Lajme Flesh

U bënë vite që simboli që identifikon shqiptarët në evente dhe mbledhje publike është shqiponja me duar. Një gjest që sa ka “çmendur” njerëzit, të cilët shfrejnë patriotizmin e tyre viral në rrjete, por që nuk lënë prapa politikanët dhe personazhet publike që duan të fitojnë pikë për tu treguar si patriotë.

Nuk ka më asnjë event apo zijafet që të mos përdoret shqiponja me dy duar. Simbol që ka çmendur fqinjët tanë, sidomos serbët e grekët, që kanë marrë tmerr nga ajo.

Nuk lënë rast pa e sharë në rrjete, apo edhe protestuar institucionalisht kur e konsiderojnë “provokacia”. Edhe pse serbët shqiponjën e kanë në flamur, por edhe grekët e kanë futur në të ashtuquajturin “Flamur të Vorio-Epirit”.

Përfundimisht mund të thuhet qartësisht se shqiponja me duar, është betonuar si një symbol kult, përkatësisht një totem popullor që përfaqëson shqiptarët.

Por si lindi, kush e nxori për herë të parë publikisht shqiponjën me duar, e që më pas u kthye në një fenomen që e përdorin e dhe VIP-a botërorë, që për arsye të ndryshme, duan të tregojnë simpatinë ndaj shqiptarëve.

Kush ka lindur në fund të viteve 60 të shekullit të shkuar, apo kryesisht në vitet 70, mban mend një fenomen gati viral që praktikohej në plazhet me rërë të Detit Adriatik kryesisht, që ishin edhe më të mbipopulluarit. Në atë kohë nuk kishte Chers-long apo shezllonë në plazhe. Të gjithë shtriheshin në rërë gjërë e gjatë, e vetëm ndonjë tip “mikroborgjez” kishte sajuar nga jashtë ndonjë karrike portative apo një peshqir të ardhur prej Europe.

Fëmijët, si një nga lojrat më popullore mes tyre, apo gara të vogla, bënin shqiponjën me duar e vendosnin në gjoks, e më pas shtriheshin në rërë, duke konkuruar kush e bën më të bukur.

Më pas fëmijët e viteve 80 apo 90, që quhet përgjithësisht “brezi i çokokremit”, jo vetëm që nuk e bënë këtë, po rata nuk ndoteshin në rërën e plazhit. Dolën shezllonet, dysheqet e peshqirat, ku rëra quhej e tmerrshme edhe po të ngjitej në këmbë, ku hiqej si të ishte pisllëk. Kështu ai gjesti i shqiponjës humbi e u tret si fenomen cool. Fëmijët e viteve 70 ishin bërë burra, ku plazhi për ta nuk ishte plandosja në rërë, por përqafimi apo gili vilit nëpër ujë me vajza.

Rikthimi në publik

Shqiponjën me duar për herë të parë në publik e ka bërë Kreshnik Spahiu në vitin 2011, në një aktivitet të Aleancës Kuqezi që sapo themeloi, ku tha “shqiptarët nuk duhet të bëjnë dy gishtat apo grushtin, por shqiponjën”.

Pas Kreshnikut, këtë symbol e bënë kapiteni i atëhershëm i kombëtares kuqezi, Lorik Cana dhe një grup artistësh që bënë edhe një videoklip për llogari të Aleancës Kuqezi. Madje u kthye edhe element parodie e kabareje në Portokalli

Më pas, shqiponja u kthye në “provokacion nacionalist”, pasi shkaktoi polemika, që në vend ta ndalnin e bënë një gjest mbarëpopullor. Madje, Ilir Meta, njeriu që bëri gjithçka te Edi Rama në vitin 2013 që Aleanca Kuqezi të mos hyjë në koalicion kundër Berishës, e ktheu në gjestin më të dashur kur ishte President me “popullin e 2 marsit”. Natyrisht e ktheu në parodi. Por në aspektin politik, shqiponja hapi aq probleme, sa Berisha ngriti një komision Hetimor për të ndëshkuar Kreshnik Spahiun, asokohë Nënkryetar i KLD, se “po na prish marrëdhëniet me fqinjët.

Megjithatë ujrat rrodhën, bashkë me politikën dhe lëvizjet e saj, e sot shqiponja me duar është një gjest kult, ku mitomanë pellazgjikë rrjetesh kanë nisur ta kërkojnë edhe në shkrimet apo skulpturat antike. Megjithatë, autori, pra Kreshnik Spahiu, sipas gjasave nuk e ka regjistruar si patent që të marrë të paktën të drejtën e autorit. Ndoshta jo kur ajo kthehet në gëzim popullor, por në një pamflet politik…

Moderatorja Fjoralba Ponari me anë të një videoje në Insta Story ka treguar se është shokuar kur brenda një kutie aksesorësh, që ia kishin bërë dhuratë, gjeti flokë dhe nyje.

