

Ane-ja: A të dhemb?

Qytetarja: Shumë, po!

Lexo edhe:

Ane-ja: E ke te vendi i keq?

Qytetarja: Po!

Ane-ja: S’flas dot o zemër, se jam te vendi i mirë.

Eltoni: Njeriu për halle vjen. Nuk vjen as për muhabet, as për një dicka. Atë siklet, që ke, do ta heq unë edhe nusja ime, që punojmë bashkë.

Qytetarja 2: O Ane, o vëlla Elton, ma keni zbutur atë pronaren, ma keni bërë, siç ishte në fillim.

Ane-ja: Do zbutet, ku do shkojë ajo!

Qytetarja: Ju bëni mrekullira, nuk e di. Nuk kam fjalë. Nuk kam fjalë, ca me thënë më.

Disa vajza janë drejtuar në redaksinë e emisionit “Stop” duke thënë se janë mashtruar, pasi kanë dërguar shuma të ndryshme parash, për të gjetur zgjidhje. Pwr emisionin “Stop” ato rrwfejnw eksperiencat e tyre.

“Kur hymë në TikTok, gjetëm këtë faqen “Ane bën mrekullira” edhe filluam hymë brenda, si unë edhe të gjitha vajzat dhe u zhgënjyem. Kjo histori ka 3 muaj. Premtonin, që bënin mrekullira, hiqnin sëmundjet, ribashkonin. Unë hyra për ribashkim.”

“Bashkëshorti më mori dy fëmijët edhe iku, është larguar. Edhe isha shumë në stres dhe i kam bërë të gjitha gjërat e ligjshme dhe ngaqë pashë këtë faqen dhe unë si gjithë gocat e tjera dhe ata më thanë, që unë fëmijët do të t’i kthej.”

Ato thonë se kanë dhënë nga 50 euro deri në 700-800 euro, për t’u bashkuar me bashkëshortët. Aneja i ka kërkuar qirinj dhe sheqer dhe u ka kënduar, por sigurisht pa rezultat.

“Shkrijnë qiri, hap letra dhe thotë, që ky vend i mirë, do t’ju bëjë mrekullira. Lutuni te Ane-ja! Në privat thotë është me një kosto. Kostoja në fillim ka qenë 50 euro, vetëm për të parë letrat. Nëse do të investosh për vendin e mirë, ishte kosto tjetër, sipas dëshirës. Kam dhënë 700-800 euro. Dikush lart ka dhënë 170, dikush 500, dikush 400.”

“I kemi thënë që nuk kemi rezultat. Unë i kam thënë dhe vajzat e tjera. Prisni tha, s’keni besim. Prisni! Ane-ja nuk ju harron. Gënjenin me një fjalë. Këto, që mashtrojnë, të ndalohen, se janë duke marrë njerëz në qafë!”

Fatin e provoi edhe e infiltruara e emisionit “Stop”.

Fallxhorja: Mirë, hajde zemër! S’ka problem, ne i pranojmë të gjithë njerëzit.

Qytetarja: Faleminderit!

Fallxhorja: Ke marrë qiri ti?

Qytetarja: Jo! Nuk kam marrë!

Fallxhorja: Po si vjen kshu? (Qesh) Po unë, ça të shof unë? Dëgjo! Kjo lloj punë këtu, ne e bëjmë… Nuk e bëjmë për hall, e për qejf.

Bashkëpunëtori: Nuk e bëjmë për lekë.

Fallxhorja: Ne e bëjmë për juve.

Bashkëpunëtori: Në e bëjmë, se e kemi udhëzim.

Fallxhorja: E kemi udhëzim edhe ndihmojmë njerëzit këtu.

Qytetarja: Jam ndarë nga burri, kam 3 fëmijë, por nuk e kemi bërë divorcin. Tani, unë nuk dua, që të bëj divorcin. Dua që të kthehem, sepse unë po të bëj divorcin, humbas pasaportën italiane, i humbas të gjitha. Ky është halli im.

Fallxhorja: Tani ne na duhet qiri! Duhet të marrësh, është një dyqan i vogël këtu! Sa veta jeni, aq do marrësh edhe do marrësh edhe 1 kile sheqer të hapur!

Shitësja: Si je?

