Disa grupe indigjene kanë arritur të mbeten të paprekura nga qytetërimi modern. Këto fise jetojnë të mbrojtur nga xhungla të dendura, ishuj të largët dhe mbrojtje të imponuar nga qeveria. Kohët e fundit, pamjet ajrore dhe imazhet me dron i kanë ofruar publikut njohuri të rralla mbi jetën e tyre të fshehur. Imazhet ofrojnë një vështrim unik në kulturat që kanë mbetur kryesisht të pandryshuara për mijëvjeçarë.
Një nga fiset më të famshme të pakontaktuar është Sentinelese, të cilët banojnë në ishullin Sentinel të Veriut, i vendosur në ishujt Andaman të Indisë. Vlerësohet se numërojnë nga 50 deri në 200 njerëz, Sentinelezët i kanë rezistuar ashpër çdo kontakti të jashtëm për dhjetëra mijëra vjet. Qëndrimi i tyre agresiv ndaj të huajve, shpesh duke përdorur harqe dhe shigjeta për të paralajmëruar varkat ose avionët që po afrohen, i ka bërë ata një simbol të izolimit të palëkundur.
Qeveria indiane ka vendosur një ndalim të rreptë për çdo kontakt, duke kuptuar rreziqet e transmetimit të sëmundjeve dhe ndërprerjes kulturore që mund të lindin edhe nga ekspozimi i vogël ndaj botës së jashtme. Pamjet ajrore të ishullit tregojnë Sentinelezët duke qëndruar në hapësira, duke parë dronët. Larg Oqeanit Indian, thellë në pyjet tropikale të Amazonës në Brazil, fise të tjera të pakontaktuara mbeten të fshehura.
Këto grupe, të vendosura kryesisht në Luginën e Javarit, një rajon i largët që shtrihet në kufirin Brazil-Peru, jetojnë në një nga zonat më të izoluara në Tokë. Besohet se ka mbi 100 fise të pakontaktuara në Amazonën e Brazilit, ku shumë prej tyre përballen me ndërhyrje nga prerjet e paligjshme, grabitjet e tokës dhe operacionet e minierave. Mbijetesa e tyre varet nga mbrojtja e tokës së tyre.
Deri në mes të javës territori shqiptar do të jetë në kushtet atmosferike të ftohta, por pa reshje. Meteorologia Lajda Porja tha temperaturat janë ulur në -5 gradë në zonat malore, ndërsa në zonat e thella temperaturat janë edhe më të ulta
“Është një situatë që do kalojë shumë shpejt. Është një masë e ftohtë që ka depërtuar drejt Ballkanit. Shqipëria i kishte kushtet mjaft të favorshme për të pasur reshje dimri dhe ishin parashikuar që këto tre ditë do të ishin me nuanca dimri.
Gjatë kësaj jave nuk do ketë reshje, ndërsa temperaturat janë ulur në -5 gradë në zonat malore, ndërsa në zonat e thella temperaturat janë edhe më të ulta. Deri në mesjave moti të jetë i ftohtë, sidomos mëngjeset”, tha Porja.
Duke filluar nga e marta do kemi rritje të lehtë të temperaturave, ndërsa të enjten dhe të premten pritet një përmirësim i ndjeshëm i kushteve atmosferike. Porja paralajmëron se java tjetër do të jetë tepër e ngrohtë, ku nuk do të mungojnë as ditët e verës.
“Të enjten dhe të premten, zhvendoset kjo valë e ftohtë drejt lindjes së kontinentit, duke kthyer një masë më të ngrohet. E premtja e shtuna dhe e diela do të rikthejë rritjen e temperaturave.
Presim temperature mjaft të larta. Deri të mërkurën do jemi deri në 15 gradë, të premten të shtunën dhe të dielën deri në 22 gradë. Java që vjen me temperatura mjaft të larta, me ditë pranvere dhe disa dit vere”.