“Jam totalisht e shokuar nga kjo që do t’ju tregoj tani. Isha duke bërë gati valixhen. E kam kthyer shtëpinë përmbys. Dhe duke kërkuar mes aksesorëve hapa një kuti që ma kishin bërë dhuratë dhe kjo ishte brenda saj”, tha duke treguar flokët me nyje të mbështjella me letër. “Nëse s’do të kisha parë flokët, do ta kisha hedhur”, shprehet Fjoralba.

Më pas ajo tha se nuk beson në magji, por megjithatë nuk e mohoi që nuk u ndie mirë, ndaj edhe kërkoi ndihmën e ndjekësve.

Dy automjete përfshihen në një aksident rrugor në afërsi të fshatit Gurishtë në aksin nacional Pogradec-Maliq.

Sipas policisë, një mjet tip “Benz” ka qenë i ndaluar në anë të rrugës nacionale ku brenda ka qenë dhe drejtuesi i mjetit kur një mjet tip furgon ka kryer një manovër të gabuar në parakalim aq sa drejtuesi i mjetit tip furgon e ka patur të pamundur të mbante në kontroll mjetin e për rrjedhojë është përplasur me Benzin e parkuar në anë të rrugës, duke sjellë dhe lëndimin e drejtuesit të këtij mjeti.

Për fatin e mirë, ka patur vetëm dëme të shumta materiale në të dyja mjetet, por asnjë nga turistët slloven nuk ka pësuar lëndime.

Policia ka marrë në pyetje drejtuesin e fugonit me turistë slloven për të mësuar më shumë për shkakun e këtij aksidenti, por paraprakisht mendohet se dy kanë qenë arsyet e përplasjes së dy mjeteve, shpejtësia tej normave të lejuara dhe lagështia në rrugë.

E rëndë nëse një politikani shqiptar, SHBA i heq vizën’, kështu deklaronte dikur ish-kryeministri Sali Berisha i cili vetë është shpallur person ‘non grata’ nga Amerika. Këtë deklaratë të Berishës, i cili sulmonte Gramoz Ruçin, e ka kujtuar sot gazetari dhe publicisti Mero Baze.

Në Facebook, Baze ka publikuar deklaratën të bërë disa vite më parë nga Berisha në televizionin e familjes së tij, i cili shprehej: “Thuhet se Gramoz Ruçi ka mohim të përjetshëm të vizës private për në SHBA, pra ka një dënim nga qeveria ndaj këtij personi. Nëse kjo është e vërtetë, përbën një gjë shumë të rëndë. Numri dy i shtetit shqiptar është në rreh në kuq për akte kriminale nga qeveria e SHBA”.

Mero Baze shkruan se tani që Berishës i kanë hequr të drejtën familjarisht për të qenë përfaqësues të popullit shqiptar, atë që ka thënë dikur për Ruçin, duhet ta shumëzojmë me 10 për të kuptuar se çfarë e ka gjetur ish-kryeministrin.

“Sali Berisha duke shpjeguar sa e rëndë është për Shqipërinë nëse një politikani shqiptar SHBA i heq vizën. E ka shpikur dikur këtë për Gramoz Ruçin. Tani këtij i kanë hequr të drejtën familjarisht për të qenë përfaqësues të popullit shqiptar, si hajdut dhe minues të demokracisë. Shumëzojeni këtë që thotë vet me 10 për ta kuptuar çfarë e ka gjetur”, shkruan Baze.

DASH shpalli ‘non grata‘ Sali Berishën më 19 maj si të përfshirë në “veprime korruptive, të tilla si shpërdorim i fondeve publike dhe ndërhyrje në proceset publike, duke përfshirë përdorimin e pushtetit të tij për përfitimet e tij dhe për të pasuruar aleatët e tij politikë dhe anëtarët e familjes së tij”.

https://www.facebook.com/watch/merobaze2/?ref=embed_video

eter Lucas kishte marrë në mbrojtje Sali Berishën sot, duke pretenduar se ndaj tij ka një bashkëpunim Soros-Blinken-Rama-Kim, për ta hequr qafe.

Por çfarë shkruante Lucas në “Boston Herald”, vetëm një javë pas shpalljes non grata të Sali Berishës, nga SHBA?

“Ai fliste anglisht dhe thoshte ato që duhej të thoshte në lidhje me demokracinë. Ai sulmonte komunistët, ndonëse kishte qenë një i tillë edhe vetë. Berisha e bindi popullin dhe qeverinë amerikane se ai ishte njeriu i cili mund ta rrëzonte nga pushteti Partinë Komuniste. Ndërkohë, ai e konsideronte veten edhe si një admirues i madh i John F. Kennedy.