Qytetarja: Si je? Do më japësh 1 kile sheqer të lutem dhe 5 qirinj?

Aneja e këshilloi, që për të kthyer burrin t’ia shkelë atij këmbën e majtë 3 e herë me këmbën e saj të majtë.

Fallxhorja: Do ndezësh një çik për “Anen”!

Qytetarja: Ok!

Fallxhorja: 1 për “Anen” dhe pastaj do ndezësh të gjithë për ato, që do ti! Do t’i ndezësh vetë!

Qytetarja: Ok!

Fallxhorja: Për vendin këtu! Lëre në një cep aty! Tani do ndezësh për personin tënd, bashkëshortin!

Qytetarja: Ok!

Fallxhorja: Bashkoji me bashkëshortin aty! Të fundit, për çfarë do ta ndezësh?

Qytetarja: Për mbarësi!

Fallxhorja: Si të duash ti! Hasan, Ela. “Ane” të lutem më ndihmo, që këta të dy të mos ndahen, se për këtë ka ardhur. Je me ato ti, apo?

Qytetarja: Jo!

Fallxhorja: Nga se vuan ti? Ke ndonjë sëmundje ti kronike?

Qytetarja: Dhimbje koke, që herë pas here. Migrenë!

Fallxhorja: Nuk ke ndarje. S’shof ndarje unë. Emri i fëmijëve?

Qytetarja: Edmond, Gersa, Eljani!

Fallxhorja: Këto dy të parët janë shumë të mbarë. Kjo e fundit, që përmende ti, nuk më pëlqeu çikë, se di ça ka. Shumë… Është e lënduar kjo, po do rregullohet, nuk kanë gjë. Janë të mbarë si fëmijë këta. Ky e ka të bërë zemra ime. Këtë e kanë ftohur drejt teje.

Qytetarja: Ç’a duhet të bëjmë?

Fallxhorja: Të ndihmoftë “Aneja” këtu te vendi!

Qytetarja: Ok!

Fallxhorja: Mbase të mbron dhe kjo gjë. Në qoftë se ti do ta afrosh burrin, në qoftë se ti e do burrin tat, do ta shkelësh 3 herë këmbën e majtë të atij. Të paktën gjurmën e atij. T’ia shkelësh 3 herë me këmbën tënde të majtë, jo të djathtë, sepse e largon. Të majtën e afron dhe në qoftë se e do, do hash 4 herë për burrin tënd nga 2 herë për fëmijët. Jo, jo ha çikë, 4 herë për burrin tënd, 2 herë do hash për fëmijët e tu, se ty të kanë ftohur. Sa ke grindje me këtë ti? Uhhh je e bllokuar. Je me siklet, të kanë ftohur goxha, po në fund fare do të realizohen dëshirat me ndihmën e “Anesë”, që erdhe këtu. Unë them, që çdo gjë do të rregullohet, sepse ti ke ardhur këshu baf, e befas edhe nuk më ke sjellë asnjë rob asnjë gjë.

Më pas, sheqerin e kënduar t’ia hedhë në kek, duke menduar Anenë.

Qytetarja: Herë tjetër ç’a duhet të sjell unë tani?

Fallxhorja: Do të sjellësh bluzën e bashkëshortit tat, tënden edhe të fëmijëve të tu! Kaq! Këtë do ta bësh ndonjë gjë, ose do t’i japësh pak burrit tënd t’ia hedhësh…!

Qytetarja: T’ia hedh në çaj?

Fallxhorja: Në ndonjë gjellë, a në çaj a..! Çaji jo të jetë shumë i nxehtë, se i përvëlon trupin, po të paktën të paktën hidhi diku, që edhe me i ba ndonjë kek!

Qytetarja: Ok!

Fallxhorja: Ëmbëlsirë t’ia japësh edhe fëmijëve të tu për mbarësi, për më shumë për dashurinë, më tepër dhe mos harro të shkelësh këmbën e djathtë, të majtë tënden, me të majtën e atij hë..! Shkel 3 herë edhe mendo vetëm “Anen” dhe ai do të kthehet totalisht ndryshe. Ishallah bashkohesh edhe do më shkruash në TikTok, si i ke gjendjet e tuja! Kaq! Mirë zemër!/tvklan

Kryepeshkopi i ri i Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë, Imzot Joani, ka zgjedhur një televizion grek për të dhënë intervistën e tij të parë televizive.