Kryeministri Edi Rama ka zhvilluar një bashkëbisedim virtual me ndjekësit në rubrikën Sy m’Sy, ku është pyetur se kur do të bëjë debat publik me opozitën.
Rama la të nënkuptohet se s’do të ketë një debat publik me Sali Berishën, duke iu përgjigjur komentuesit “për cilën opozitë e ke fjalën”.
“Me kë opozitë duhet të një debat publik? Unë debatin publik kam vite që e bëj, përditë. Për çfarë debate publik e ke fjalën? për cilën opozitë? Nuk e kuptoj”, tha Rama.
Ka vijuar dhënia e dëshmive në kuadër të megaprocesit “Plumbi i Artë”, në Gjykatën e Posaçme kundër Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit, ku disa të pandehur kanë dhënë deklarata të rëndësishme lidhur me ngjarjet që po hetohen.
Një prej të pandehurve, Xhuljan Hoxha, ka deklaruar se në një nga takimet që ka zhvilluar me Erjon Alibeajn, ky i fundit i ka folur për vrasjen e Kastriot Kilës, njohur ndryshe si Oti. Sipas Hoxhës, Alibeaj ka porositur vrasjen e Kilës, duke përmendur si motiv lidhjet intime të Kilës me bashkëshorten e Alibeajt.
Nga ana tjetër, Erjon Alibeaj, bashkëpunëtori i drejtësisë, e ka cilësuar këtë deklaratë si të pavërtetë dhe ka kërkuar që mediat të tregojnë kujdes me informacionet që përcillen.
Ndërkohë, një tjetër i pandehur, Petrit Qoli, ka bërë deklarata shqetësuese gjatë seancës, duke shprehur frikën se mund të vdesë nga gjendja e tij shëndetësore dhe nga presioni i burgut. Ai ka kërkuar ndihmë për gjendjen e tij, duke shprehur dëshpërim për mos takimin me familjen dhe për vështirësitë që ka kaluar gjatë periudhës së burgut.
I pandehuri Xhuljan Hoxha: Dua të deklaroj se në një nga takimet që kam zhvilluar me Erjon Alibeajn, ai më ka folur për vrasjen e Kastriot Kilës, Otit. Ai më ka treguar se si e ka porositur vrasjen e Kastriot Kilës. Financues dhe organizator i kësaj ngjarjeje ishte Erjon Alibeaj, jo Suel Çela. Motivi ishte sepse Ot Kila kishte marrëdhënie intime me bashkëshorten e Erjon Alibeajt.
Vetë bashkëpunëtori i drejtësisë, Erjon Alibeaj, dhe avokati i tij e cilësuan këtë deklarim si trillim dhe u kërkuan gazetarëve të pranishëm në sallë të tregohen të kujdesshëm me informacionet që përcjellin.
Erjon Alibeaj: Doja të sugjeroja që mediat të bëjnë durim, sepse pasi të mbarojë Nuredin Dumani dëshminë e tij, unë do flas për gjithçka. Nga deklarimet e mia, ka për të dëgjuar mediat për të gjithë Suel Çelat. Unë do t’i them të gjitha. Janë thënie shumë të pavërteta dhe trillime, sugjeroj mediat mos të nxitohen derisa të japim dhe ne deklarimet tona.
Xhuljan Hoxha: Pse të dogji ty o Erjon? Unë kam marrë burgim të përjetshëm për fjalët e tua. Kam shumë për të thënë për ty.
Ndërkohë, i pandehuri tjetër, Petrit Qoli, deklaroi: Kam frikë se do vdes, kam një gjendje në trup. Kam 3 vjet në burg, pa parë mbesat e mia. Unë jam marrëzisht i dashuruar me gruan time, nuk e kam takuar. Do vras veten. Jam shumë keq, kam pirë dy qetësuese dhe nuk më kanë bërë punë. Po shkelni ligjin me këmbë të gjithëve.