Por pasi erdhi në pushtet, abuzimet e tij ishin të panumërta. Ai, familja dhe miqtë e tij grumbulluan pasuri marramendëse, ashtu siç kishin bërë edhe shumë ish komunistë të tjerë në Ballkan, të cilët kishin ardhur në pushtet pas rënies së komunizmit”, shkruante Lucas, një javë pas shpalljes non grata të Berishës

Shkrimi i plotë

Nuk i lejohet hyrja në SHBA? Që kur kemi filluar t’u ndalojmë njerëzve të hyjnë në Amerikë? Kufiri ynë me Meksikën është i gjithi i hapur dhe shumë njerëz po hyjnë, qofshin ata non-grata apo jo.

Mjafton të shkojnë deri në kufi, të blejnë një kapelë bejsbolli të ekipit “Yankees”, të kalojnë një sektor të pa patrulluar të lumit Rio Grande me një fëmijë të marrë me qira në krahë dhe ja ku bëhen amerikanë pa dokumente.

Pasi mbërrijnë këtu, u ofrohen tri vakte në ditë dhe një shtrat, kujdes shëndetësor, shkollim, nëse e dëshirojnë, një celular falas, një biletë avioni falas për të shkuar në shtëpinë e tyre të re dhe disa para xhepi.

Dhe nëse të gjitha këto shpenzime i paguan taksapaguesi amerikan, atëherë pse jo?

Por e gjitha kjo është në dëm të azilkërkuesve të ligjshëm apo emigrantëve të cilët presin radhën dhe zbatojnë rregullat.

Megjithatë, për habinë e shumëkujt, veçanërisht të ndjekësve të zhvillimeve në Europë dhe Ballkan, javën e kaluar, Departamenti i Shtetit shpalli ish presidentin dhe ish kryeministrin e Shqipërisë, Sali Berisha, 76 vjeç, i cili i përket një vendi anëtar të NATO-s, persona non grata.

Kjo do të thotë se ai nuk mund të hyjë më këtu, ndonëse në të shkuarën, kur ishte president, është pritur me krahë hapur.

Por kjo gjë ndodhi kur Berisha u bë lideri i parë demokrat i një vendi të vogël ish komunist në periudhën 1991-1992 dhe para se, në sytë e Departamentit të Shtetit, ai të rebelohej.

Ndërkohë që politikanët evropianë mund të jenë habitur nga ky zhvillim, të tjerë, të cilët e njohin situatën politike në Shqipëri dhe në Ballkan, nuk u habitën aspak. Reagimi i tyre ishte: “Mrekulli! Por pse e vonuat kaq shumë këtë vendim?”

Berisha tashmë ka 10 vite që nuk është më në pushtet.

Sipas vendimit në fjalë, as Berisha dhe as familjarët e tij nuk lejohet të hyjnë në SHBA për shkak të akuzave të ngritura ndaj tij për përfshirje në “akte të konsiderueshme korruptive” gjatë kohës kur ishte në pushtet, sipas Sekretarit të Shtetit Antoni Blinken.

Sipas deklaratës së lëshuar nga sekretari Blinken, “në cilësinë e tij zyrtare, veçanërisht si Kryeministër i Shqipërisë, Berisha ishte i përfshirë në veprime korruptive, të tilla si shpërdorim i fondeve publike dhe ndërhyrje në proceset publike, përfshirë përdorimin e pushtetit për përfitime personale dhe për të pasuruar aleatët e tij politikë dhe anëtarët e familjes së tij në kurriz të besimit të publikut shqiptar në institucionet e tyre qeveritare dhe zyrtarët publikë.”

Kjo më ngjan, pak a shumë, me atë që ndodh në Uashington çdo ditë.

Në mënyrë krejt ironike, njëherë e një kohë, Berisha është lavdëruar nga SHBA për faktin se konsiderohej si një reformator i cili po sillte ndryshime mjaft të rëndësishme në një vend i cili kishte qëndruar nën kthetrat e regjimit komunist për 40 vite me radhë.

Por ky vullnet i mirë nga ana e tij nuk zgjati shumë kohë, për vetë faktin se Berisha, i cili në të shkuarën kish qenë kirurg zemre dhe komunist, e pati të pamundur të zhdukte tiparet e autoritarit dhe të të korruptuarit, të cilat shfaqen në karakterin e çdo udhëheqësi komunist.

Unë jam i bindur për këtë. Shqipërinë e kam vizituar në vitin 1986, kur komunistët ishin ende në pushtet. Më pas vizitova dhe kryeqytetin e vendit, Tiranën dhe atje takova dhe shkrova për Berishën kur ai u “shkëput” me Partinë e Punës së Shqipërisë, duke qenë se kësaj partie po i vinte fundi, dhe shumë shpejt do të bëhej presidenti i parë i zgjedhur në një demokraci të re.

Ai fliste anglisht dhe thoshte ato që duhej të thoshte në lidhje me demokracinë. Ai sulmonte komunistët, ndonëse kishte qenë një i tillë edhe vetë. Berisha e bindi popullin dhe qeverinë amerikane se ai ishte njeriu i cili mund ta rrëzonte nga pushteti Partinë Komuniste. Ndërkohë, ai e konsideronte veten edhe si një admirues i madh i John F. Kennedy.