Ndonëse e njeh gjuhën greke, ai foli në shqip për televizionin shtetëror të Greqisë, ERT.

Kryepeshkopi tregon rrugëtimin e tij të besimit, studimet dhe bashkëpunimin që pati me paraardhësin e tij Anastas Janullatos.

Në videon më poshtë ndiqni të plotë intervistën e Imzot Joanit.

Shqipëria duhet të zbatojë 31 reforma që lidhen me 141 ndërhyrje që synojnë përmirësimin e klimës së biznesit, arsimin, infrastrukturën dhe teknologjinë deri në vitin 2027, për të përfituar nga Plani i Rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor. Në dispozicion të Shqipërisë janë 922 milionë euro në dy vitet në vijim, por kushtet për alokimin e tyre synojnë disa reforma që janë më të efektshme se sa vetë fondet. Ekspertët sqarojnë qëllimet e planit të rritjes dhe ndikimin e tij në ekonomi dhe në sundimin e ligjit.

Në nëntor të vitit 2023, Bashkimi Europian miratoi një plan të ri rritjeje për të gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor (Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bosnjë dhe Hercegovina dhe Serbia) nëpërmjet të cilit synohet që në dekadën e ardhshme, ekonomia e Rajonit të dyfishohet me synimin për të reduktuar hendekun ekonomik me BE-në.

Plani mbështetet nga një fond prej 6 miliardë eurosh për periudhën 2024-2027, prej të cilit Shqipëria përfiton 922 milionë euro. Vendi ynë ka përfituar paraprakisht një shumë prej 64 milionë eurosh, ndërsa pjesa tjetër do të alokohet në bazë të zbatimit të një agjende reformash, e cila u miratua në tetor të vitit të kaluar nga Komisioni Europian.

Kjo agjendë përfshin 31 reforma kryesore dhe disa investime të mbështetura nga 922 milionë euro financim. Gjithsej janë 143 piketa të lidhura me disbursimin e fondeve.

Më shumë se mbështetja me fonde, ekonomia e Shqipërisë dhe ajo e Rajonit do të përfitojnë nga reformat strukturore, hapja e tregjeve dhe asistenca teknike që jep BE në sektorët kyçë të ekonomisë.

Ardian Haçkaj, Drejtor Kërkimor i Institutit të Bashkëpunimit dhe Zhvillimit me fokus agjendën e integrimit, thotë se financimet për Shqipërinë nga Plani i Rritjes janë ndarë sipas një formule të caktuar nga BE për çdo vend të Ballkanit.

Sipas tij, përfitimi i Shqipërisë do të varet nga shkalla e thithjes së fondeve. Z. Haçkaj shpjegon se suksesi i kësaj agjende varet nga koordinimi i fuqishëm ekzekutiv, kapacitetet e zgjeruara administrative dhe qasja gjithëpërfshirëse për zbatimin dhe monitorimin.

Plani i ri i rritjes ekonomike të Rajonit është bazuar në katër shtylla që synojnë integrimin e partnerëve të Ballkanit Perëndimor në tregun e përbashkët të BE-së, avancimin e bashkëpunimit ekonomik rajonal, thellimin e reformave në lidhje integrimin në BE.

Gjithashtu synohet që të rriten financimet e paraanëtarësimit në funksion të përshpejtimit të konvergjencës socio-ekonomike të Ballkanit Perëndimor me BE-në.

Reformat që duhet të ndërmarrë Shqipëria përfshijnë që nga përmirësimi i klimës së biznesit, lehtësimi i tregtisë rajonale, arsimi, teknologjia, të drejtat e njeriut, transparenca e buxhetit, dekarbonizimi etj.

Agjenda e reformave për Shqipërinë është një material voluminoz prej 200 faqesh, në të cilën ndërmerren angazhime specifike në të gjitha fushat dhe sektorët në vend.

Ardian Haçkaj, Drejtor Kërkimor i Institutit të Bashkëpunimit dhe Zhvillimit vëren se sektori privat nuk ka pasur interes për qasje në fondet dhuratë të BE-së, teksa investimet e fundit private të lajmëruara në infrastrukturën rrugore shqiptare po bëhen nëpërmjet PPP.