Në Shqipëri janë vendosur nga kompanitë telefonike, disa pajisje të cilat kryejnë Deep Packet Inspection, DPI, një sistem monitorimi të cilën ekspertët e IT e konsiderojnë mjaft të rrezikshëm kur nuk shoqërohet me një kuadër ligjor për të mbrojtur të dhënat e qytetarëve. Ekspertët Besmir Semanaj dhe Tomi Kallanxhi, të cilët e ngritën fillimisht këtë shqetësim, kanë folur në emisionin “Të Paekspozuarit” në MCN TV, për mundësinë e përdorimit të DPI për survejim masiv dhe kanë shpjeguar se si mund të shënjestrohen qytetarët, politikanët, gazetarët e me rradhë.
Deklaratat e ekspertëve:
Tomi Kallanxhi: Do ta shpjegoj me një metaforë se çfarë është Deep Packet Inspection. Imagjino i nis letër Yllit dhe postieri ka mundësi ta hapë ta lexojë dhe pastaj t’ja nisë sërish Yllit.
Besmir Semanaj: Informacionet e para, denoncimin e parë e kam bërë në 29 mars. Ka ardhur nga kolegë që punojnë pranë ISP-ve dhe organizmave shtetërorë. Nuk u arrit mbyllja e Tik Tok dhe u vendos që të përdoret një DPI. Sebepi ishte Tik Tok por Tik Tok është minimalja që pajisja mund të bëjë. E para nga kush erdhi kërkesa? E dyta kush është institucioni shqiptar që ka dërguar pajisjet pranë ISP. Një pajisje kushton mbi 100 mijë euro, si është marrë? Institucionet shtetërore kanë deklaruar se janë instaluar 7 të tilla. Nëse janë donatorë, çfarë përfitimesh do të ketë donatori? Vendosja e pajisjeve pa kuadër ligjor të fortë. Ka dy tipologji, shtetet autokrate, India, Kina Rusia, Irani. Pastaj kemi shtete demokratike, Franca, Britania, e me rradhë, por ka patur diskutim publik dhe ka patur forcim të bazës ligjore dhe rregulla se si do të procesohen të dhënat e qytetarëvë, pra përgjim në masë nuk lejohet, por mund të përdoret për sigurinë kombëtare. Në Shqipëri, u desh mbi dy javë e gjysmë që të reagonin institucionet. Pranuan se janë vendosur, por me pretendimin që nuk përgjohen, por kjo nuk bëhet me betim. Duhet bazë ligjore. Nuk kemi bazë ligjore që ndalon përgjimin. Më problematik është profilizimi. Kjo pajisje dallon çfarë aplikacionesh përdor, në çfarë faqesh lexoj unë, përshembull nëse lexoj faqe të komunitetit mysliman, më profilizojnë si mysliman. Mund të shohin preferencat sekusale, e me rradhë. Marrim një politikan apo qytetar të thjeshtë, hap faqet të papërshtatshme…
Tomi Kallanxhi: Sky ECC kishte një kod ID. Profilizimi këtu bëhet me një kod IMEI unik. Nëse ti ble telefonin në një dyqan, e ke të ruajtur. Është njëlloj si të vendosim kamera në shtëpinë e njeriut dhe të thonë do e përdorim vetëm kur ke vjedhje. Ju përmendët Britaninë e Madhe, por aty ka një problem me privatësinë. Nëse telefonat tonë Apple ruajmë në Cloud të dhënat, është end to end encryption, një siguri e lartë. Shteti britanik ka kërkuar Apple që ta heqë këtë sepse ka problem me krimin. I ka kërkuar të hiqen kodet e enkriptimit.