Por pasi erdhi në pushtet, abuzimet e tij ishin të panumërta. Ai, familja dhe miqtë e tij grumbulluan pasuri marramendëse, ashtu siç kishin bërë edhe shumë ish komunistë të tjerë në Ballkan, të cilët kishin ardhur në pushtet pas rënies së komunizmit.

Ndërkohë që Berisha mund të jetë shënjestruar nga Departamenti i Shtetit, e vërteta është se burgu i Guantanamos nuk është aq i madh sa për të futur në të të gjithë politikanët rebelë të Ballkanit të cilët u bënë të pasur brenda natës.

Persona non-grata? Kjo gjë vlen vetëm për disa.

Pak muaj nga shpallja e pavarësisë së Shqipërisë, më 21 shkurt 1913, pas betejës së Bezhanit në Luftën e Parë Ballkanike, Janina u pushtua dhe u bashkangjit në shtetin grek.

Prof. asoc. dr. Zaho Golemi

Rënia e “Kryeqytetit të Toskërisë”, Janinës

Lebërit në muret e fortesës së Bezhanit, vetëm pak kilometra larg Janinës nuk i mundën plumbat e predhat, nuk i prenë jataganët, por tradhëtia e drejtuesve të lartë ushtarakë. Fakt është se Valiu dhe komandanti i Janinës Esat Pashë Janina në vitet 1891-1893, së bashku me grekun Kostandin kishin studiuar në Akademinë e Shtatmadhorisë Gjermane, pa e ditur se pas dy dekadash do të gjendeshin përballë njeri-tjetrit. Histori enigmë janë “dhurata e portokalleve” të dërguara në Janinë nga Grekët! Në planin diplomatik vetëm qeveria austro hungareze pranë Koferencës së Ambasadorëve ngulte këmbë fuqishëm që Janina dhe Shkodra të mos shkëputeshin nga tërësia tokësore shqiptare, dhe t’i ngeleshin shtetit shqiptar. MPJ i Austro-hungarisë Berchtoldi që në takimin e parë me Ismail Qemalin, sapo ai arriti në Vjenë gjatë udhëtimit për në Shqipëri, i tha “Qeveria jonë do që Shqipëria të dalë më vete si një shtet i bashkuar që të përmbledhë brenda tij gjithë shqiptarët dhe të jetë në një shkallë me popujt e tjerë ballkanikë”. Pas pyetjes së Ismail Qemalit se: “Flamurin kuq e zi e kam por nuk kam ku ta naltoj”, mori përgjigjen diplomatiko-ushtarake: “Naltoje në një bajonetë austro hungareze” ishte domethënëse. Por antishiqiptarët ishin shumicë në Konferencën e Londrës, që donin që shtrirjen gjeografike të shtetit të ri shqiptar ta “lidhnin”, si padashje me rënien e Janinës në terren. Në mars 1913 në Janinë gjendeshin në front rreth 12 mijë luftëtarë shqiptarë, të pamjaftueshëm në raport forcash; ndërkohë që rruga detare Anadoll-Shqipëri, e vetmja e kohës prej nga mund të dërgoheshin njësi ushtarake, armatime e pajisje dhe ndihma të domosdoshme, ishte mbyllur prej luftëanijeve të saj që nga fillimi i luftës.

Duke shfrytëzuar avantazhet nxituar nga synymet grabitqare për viset jugore, ushtria me kokëfortësi ngulmonte në përmbushjen e qëllimeve. Drejt Janinës kishin vërshuar masivisht forca greke me qëllim që para nënshkrimit në Konferencën e Londrës “Janina të ishte jashtë hapësirës administrative shqiptare”, sikurse ndodhi në të vërtetë. Xhephanja e luftës në Bezhan dhe nyjeve të tjera të brezit mbrojtës në të dyja anët e frontit bënë që ushtarët grekë të ropateshin tre muaj me radhë përballë fortesave që përballë kishin një grusht lebërish që mbronin vendin e stërgjyshërve me nder e trimëri. Luftime të ashpra vijonin edhe në Zagorë e Mecovë dhe në çdo front tjetër, por të gjitha luftimet kishin Janinën, “Kapital of Albania”, siç cilësohej në enciklopeditë e vendeve të huaja ose “Kryeqyteti i Toskërisë”, që ishte nyja gordiane e Jugut Shqiptar.