Si pasojë, biznesmenët shqiptarë nuk po shfrytëzojnë faktin se duke filluar nga qershori 2024, BE bashkëfinancon me grant deri në 50% të kostos së një projekti infrastrukture transporti, shtoi ai.

Plani i Rritjes në Shqipëri parashikon mbështetje financiare prej 922 milionë eurosh për një periudhë 4-vjeçare (shumë e cila u shtohet fondeve ekzistuese IPA), nga të cilat një e treta është dhuratë. Së bashku me fondet e IPA-s, shuma e fondeve nga BE si dhuratë (jo kredi) për vendin tonë në këtë periudhë shkojnë në 180 milionë euro në vit, thotë z. Haçkaj.

Këto shuma planifikohen të kontribuojnë në bashkëfinancimin e projekteve të infrastrukturës në vend si Linja ajrore e re e transmetimit 400 kV Rrashbull (Shqipëri) – Arachtos (Greqi); Rehabilitimi i HEC-it të Vaut të Dejës; Hekurudha Kristalopigji/Greqi me Pogradecin; segmenti Stacioni hekurudhor Vlorë – Aeroporti i Vlorës (12 km), “Smart Labs”, etj.

Këto projekte, kryesisht infrastrukturore do të vijnë nëpërmjet instrumentit të investimeve për Ballkanin Perëndimor (WBIF).

Pesë grupet e reformave që duhen kryer deri më 2027

Nga plani i rritjes, të paktën 50% e 922 milionë eurove do të shkojnë për investime nëpërmjet Kuadrit të Investimeve për Ballkanin Perëndimor (WBIF).

Sipas agjendës së planit të Rritjes, disbursimi i fondeve do të bëhet dy herë në vit, në bazë të përmbushjes së kushteve përkatëse. Nëse kushtet nuk përmbushen, fondet do të pezullohen ose do të ridistribuohen te partnerët e tjerë.

Komisioni Europian e ka miratuar agjendën e reformave që do të zbatohen nga Shqipëria deri më 2027 dhe që synojnë realizimin e 5 objektivave kryesore. Në varësi të zbatimit të tyre do të akordohen edhe fondet prej 922 milionë eurosh ndaj vendit tonë.

Më tepër se aspekti financiar (granti 80 milionë euro në vit), Plani i Rritjes duhet të jetë një ushtrim i mirë (ose stërvitje) për institucionet shqiptare për të qenë gati për anëtarësim dhe për të maksimizuar përfitimet nga qasja e institucioneve shqiptare dhe aktorëve të biznesit në politika të ndryshme të BE-së, instrumenteve financiare dhe programeve përkatëse, përpara anëtarësimit të vendit.

Në vlerësimin tonë, ky është përfitimi më i madh nga Plani i Rritjes, thotë zoti Haçkaj.

Objektivi i parë është rritja e konkurrueshmërisë dhe politikave ekonomike kombëtare. Ky objektiv përfshin disa nisma kryesore që nxisin klimën e biznesit dhe konkurrencës, duke kontribuuar kështu në rritjen ekonomike të vendit, nëpërmjet reformave si rritja e të ardhurave buxhetore dhe përmirësimi i sistemit tatimor.

Reformat synojnë sigurimin e transparencës dhe efikasitetin e shërbimeve shtetërore të kadastrës, për investitorët dhe qytetarët dhe ofrimin e një politike gjithëpërfshirëse për përdorimin e tokës. Duhet të rritet transparenca e investimeve dhe përmirësimi i qeverisjes së ndërmarrjeve shtetërore dhe ndihmës shtetërore ndaj tyre.

Duhet të përmirësohet korniza e investimeve dhe duhet të vendosen sistemet inteligjente të transportit dhe e-mallrave. Synohet promovimi i eksportit dhe ndërkombëtarizimi, duke përfshirë lehtësimin e eksporteve dhe tregtisë, zinxhirin e vlerës dhe rritjes, etj.

Objektivi i dytë përfshin transformimin e arsimit për një fuqi punëtore të kualifikuar dhe të përgatitur nga ana dixhitale, të lidhura fort me zhvillimin e kapitalit njerëzor.