Besmir Semanaj: E dyta është censura, qeveria në çdo moment mund të bllokojë. Monitorimi normal bën thjesht që një përdorues po bën trafik, por nuk monitoron dot se çfarë program përdor, emrin e faqes dhe gjithë këto gjëra. DPI bën edhe censurimin, që me monitorim të thjeshtë nuk e bën dot, siç nuk arritën dot me Tik Tok. DPI bën degradim të shërbimit. Le të themi jemi në MCN live tani, me këtë bëhet degradimi dhe nuk realizohet programi. Është përdorur në Turqi, pas arrestimit të liderit të opozitës, për të mbyllur rrjetet sociale, për të mbyllur VPN që shmangte mbylljen dhe ngadalësimin e internetit në të gjithë Stambollin. Pra, një ndër bazat e DPI është censura. Shteti ka në dorë një armë pa leje. Për sa kohë nuk ka legjislacion… Ne kërkojmë që të ketë leje pastaj të blejnë armën. Ata e kanë instaluar armën, e kanë mbushur. Kemi edhe rastin e Iranit pas zgjedhjeve, Arabia Saudite, ku bëhej monitorimi i të gjithë personaliteteve. Secili nga ne ka pika të dobëta, mund të jenë me një ves për bastet, për pijen, me një ves për pornografinë, mblidhej informacioni dhe përdorej për shantazhim.
Tomi Kallanxhi: Më merr një shok me merak, përpra DPI më tha komishiu, sa trafik bën ti pas orës 10 të natës. Tani do ta di edhe çfarë bën ai gjatë natës.
Besmir Semanaj: Këto janë cilësitë komerciale që ofrohen për biznesin. Se çfarë mund të ofrohen për shtetet nuk e dimë. DPI mund të përdoret, si “man in the middle” (ndërmjetësues). I shtohen dhe pajisje të tjera dhe lexon mesazhet tona. Sa i përket trafikut të pa enkriptuar, e ka letër me shkrim dore, lexon çdo gjë. U desh dy javë e gjysmë që të pranonin instalimin e pajisjeve. E pranuan me një intervistë 45 sekonda dhe dezinformuan. Në deklaratën zyrtare thonë se nuk cënohet siguria dhe mbrohesh nga krimi kibernetik, por pas një viti do të hiqen. Pse duhet të hiqen për një vit kur janë të mira? /tpz.al
SPAK ka vendosur nën verifikim kandidatët për deputetë në listat e partive politike, që garojnë në zgjedhjet e 11 majit, në kuadër të ligjit të dekriminalizimit për të pastruar politikën.
Gazetari Arsen Rusta raportoi se shumica e kandidatëve, afro 1 mijë prej tyre i kanë dorëzuar formularët e dekriminalizimit, por shtoi se ka prej tyre që kanë procese të hapura lidhur me drejtësinë, ndërsa SPAK ka ngritur një Task Force. Ka kandidatë me CV të pasur për aksident me pasoja, evazion fiskal apo dhe ndërrim emrash.
Me proces të hapur, ende pa kaluar për gjykimin në themel është ish-kryeministri Sali Berisha, për të cilin më 11 prill, gjyqtarja e hetimeve paraprake do marrë vendim do e kalojë apo jo për gjykim dosjen “Partizani”.
Nën hetim është dhe ish-Presidenti Ilri Meta, i cili kandidon si deputet, nga qelitë e burgut “313”, edhe pse deri në 11 maj do ketë sërish kërkesë për revokim mase sigurie.
Ka kallëzime penale, ndaj një funksionari të lartë të Partisë Demokratike, ish-ministrit të Brendshëm Flamur Noka, ka kallëzim penal dhe SPAK duhet të jepë përgjigje.
Kreu i Partisë Republikane Fatmir Mediu, ndodhet në gjykim, përveçse person në hetim, është i pandehur për dosjen “Gërdeci. Ka kallëzime për Belind Këlliçin.
Bardh Spahia është marrë i pandehur për shpërdorim detyre dhe pengim i ushtrimit të detyrës, pasi ka refuzuar kthimin në detyrë të një ish-vartësi të tij.
Bashkëshortja e ish-Presidentit Ilir Meta, Monika Kryemadhi është aktualisht nën hetim.