Prandaj edhe atdhetarët shqiptare ishin duke bërë çdo përpjekje të mundshme që atë të mos ua rrëmbenin. Pushimi i përkohshëm i luftimeve s’ishte gjë tjetër, veç një iluzion për t’u rindezur përsëri. Ankthin e atdhetarëve për humbjen e Janinës e shpreh vargu popullor: “Janinë, të hiftë zjarri,/raftë e të mbuloftë mali,/t’erdhi te dera Junani!/Janinë, çerek Stambolli,/daltë e të mbyttë gjoli,/hapi sytë, se të mori!”. Pëfaqesuesi i qeverisë austro-hungareze në Janinë, Bilinski, kërkonte ndihmën e qeverisë së përkohshme shqiptare të Vlorës dhe të atdhetarëve të tjerë. Bilinski në shkresën e datës 10.12.1912 dërguar përfaqësuesit të qeverisë së Vlorës: “Shqiptarët e sanxhaqeve/qarqeve të Janinës, Gjirokastrës e të Reshadijes mbajtën një mbledhje dhe vendosën të dërgojnë pa vonesë në Vlorë Musa Hamit Demin nga Filati, për të kërkuar nga Ismail Qemali qëndrim energjik kundër pushtuesve grekë”. Frontrashëgimtari i mbretërisë greke, princ Kostandini fuqizoi mësymjen me “fuqi të mjaftueshme” për “Armatën e Ipirit”15, përballë mbrojtësve të Janinës.16 Kur në front shkuan një pjesë e Armatës së Perëndimit, numri i mbrojtësve shkoi në 26 mijë vetë, por 5000 vetë ishin të plagosur e të sëmurë, që dergjeshin spitaleve të atjeshme. Sipas dokumentave të botuara nga Lef Nosi, për gjysmën e dhjetorit 1912, kohë kur në Janinë arriti gjeneral Ali Riza Pasha me një pjesë të luftëtarëve të ngelur të “Armatës së Perëndimit”. Qeveria e përkohshme e Vlorës e Ismail Qemalit dërgoi në Janinë Mitat Frashërin me një përfaqësi, që arriti në Janinë më 13.1.1913

për masat për të shtuar fuqinë mbrojtëse në Janinë dhe në fakt në mbrojtje të saj shkuan edhe dy tabure/batalione: i Gjirokastrës dhe Tepelenës. Ndihma e Ismail Qemalit vetëm sa i dha frymë dhe shtyu në kohë rënien e Vilajetit por nuk mundi ta pengonte dot, sepse në terren forcat ishin të pabarabarta.

Dhe diplomacia në Londër ishte kundër shqiptarëve në jug të Shqipërisë natyrale. Nga ana tjetër komandanti i forcave turke nuk pranoi të hynte në marrëdhënie me një qeveri që kishte shpallur shkëputjen e Shqipërisë nga Perandoria. Edhe pse një pjesë e truallit shqiptar u zbraz nga vendasit me dhunë qëllimi grek i moçëm nuk u arrit. Ishin Fuqitë e Mëdha dhe komisionet kufitare që i detyruan tërheqjen e trupave nga tokat që iu caktuan Shqipërisë. Shpëtuan Korça dhe Gjirokastra por i mbeti Greqisë Çamëria.17 E megjithatë betejat vijuan edhe në shek.XX., në mbrojtje të identitetit, truallit, flamurit, edhe në 1941 dhe 1949. Shqiptarët e gjithë vilajeteve kanë një gjak, gjuhë, histori dhe flamur: flamurin kuq e zi me shqiponjën dykranare, simbolin e identifikimit kombëtar. Ky simbol u ka mbajtur shpirtin gjallë dhe duke mbajtur shpirtin gjallë të çdonjërit ka mbajtur gjallë një komb sepse qindra kombe që nuk kanë pasur simbole, janë zhdukur si gjuhët dhe kombet e tyre.

Por e shprehur në gjuhën e Nolit do të thoshim: “O Flamur gjak, o flamur shkabë,/O vënt e vatr’ o nën’ e babë,..”, ndërsa Asdreni, do definonte luftrat dhe gjakun arbëror shekujve: “..që kombe shuhen përmbi dhe,/po Shqipëria do të rrojë,/për të, për të, luftojmë ne!”. Shkrimet kushtuar luftëtarëve që ranë në fushën e nderit në katër epoka në gjashtë dekada si, Bajo Kazo, Habil Xhuvani (1854), Abedin Muho, Seit Dobra, Shahin Mema, Hair Stefani, Idriz Alidhima, Sali Isufi, Xhafer Gjoni, Osman Deçka, Shahin Veliu, Mato Asllani; Sadik Memushi, Skëndo Xhuvani, Myrteza Sulli, Musa Rafi (Robi), Hito Kongoci (1878), Resul Beqo Resuli (1897), Rustem Shalari, Muho Cama, Resul Peçi, Islam Kondi, Ismail Nora (1913) në Bezhan, Pesë Puset, Mecovë, Grebene, etj.,18 në Vilajetin e Janinës, në betejat për truallin shqiptar, janë kujtesa historike e brezave. Aktualisht kohët kanë ndryshuar, fqinjësia ballkanike është në një front dhe llogore të përbashkët të sigurisë euroatlantike si dhe në një bashkësi të aspiruar të përbashkët europiane ekonomike.