Reformat kryesore për arritjen e këtij objektivi kanë të bëjnë me rishikimin e sistemit të Arsimit dhe Formimit Profesional për të përshtatur më mirë kërkesën për aftësi të tregut të punës. Do të përditësohen kurrikulat në arsimin fillor dhe të mesëm për kompetencat e të mësuarit.

Duhet të përmirësohet Korniza Kombëtare e Kualifikimeve në përputhje me atë të Zonës Europiane të Arsimit të Lartë (ESG).

Përparojnë aftësitë dhe arsimin digjital për të rinjtë dhe infrastrukturën TIK për shkollat dhe universitetet publike. Forcohet efikasiteti i skemës së papunësisë, mjedisi i kërkimit dhe inovacionit.

Objektivi i tretë është ndërtimi i një infrastrukturës digjitale të sigurt, tё qëndrueshme dhe të aksesueshme.

Për të arritur këtë objektiv, parashikohen deri në 2027 disa nisma kryesore, që konsistojnë me përafrimin me rregulloren e BE-së për identitetin Digjital dhe zbatimin e e-Portofolit Digjital për shërbimet publike.

Do të rritet siguria kibernetike, me standardet e BE-së dhe do të përmirësohet korniza për një infrastrukturë digjitale të sigurt dhe të qëndrueshme.

Do të përmirësohet mjedisi i bizneseve inovative dhe mbështetja e nismave të bizneseve me potencial për tranzicionin e gjelbër dhe digjital, si dhe nxitja dhe rritja e sipërmarrjes inovative.

Objektivi i katërt lidhet me avancimin e qëndrueshmërisë energjetike dhe integrimin e tregut rajonal me atë të BE-së. Reformat nën këtë objektiv konsistojnë në rregullimin gradual të tarifave ndaj çmimeve të tregut dhe në nxitjen e prodhimit të energjisë së rinovueshme përmes zhvillimit të një plani ankandi transparent dhe konkurrues për energjinë e rinovueshme.

Do të vendosen mekanizma për uljen e emetimit të karbonit.

Objektivi i pestë lidhet me konsolidimin e shtetit të së drejtës. Masat që përfshihen nën këtë objektiv lidhen me fuqizimin e punës për parandalimin e korrupsionit dhe luftën ndaj krimit të organizuar dhe forcimin e kapacitetit institucional dhe kuadrit strategjik në fushën e parandalimit dhe luftës kundër drogave.

Do të sigurohet një kornizë e besueshme dhe e qëndrueshme për të parandaluar dhe për të luftuar pastrimin e parave dhe do të konsolidohet pavarësia e llogaridhënies së sistemit të drejtësisë nëpërmjet transparencës.

Synohet rritja e efikasitetit të sistemit të drejtësisë në të gjitha nivelet dhe parandalimi efektiv i korrupsionit. Synohet rritja e lirisë së shprehjes, në përputhje me standardet europiane.

Ushtrimi i vështirë për Rajonin

Plani i rritjes së BE-së për Rajonin u përball me kritika për mungesën e vizionit strategjik dhe lidhjen e tij me instrumentin e procesit të anëtarësimit në BE.

Ndërsa synohet të përshpejtohet ky proces, mekanizmat që drejtojnë një përshpejtim të tillë mbeten disi të paqarta, thuhet në një vështrim që i hodhi zbatimit të planit një vit me vonë, në nëntor 2024, Instituti për Bashkëpunim dhe Zhvillim.

Rëndësia e planit të rritjes, (Growth Plan – GP) është pranuar nga vendet e EJL6 dhe aktorë të tjerë në BE dhe rajon. Megjithatë, instrumenti ka marrë gjithashtu kritika të konsiderueshme. Plani është kritikuar kryesisht për mungesën e një vizioni të mirëpërcaktuar të zbatimit.

Megjithëse zbatimi i reformave parashikohet për një periudhë trevjeçare (2024 – 2027), ai nuk i jep përparësi një reforme apo fushe politike specifike. Sipas CDI-së kjo mund të çojë në konfuzion në përcaktimin e prioriteteve ndërmjet reformave themelore të BE-së dhe atyre që synojnë përfshirjen graduale në tregun e vetëm të BE-së.