Nga ana tjetër SPAK nuk e ka mohuar nëse ka nën hetim Kryeministrin Edi Rama, lidhur me çështjen McGonigal për të cilin ka nisur një hetim kryesisht. Përballë drejtësisë ndodhen nën hetim edhe Plarent Ndreca, madje edhe Klotilda Bushka, si pjesë e dosjes “Veliaj”. Olta Xhaçka është kallëzuar disa herë si për pronat e ushtrisë dhe për pronat e bregdetit.
Partia Demokratike ka bërë gati sloganin për çelejn e fushatës elektorale të 11 majit, për zgjedhjet parlamentare ku do të dalin deputetët e rinj që do të ulen në Kuvendin e Shqipërisë.
Përmes një video të shpërndarë në rrjetet sociale, lideri dmeokrat, Sali Berisha u ka bërë thirrje bashkëkombasve dhe qytetarëve shqiptarë t’i bashkohen PD dhe Aleancës për Shqipërinë Madhështore në çeljen e fushatës zyrtare në sheshin ‘Nënë Tereza në Tiranë’.
‘Merrni miqtë, familjen dhe eja drejt fitores’, është slogan i ri i PD që fton qytetarët t’i bashkohen çeljes së fushatës elektorale më 11 prill në Tiranë, në orën 19.00, ku do të prezantohet edhe programi i demokratëve për qeverisjen e ardhshme të vendit.
‘11 Prill, ora 19:00 në sheshin “Nënë Tereza”, nisim rrugëtimin drejt fitores! Partia Demokratike dhe Aleanca për Shqipërinë Madhështore ju ftojnë të bashkoheni në çeljen e fushatës’, thuhet në mesazhin e PD.
Prurjet e reja të ligjvënësve të rinj, do të udhëheqin qeverisjen e ardhshme në legjislaturën e 11 të Kuvendit të Shqipërisë.
Mbi 17,000 m2 truall në qendër të Tiranës, ku aktualisht ndodhen rreth 35 ndërtesa, përfshirë katër pallate deri në 9 kate, si dhe godinat publike të Teatrit Metropolitan dhe “Info-Point” i bashkisë, pritet të rrafshohen për t’i hapur rrugë një plani për kulla.
Kjo u mësua të hënën gjatë konkursit ndërkombëtar për të ashtuquajturin Masterplan i Qendrës së Tiranës, një garë arkitekturore që kishte për synim ridizejnimin e një prej zonave më të lakmuara nga ndërtuesit: hapësira në qendër pas Muzeut Historik Kombëtar krah “Bulevardit Zogu I-rë”, e njohur si zona e ish-Cirkut (shembur në 2021 pasi trualli iu kthye pronarëve).
Zona ndodhet mes universitetit jopublik “Albanian University” (ish-UFO) dhe gjimnazit “Sinan Tafaj”. Ajo është një hapësirë e ngjeshur me banesa të vjetra, pallate dhe godina me funksione kulturore e arsimore.
Fitues i konkursit u shpall propozimi i studios franceze l’AUC. Ata propozonin ndërtimin e katër kullave tregtare, rezidenciale dhe të hotelerisë – njëra mbi 150 metra e lartë – dhe krah tyre një pallat publik (Palazzo Civico) me salla për shfaqje, ekspozita, teatër dhe kinema.
Juria, e përbërë nga arkitektë të huaj si Xaveer De Geyter, apo Bjarne Mastenbroek dhe zyrtarë të urbanistikës dhe politikës shqiptare, mes të cilëve kryeministri Edi Rama, vlerësoi te ideja e l’AUC “qasjen skulpturore dhe poetike”.
Megjithatë, në fund, juria sugjeroi që studioja franceze të rishikojë strategjinë e ndjekur për një plan më realist dhe kosto më të ulëta ndërtimi. Për këtë u këshillua të bashkëpunohej me arkitektë të tjerë.