Princi i Kurores Kostandini_dhe_artileria_greke ne Bezhan – The Battle of Bizani in the First Balkan War. (19 – 20 February 1913) ©Georges Scott

Shpesh përmendet fakti që Shqipëria qëndroi 500 vjet nën Perandorinë Osmane dhe mbijetoi.

Por kur të mësoni sa vite kemi qenë pjesë e Perandorisë Romake në të gjitha fazat e saj, do habiteni!

Plot 1550 vjet! Më shumë se të gjithë ata që ishin pjesë e kësaj Perandorie!

E tregon kjo hartë e publikuar nga arkitekti dhe historiani i njohur Artan Shkreli.

Shihni më poshtë editorialin e përgatitur nga DITA.

Nëse sot në qendrën e rrjeteve sociale është përsonazhi Cllevio që mori vëmendje të madhe që pas sherrit me Noizyn, para disa vitesh në rrjet u bë hit “Seriali”.

Seriali ishte një personazh që për herë të parë u shfaq tek Arian Çani në “Zonë e Lirë” dhe nuk e zbuloi kurrë fytyrën e tij pasi dilte me maskë të zezë.

Tashmë në Tik Tok po qarkullon një video që pretendon të ketë zbuluar identitetin e Serialit dhe çfarë do të mendonit nëse u themi që ai është Cllevio?

Shumë perdorues të Tik-Tok bien dakord që poshtë maskës së Serialit fshihej Cllevio, por ka edhe nga ata që nuk besojnë në ngjashmërinë e tyre.

Kina zbuloi se kishte krijuar avionin”spi un” në nëntor të vitit që lamë pas, por së fundmi po qarkullojnë zëra se ky avion është krijuar për qëIIime të errëta nga Pekini zyrtar.

Kjo sepse ky avion nuk mund të kapet nga radarët dhe mund të kryejë fluturimime deri në 40 orë rresht pa u rimbushur me karburant.

Ndërsa për disa të tjerë është quajtur si “Skifteri i qiellit”.

Ai ka kapacitete për të realizuar fotografi me rezolucion të lartë nga 3000 metra lartësi, duke kapur pa problem targën e një makine.

Kurse për disa fotografimi i makinave nuk duhet të lejohet dhe se është diçka e tm errshme, por nuk ka pasur ndonjë reagim zyrtrar nga ndonjë shtet.

Ky avion nuk ka nevojë për pilot dhe është mbajtur sekret për shumë kohë, për t’u publikuar vetëm së fundmi.

Gjithashtu mund të arrijë një lartësi fluturimi deri në 7500 metra me 350 kilogramë peshë në bord, ndërsa pesha maksimale që mund të mbajë është 1,5 ton.

Mendohet se qeveria kineze ka nisur punën për ndërtimin e tij, që në vitin 2012.

Për herë të parë një kamera televizioni xhiron nga afër Maskën e vdekjes së Enver Hoxhës. Të ftuarit e emisionit Esencë në Report tv, Ardit Rada dhe Ardian Isufi, folën mbi mënyrën e konceptimit të së shkuarës totalitariste dje dhe sot përmes një objekti shumë pak të njohur për shqiptarët: Maska e vdekjes së Enver Hoxhës. I pari që ka folur ne shtypin e shkruar për maskën e vdekjes së Enver Hoxhës, është Gazetari Ben Andoni. Në një shkrim të tijin për Revistën MAPO të vitit 2006, ndër të tjera ai shkruan:

 -Nuk flet më. Ka kohë që duhet të jetë diku, ku në tokën e tij nuk e deshifrojnë dot. Shumë e kanë dërguar në Ferr, ndërsa të tjerë, po me aq siguri në Parajsë. Sikur të flitet për një gjë krejt pa rëndësi, burokrati më lëshon një sërë justifikimesh pafund. Por, ajo është. Eshtë matrikulli 3786… në Muzeun Historik Kombëtar.

“-Unë u propozova që Maska duhej të përgatitej shpejt”. Kujton Mumtaz Dhrami në shkrimin e Ben Andonit, si skulptori para të cilit ai pozoi shpesh në të gjallë dhe njeriu që u ngarkua t’i merrte maskën mortore. Dhrami thotë më tej:

-Nuk ramë dakord sepse Nexhmija na tha se i prishej lëkura, ndërsa ne duhet të kishim kontakt me portretin e tij. U thamë që nuk prishet lëkura, ndërsa ata vazhdonin të këmbëngulnin që prishet dhe… Sulo (Gradeci) pastaj na komunikoi që ajo do merrej pasi të mbaronin homazhet. Kaloi një javë që u bënë homazhet. Ndërkaq trupi degradohej dhe fytyrës i iknin ato tiparet karakteristike. Në fund, ditën që do merreshim me maskën, pamë se ishte transformuar fizionomia e tij. Format kishin ndryshuar, ndërsa hunda e kishte humbur profilin e vet, çdo gjë ishte jashtë karakterit, por ne e morëm maskën”- përfundon skulptori 70 vjeçar që nuk di më nga ajo ditë të jetë folur për maskën e Enverit.