Për më tepër, duke pasur parasysh përvojat e mëparshme të ngadalta dhe sfiduese, mbetet e pasigurt se si disa nga reformat e mëdha do të realizohen brenda afatit trevjeçar.

Instrumenti i financimit RGF ndryshon nga IPA në mekanizmin e tij të pagesës dhe kushtëzimin e integruar. Në të gjitha vendet e EJL6, disbursimet kushtëzohen nga përfundimi dhe suksesi i reformave

Për më tepër, për Kosovën dhe Serbinë, qasja në fondet e Planit të Rritjes kushtëzohet edhe nga normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve dhe nga zbatimi i obligimeve që dalin nga Marrëveshja për Rrugën drejt Normalizimit dhe Aneksi i Zbatimit të saj dhe të gjitha Marrëveshjet e kaluara të Dialogut (përfshirë angazhimin në negociatat për Marrëveshjen Gjithëpërfshirëse për normalizimin e marrëdhënieve).

Në fund të vitit të kaluar janë miratuar agjendat e reformave për 5 vende të Rajonit. Lidhur me hartimin dhe zhvillimin e tyre, u parashikua të konsultoheshin axhendat e reformave.

Raportet e përmbledhura nga Komuniteti i Organizatave Joqeveritare tregojnë se në Serbi mungon aksesi në listën e reformave. Shqipëria e prezantoi agjendën e reformave në BE përpara afateve të konsultimit me publikun.

Vetëm një përmbledhje e kufizuar e titujve të reformave, duke përjashtuar detajet e plota si piketat, treguesit dhe kostot, u vu në dispozicion për konsultim nga Shqipëria. Në Bosnjë dhe Hercegovinë, projektreforma ishte e padisponueshme për shkak mosmarrëveshjeve ndërqeveritare.

Në Kosovë dhe Mal të Zi, konsultimet me Organizatat Joqeveritare janë bërë me minimumin e bashkëpunimit dhe në Maqedoninë e Veriut, nuk pati asnjë konsultim zyrtar me OQF-të. Në vend të kësaj, u kryen konsultime sipërfaqësore në nivel ekspertësh me OSHC-të e përzgjedhura dhe akademinë.

Fondet janë të pakta, vetëm 0.4% e PBB-së së Rajonit

Një nga kritikat më të mëdha që Plani i Rritjes ka pasur nga Organizatat Joqeveritare është shuma e ulët e financimit.

Plani i Rritjes ofron financim për Rajonin, me një grant vetëm 500 milionë euro në vit për të gjashtë vendet, që korrespondon me vetëm 0.3 – 0.4% të PBB-së vjetore të rajonit.

Instituti për Bashkëpunim dhe Zhvillim argumentoi se kjo shkallë e ndihmës financiare të BE-së nuk është përshtatur me nevojat e zhvillimit të rajonit dhe as nevojat e tij për konvergjencë me BE-në.

Përveç kësaj, ka pasiguri në lidhje me kriteret që KE do të përdorë për të përcaktuar “përmbushje të kënaqshme” të kushteve të pagesës.

Gjykata Europiane e Llogarive rekomandoi që KE të zhvillojë udhëzime për vlerësimin e përmbushjes së kushteve të pagesës, duke përfshirë edhe çdo ndryshim të mundshëm të kushteve të plotësuara më parë.

Përveç kësaj, Gjykata gjithashtu këshilloi KE-në që të monitorojë në detaje objektivat e reformave për të parandaluar vendet e Ballkanit që të pretendojnë suksese pa kuptim./Monitor

Tarifat e vendosura nga Donald Trump për një sërë produktesh, përfshirë iPhone, po shkaktojnë një valë të madhe rritjesh çmimesh.

Sipas një raporti të Reuters, iPhone-ët së shpejti mund të bëhen shumë më të shtrenjtë për shkak të tarifave të reja.

Presidenti amerikan ka vendosur tarifa gjithëpërfshirëse për vendet në mbarë botën, të cilat mund të ndryshojnë rrënjësisht peizazhin e tregtisë ndërkombëtare. Siç theksojnë analistët, iPhone-ët mund të goditen seriozisht nga tarifat, me rritje që arrijnë në 30% apo edhe 40% nëse Apple vendos të kalojë koston tek klientët.