Teksa modelet 3D e prezantonin të ashtuquajturin “Masterplan për qendrën” si një tjetër “hap përpara” për kryeqytetin, qytetarët nuk u sqaruan se si u mbërrit deri në këtë fazë. Asnjë media apo institucion publik nuk dha detaje në këtë pikë.
Asnjë dokument zyrtar i masterplanit nuk ishte bërë publik para vendimit të jurisë. Njësoj nuk ka asgjë të botuar në lidhje me marrëveshjet mes autoriteteve publike dhe subjekteve private të zonës.
Propozimi i studios franceze l’AUC për zhvillimin e zonës së ish-Cirkut të Tiranës në qendër.
Nuk ka një raport të ndikimit social, nuk ka të dhëna për konsultim me banorët, dhe nuk është bërë e ditur çfarë do të ndodhë me ta apo funksionet aktuale të godinave që sugjerohen të shemben.
Paralelisht në konkurs morën pjesë edhe studiot: Archea e Marco Casamontit, Nieto Sobejano, Groupwork, Go Hasegawa, Cobe etj. Të gjitha paraqitën vizione të ngjashme për kulla me intensitet të lartë ndërtimi.
Në këtë pikë, masterplani i shton të tjera ndërtesa të larta siluetës së qendrës, e cila aktualisht ka të paktën tetë ndërtesa të larta rreth saj.
“Zhvillimi larg qytetarëve”
Konkursi u promovua nga kompania Veliaj Construction, e Astrit Veliajt, sipërmarrës i njohur ky në fushën e stomatologjisë, arsimit privat dhe ndërtimit. Ndërtesa të mëdha të stilit neoklasik janë ngritur nga Veliaj – jo pa kontestime – në Durrës, Berat, Fier dhe Tiranë.
Ai ka pasur një të shkuar si politikan në radhët e Partisë Demokratike ku ka qenë dhe deputet.
Pjesëmarrja në konkurs e studiove të njohura ndërkombëtare ngriti pritshmëritë për një projekt me vlera reale arkitektonike. Por pa transparencën dhe pa përfshirjen e publikut, edhe konkursi më i mirë rrezikon të kthehet në instrument legjitimues për një zhvillim që konceptohet pa komunitetin.
Për publikun nuk ishte e qartë se me çfarë tagri e zhvilloi konkursin sipërmarrësi Veliaj. Çfarë roli do të ketë ai për zhvillimin e vizionit të l’AUC, çfarë roli do të ketë bashkia dhe çfarë pritet të përfitojë publiku nga kjo pjesë veç hapësirave të reja për Teatrin e Metropolit dhe Info-Pointit.
Ky projekt është vetëm një nga dhjetëra zhvillime të vrullshme urbane që po ndodhin në kryeqytet – nga kullat e betonit në qendër te terminali verior, ku nuk është e qartë nëse po ndërtohet në mënyrë të ligjshme.
Në këto raste, duket se planifikimi urban ka kaluar nga një proces institucional dhe publik, në sipërmarrje private në bashkëpunim me pushtetin qendror dhe vendor.
Mungesa e transparencës, e pjesëmarrjes qytetare dhe e planeve afatgjata për zhvillimin social të qytetit është kthyer në normë. Tirana nuk po rritet, po ngushtohet për shumicën dhe zgjerohet për pakicën. /Citizens.al
Teksa spektaklit po i afrohet finales, duket se Gjesti dhe Egli kanë vendosur të lënë pas tensionet dhe të gjejnë një mënyrë për të komunikuar më mirë.
Dyshja janë parë shpesh duke shkëmbyer biseda më të qeta dhe duke bërë përpjekje për të ndërtuar një marrëdhënie më të qëndrueshme.
Mbrëmjen e djeshme, gjatë një momenti të qetë në sauna, Egli vendosi të mos i fshehë më ndjenjat. Pa hezitim, ajo iu drejtua Gjestit me fjalë të sinqerta, duke i thënë se e do.
“Nuk po them që i fik ndjenjat, ndjej për ty”, tha ajo.