null

Gazetari Ben Andoni vazhdon më tej duke hyrë edhe në detaje të tjera që kanë të bëjnë direkt me këtë vepër:

-Në fakt, maska mortore nuk i hynte më në punë. Të paktën atij, para të cilit kishte pozuar shpesh… Të ishte thjesht një trill i liderave komunistë për përjetësinë në mëndjen e njerëzve apo thjesht një paqtim. Në vitet e  pasluftës, dikush nga skulptorët shqiptarë kishte sjellë kopjen në Tiranë të maskës mortore të Leninit. Duhej të jetë ende në shtëpinë e njërit prej artistëve të kryeqytetit, ashtu si shumë syresh në gjithë Lindjen. Dëshira e njerëzve mbetej deri në përjetësimin material, sepse sa për atë shpirtëror nuk pranohej… Të paktën në dukje. Paçka se para vdekjes, komunistët ktheheshin si gjithë të tjerët, frikësuar në kulm… nga ankthi i amëshimit.

Por kujtimet nuk janë edhe aq rastësore. Ka edhe nje lidhje me disa maska të tjera mortore shqiptare. Sepse në traditën tone, maska e vdekjes nuk është lëvruar shumë! Ja çfarë thotë Ben Andoni në lidhje me një kujtim bisede me At Zef Pllumin:

-Kur vdiq Fishta, na françeskanët patëm thirrë nji jezuit italjan, Fr. A.Sala, që ishte skulptor; ai i nxuer maskën mortore, të cilën na e pruni në dy kopje allçije. Prej tyne, një ish nxanës i liceut tonë, Tomë Leci, pat nxjerrë kallëpin nga i cili punoi edhe gjashtë copë të tjera, të cilat i shpërndamë ndër miq e dashamirë për t’i ruejtë, mbasi pushteti “i ri” përpiqej me zhdukë çdo gjurmë të Fishtës, e jo ma maskën e fytyrës së tij”, kujtoj fjalët e At Zef Pllumit , një prej pak të mbeturve gjallë nga njerëzit që e kanë njohur Fishtën.

Këtu, Ben Andoni shton edhe disa të dhëna të tjera duke cituar kohën e takimit me At Zef Pllumin:

-Por, françeskanët luftonin dhe e dinin se maska ishte më shumë se maskë, ajo përbënte vetë landën, ku ishin pjesëzat e shpirtit të poetit. Pse jo edhe mbrojtjen materiale e tokës ndaj tyre. Ishin kohë të këqia, për njerëzit e Zotit. E kush mund t’i zhdukte këto pjesëza… Ndaj, në dukje, askush nuk “kujtohej” për to.

Ben Andoni shkon edhe më tej. Ai ndalet te Ahmet Zogu  me kërkesën e tij modeste:

-Kujtoj se kam kërkuar njëkohësisht me insistim dhe maskën mortore të Mbretit, por një premtim i stërgjatë… Ka mbaruar me një përgjigje diplomatike të Zëdhënësit të Oborrit: -Nuk kanë gjë këtu. Nuk dihet gjë as në Paris.

Për këtë arsye dhe të tjera nga shkrimi i tij, lidhen disa dëshmi njerëzore dhe historike, Ben Andoni ndalon te kjo nisje, ose më saktë te ky fillim i sinqertë edhe për ndërtimin e maskave të tilla:

-Maska e stilizuar e kokës së të famshmit Kara Mahmut Bushatliu, më ka shërbyer disi si argument. E kam parë në Cetinjë, dhe me kokën e tij është fillesa e çdo kërkimi për maskat… Ndërsa tek ne bërja e Maskës ka qenë një kulturë relativisht e re, ajo ka qenë shumë e rëndësishme në Qytetërimet, ku kultura e varrimit mbetej e rëndësishme. Maskat antropomorfike kanë qenë përdorur shpesh në ceremonitë, që shoqëronin vdekjen dhe ikjen e shpirtit. Maskat funerale bëheshin menjëherë sa vdiste njeriu dhe ishte një detyrë për kristianët, që bëhej fill pas marrjes së kungatës së fundit. Përgjithësisht, qëllimi i tyre ishte përfaqësimi sa më i mirë i karakteristikave të të ndjerit, qoftë për ta nderuar, por edhe për të vendosur një lidhje përmes maskës me botën e shpirtrave. A mund ta ketë lënë si amanet Enveri apo ka qenë një ritual “i sforcuar” i njerëzve që e kanë rrethuar… Askujt nuk i ka hyrë më në punë ajo, dhe po të ishte për detyrën që ajo t’i mbetej artit, ajo do kryhej menjëherë, ndërsa ashtu si një ritual ajo është bërë në fund të ditëve të homazheve, kur e kishte humbur gati çdo funksion?! Maskat e vdekjes mund të paraqesin momentin e fundit të jetës dhe në fakt realizohen për të krijuar portretet më pas nga artistët.