Shumica e iPhone-ve janë prodhuar në Kinë, e cila është goditur me një tarifë prej 54%. Nëse ato tarifa mbeten, atëherë, siç thekson Reuters, Apple ka opsionet e mëposhtme:

Aksionet e kompanisë u mbyllën të enjten, më 3 prill, me një rënie prej 9.3%, duke shënuar ditën e tyre më të keqe që nga marsi 2020. Sipas të dhënave, Apple shet të paktën 220 milionë iPhone në vit. Tregjet kryesore janë SHBA, Evropa dhe Kina.

Vlen të përmendet se iPhone 16 (në modelin bazë) u lançua në SHBA me një çmim prej 799 dollarë (d.m.th. 726.94 euro me kursin e sotëm). Megjithatë, ai mund të arrijë në 1,142 dollarë (1,039.94 euro) , domethënë, çmimi i tij mund të rritet me 43%, nëse kostoja kalon te konsumatorët.

iPhone 16 Pro Max aktualisht kushton 1,599 dollarë (1,455,01 €). Nëse rritet me 43%, çmimi i tij do të arrijë në 2,300 dollarë (pothuajse 2,100 €).

iPhone 16e, i cili u lançua në shkurt si një opsion buxhetor për aksesin në veçoritë e AI të Apple, kushton 599 dollarë, por me një rritje prej 43%, mund të arrijë në 856 dollarë. Çmimet për pajisjet e tjera Apple gjithashtu mund të rriten.

Megjithatë, Apple ende nuk është prononcuar zyrtarisht për këtë çështje, në një kohë kur iPhone-t po arrijnë tek shumë konsumatorë në mbarë botën, ku shumë i blejnë ato me këste përmes kontratave.

Gjatë mandatit të tij të parë, Trump vendosi tarifa për importet kineze për t’i bërë presion kompanive amerikane që të kthejnë prodhimin në Shtetet e Bashkuara ose në vendet fqinje si Meksika. Në atë kohë, Apple siguroi përjashtime për shumë produkte, por këtë herë asnjë lehtësim i tillë nuk është dhënë. “Tarifat ndaj Kinës po shkojnë krejtësisht kundër pritjeve që Apple, ikona amerikane, do të trajtohet me butësi si në të kaluarën”, tha Barton Crockett, një analist në Rosenblatt Securities.

Megjithatë, ka analistë që theksojnë se shitjet e iPhone janë të vështira në tregjet kryesore, pasi Apple Intelligence, veçori të tilla si përmbledhjet e njoftimeve, ri-regjistrimi i emailit dhe aksesi në ChatGPT, nuk i kanë entuziazmuar konsumatorët.

Kërkesa e ngadaltë, e kombinuar me tarifa më të larta, mund të dëmtojë linjën përfundimtare të Apple. Angelo Zino i CFRA Research vlerëson se kompania nuk do të ketë gjasa të kalojë më shumë se 5%-10% të kostos tek klientët. “Ne presim që Apple të shmangë rritjet e mëdha të çmimeve deri në vjeshtë, me lançimin e iPhone 17, kur zakonisht planifikon rritje të çmimeve”, shtoi ai.

Pavarësisht zhvendosjes së një pjese të prodhimit në Vietnam (46% tarifë) dhe Indi (26%), Kina mbetet vendi kryesor i prodhimit. Neil Shah i Counterpoint Research vlerëson se Apple do t’i duhet të rrisë çmimet me të paktën 30% mesatarisht për të kompensuar tarifat.

“Llogaritjet tona tregojnë se tarifat e Trump mund t’i kushtojnë Apple deri në 40 miliardë dollarë,” vuri në dukje Crockett, duke shtuar se negociatat e mundshme me Kinën dhe Shtëpinë e Bardhë mund të zbusin ndikimin.

Amerikanët kanë disa pragje “psikologjike” për të përshkruar diçka si të shtrenjtë ose të lirë. Për shembull, një makinë me një çmim të listës para taksave mbi 60,000 dollarë konsiderohet shumë e shtrenjtë. Në mënyrë të ngjashme, nëse çmimi i një produkti tjetër të konsumit virtual, siç është iPhone, rritet në qiell, ai aktivizon automatikisht reflekset e publikut blerës.