Gazetari Ardit Rada, i cili ka bërë edhe një nga shkrimet e para në lidhje me maskën e vdekjes së Enver Hoxhës tha në emisionin Esencë që drejtohet nga gazetari Eljan Tanini:

-At Gjergj Fishta, Mitrush Kuteli, Karamahmut Pashë Bushatlliu, At Zef Pllumi, Alqi Kondi, Avni Rustemi, Mitrush Kuteli kanë maskë vdekjeje. Një kërkim i thjeshtë në fondet e Muzeut Historik Kombëtar na tregon se edhe figurat shqiptare nuk i kanë shpëtuar maskës së vdekjes.  Imazhi i fundit i Enver Hoxhës është matrikulli me numër 3786 ndërsa maska është bërë një javë pas vdekjes së ish diktatorit, në prill të vitit 1985. Stafi i Muzeut historik kombëtar kishte frikë mos glorifikikohej diktatori. Ishte Mumtaz Dhrami, personi që drejtoi veprimet, ai e konsideron maskën si diçka pa vlerë pasi nuk i ruan tiparet kryesore të Hoxhës. Kufoma i kishte humbur tiparet pas një jave që qëndronte në arkivolin me frigorifer.  Maska u realizua në masa të forta sigurie, me prezencën e efektivëve të Sigurimit të Shtetit, në sallën ku trupi i Hoxhës qëndroi plot një javë për homazhe. Mumtaz Dhrami më ka thënë se “Nuk e kam bërë unë maskën… Ishin dy punëtorë të tjerë që quhen formatorë. Ndërsa punonjësit e Sigurimit që na ndiqnin gjatë procesit u skandalizuan. Maska e vdekjes së Enver Hoxhës nuk është marrë nga familja, ose as nuk është kërkuar fare. Maska vdekjeje kanë shumë figura të tjera botërore. Tom Leci ishte ishte ai që ruajti maskën e vdekjes se At Gjergj Fishtës. Gjithsesi, ajo maskë, maska e Enver Hoxhës, ka probleme anatomike, sepse është marrë një javë pas vdekjes. Kjo maskë nuk ka pse indinjon njeri, le të krijohet një pavion me maska të tilla. Maska e Enver Hoxhës nuk e tregon identitetin e saj, megjithatë ka vlerën e saj. Nga Enver Hoxha sot kemi thuajse asgjë, përveç palëve politike që akuzojnë njëra-tjetrën.

Ndërsa Ardian Isufi, artisti pamor që disa vite më parë ka bërë një vepër arti, ose siç njihet ndryshe performancë instalative në mjediset e Muzeut Historik Kombëtar, shprehet kështu:

-Maska e vdekjes së diktatorit Enver Hoxha vjen si “Antihomazh”, sepse ne akoma jemi peng i asaj kohe. ARTISTI DUHET TË JETË GJITHMONË I VËRTETË. Jam frymëzuar për këtë instalacion nga një gazetë që gjeta fare rastësisht. Publiku nuk duhet ta shohë veprën me sytë e artistit. Mbaj mend se atë ditë Fatos Lubonja më tha se nëse futem brenda në muze per të pare maskën e vdekjes së Enver Hoxhës, unë do e thyej atë. Vepra ime është një ngacmim për ta bërë publikun që të gjejë përgjigjet e veta.

Eljan Tanini: – Kur e pashë maskën për herë të parë, më ngjalli ftohtësi, negativitet, antihomazh, trishtim mes pozitivitetit dhe homazhit në të njëjtën kohë!

Ardian Isufi: -Ne kemi nevojë të rishikojmë historinë tone, ne mungon demokracia. Maska duhet të ishte e ekspozuar në muze, madje bashkë me instalacionin. Kjo është një nga veprat më të rëndësishme të krijimtarisë sime. Reagimet, qofshin ato edhe negative, i kanë bërë mire veprës sime. Maks Velo kur e pa maskën e vdekjes së Enver Hoxhës më tha: ‘’Bëre mire që e solle për publikun”.

Artisti Besart Papa, në lidhje me mënyrën, ndërtimin por edhe qetësinë që duhet të kesh përballë krijimit të një maske vdekjeje tha:

-“Duhet teknikë! Nuk është aq e thjeshtë. Duhet të jesh i qetë, ta shohësh vdekjen në sy. Nuk mund ta marrin dot të gjithë portretin e njeriut që ka ndërruar jetë. Nuk duhet ta kesh mendjen te vdekja, por te cilësia e punës, sepse ndryshe asgjë nuk bëhet dot. E gjitha kjo merr vëmendjen e saj, pasi vdekja nuk pyet askënd, ashtu siç edhe shtrija e allçisë në fytyrë ka hallin e saj. Hall të cilin gati gati duhet ta zgjidhësh të paktën për çerek ore. Ose ose sa më shpejt të jetë e mundur”.

shqiptarja.com