Arsyeja pas tarifave të Trump është rritja e prodhimit vendas të mallrave dhe reduktimi i deficitit të llogarisë korente të SHBA. Megjithatë, gjërat mund të mos shkojnë ashtu siç dëshironte Trump.

Në prag të zgjedhjeve vendore të 11 majit, deputetja demokrate Jorida Tabaku ka bërë një apel të drejtpërdrejtë ndaj demokratëve të zhgënjyer nga rruga që ka ndjekur Sali Berisha dhe grupi që ai përfaqëson.

Tabaku në një takim me një shitëse në zonën 2 të Tiranës, i kërkoi votën për zgjedhjet e 11 Majit.

Shitësja i u kthye Tabakut, duke i thënë se do bashkohesh me llumin (grupi i Berishës) pasi të fitosh.

Tabaku i tha qytetares se se nuk jam bashkuar asnjëherë me llumin (grupin e Berishës), kam qenë zë ndryshe aty brenda.

Biseda:

Jorida Tabaku: Unë kësaj radhe votohem në listë të hapur dhe dua të fitoj vetë.

Shitësja: E dimë, më ka ardhur keq.

Jorida Tabaku: E kam marrë me shumë vrullë.

Shitësja: Do bashkohesh me llumin pasi të fitosh.

Jorida Tabaku: Unë asnjëherë nuk jam bashkuar me llumin dhe kam qenë zë ndryshe aty brenda, garoj për investim personal politik.

Deputetja Jorida Tabaku një ndër emrat më të votuar në Primaret të zhvilluara në Partinë Demokratike u vendos në listat e hapura për të garuar në zgjedhjet e 11 majit./VoxNews

Një nga parashikimet e frikshme të Baba Vangës fatkeqësisht ka ndodhur. Bëhet fjalë për tërmetin shkatërrues e vdekjeprurës në Azinë Juglindore, një profeci që rezultoi e vërtetë, duke u marrë jetën rreth 2700 personave.

Legjenda bullgare, emri i së cilës është Vangeliya Pandeva Gushterova, vdiq në moshën 84 vjeçare në vitin 1996, por emri i saj vijon e përmendet për shkak të parashikimeve që ka bërë.

E verbër që në fëmijërinë e hershme, ajo thoshte se fuqitë e saj i kishte marrë gjatë një stuhie të tmerrshme.

Ajo ka “qëlluar” në shenjë me disa parashikime, si ai për vdekjen e Princeshë Diana-s apo fenomene si ngrohja globale e përmbytjet. E quajtur ndryshe “Nostadramus i Ballkanit”, Baba Vanga thuhet se 85% e vizioneve të saj i ka pasur të sakta.

Për 2025-ën, ka parashikuar se do ketë një konflikt në Europë që do pasohet me një luftë të re mes 2 shteteve. Ndërsa për vitin që vjen, ajo ka thënë se do ndodhin “luftëra mizore” dhe një apokalips botëror. Çuditërisht, këto parashikime janë në sinkron me ato të Nostradamus.

Një nga parashikimet e saj ishte për një krizë ekonomike që do të shkaktonte rritje të tensioneve në mbarë botën. Edhe pse ekonomia e Mbretërisë së Bashkuar u rrit pak këtë vit, shumë njerëz po vazhdojnë të mbështeten në bankat ushqimore për të ushqyer veten dhe familjet e tyre.

Pasiguria mbizotëron anembanë botës, me miliarda që luftojnë financiarisht mes inflacionit dhe shkurtimeve të vendeve të punës.

Megjithatë, një nga prognozat e Baba Vangas është veçanërisht e rëndësishme; data e fundit të botës. ‘Nostradamusi i Ballkanit’ parashikoi se botës do i vijë fundi në vitin 5079 si rezultat i një ngjarjeje kozmike me përmasa “të paimagjinueshme”.

Sipas Baba Vangës, në vitin 2025 do të ketë një konflikt të madh në Evropë, i cili do të çojë në një reduktim të madh të popullsisë në kontinent.