Lajmet e Fundit
Pak i njohur eshte fakti se kryeqyteti i pare i Greqise, nuk eshte Athina, por Nafplio. Eshte koha kur arvanitet drejtonin revolucionin e 1821, qeverine, por edhe parlamentin.
Por si u ndryshua me pas historia e ketij qyteti ? Cfare ndodhi me arberoret ? A ka ende edhe sot gjurme te tyre ? Te gjuhes shqipe…
Αvdi Gjonbalaj
Projekti më i madh inxhinierik dhe ndërtimor i kohës sonë konsiderohet Great Manmade River (eng. The Great Manmade River) – një rrjet i madh nëntokësor kanalesh, i cili furnizon çdo ditë 6,5 milion metra kub ujë të pijshëm për vendbanimet në rajonet e shkretëtirës dhe brigjet e Libinë.
Projekti është tepër i rëndësishëm për këtë vend, por gjithashtu krijon një rishikim të ish-udhëheqësit të Jamahiriya Libiane, Muammar Gaddafi. Ndoshta kjo shpjegon faktin se realizimi i këtij projekti praktikisht nuk u pasqyrua në media.
Mrekullia e tetë e botës
Gjatësia totale e komunikimeve nëntokësore të lumit artificial është afër katër mijë kilometra. Sasia e tokës së gërmuar dhe transferuar gjatë ndërtimit – 155 milion metra kub – është 12 herë më e madhe se gjatë ndërtimit të Digës Aswan. Ndersa materiali ndërtimor i përdorur do të mjaftonte për të ndërtuar 16 piramida të Keopsit. Përveç tubacioneve dhe ujësjellësve, sistemi përfshin mbi 1300 puse, shumica e të cilëve janë mbi 500 metra të thellë.
Thellësia totale e pusit është 70 herë më e madhe se lartësia e Everestit.
Degët kryesore të sistemit të furnizimit me ujë përbëhen nga tuba betoni 7.5 metra të gjatë, 4 metra në diametër dhe me peshë më shumë se 80 tonë (deri në 83 tonë). Ndersa secili prej më shumë se 530 mijë prej këtyre tubacioneve mund të shërbejë lehtësisht si një tunel për trenat e metrosë.
Nga gypat kryesorë, uji hyn në rezervuarët e ndërtuar pranë qyteteve me një vëllim prej 4 deri në 24 milionë metra kub dhe prej tyre largohen ujësjellësit lokalë të qyteteve dhe qytezave. Uji i ëmbël hyn në tubacion nga burimet nëntokësore që ndodhen në jug të vendit dhe ushqen vendbanimet, të përqendruara kryesisht pranë bregdetit Mesdhe, duke përfshirë qytetet më të mëdha të Libisë – Tripoli, Bengazi, Sirte. Uji tërhiqet nga Akuiferi Nubian, i cili është burimi më i madh në botë i lëndëve djegëse fosile.Ujë të freskët. Akuiferi Nubian ndodhet në pjesën lindore të shkretëtirës së Saharasë, mbulon një sipërfaqe prej më shumë se dy milionë kilometra katrorë dhe përfshin 11 rezervuarë të mëdhenj nëntokësorë. Mbi të katër sish është territori i Libisë. Përveç Libisë, ka disa shtete të tjera afrikane në shtresën nubiane, duke përfshirë Sudanin veriperëndimor, Çadin verilindor dhe pjesën më të madhe të Egjiptit.
Akuiferi Nubian u zbulua në vitin 1953 nga gjeologët britanikë në kërkim të depozitave të naftës. Uji i ëmbël në të fshihet nën një shtresë ranor të fortë hekuri me trashësi 100 deri në 500 metra dhe, siç kanë përcaktuar shkencëtarët, ai u grumbullua nën tokë gjatë periudhës kur savanat pjellore u përhapën mbi Sahara, të ujitura nga shirat e shpeshtë të dendur. Shumica e këtij uji u grumbullua në periudhën nga 38 deri në 14 mijë vjet më parë, megjithëse disa akumulime u krijuan relativisht kohët e fundit – rreth pesë mijë vjet para Krishtit. Kur klima e planetit ndryshoi në mënyrë dramatike tre mijë vjet më parë, Sahara u bë një shkretëtirë, por uji që depërtoi në tokë për mijëra vjet ishte grumbulluar tashmë në horizontet nëntokësore.
Pas zbulimit të rezervave të mëdha të ujit të ëmbël, u shfaqën menjëherë projektet për ndërtimin e sistemeve të ujitjes. Megjithatë, ideja u realizua shumë më vonë dhe vetëm falë qeverisë së Muamar Gadafit. Projekti përfshinte krijimin e një sistemi të furnizimit me ujë për të shpërndarë ujin nga rezervuarët nëntokësorë nga jugu në veri të vendit, në pjesën industriale dhe më të populluar të Libisë.
Në tetor të vitit 1983, u krijua menaxhimi i projektit dhe filloi financimi. Vlera totale e projektit deri në fillimin e ndërtimit u vlerësua në 25 miliardë dollarë, ndersa periudha e planifikuar e realizimit ishte të paktën 25 vjet. Ndërtimi ishte ndarë në pesë faza: e para – ndërtimi i një fabrike tubash dhe tubacionesh prej 1.200 kilometrash me furnizim ditor prej dy milionë metra kub ujë në Bengazi dhe Sirte; e dyta është sjellja e tubacionit në Tripoli dhe sigurimi i furnizimit ditor prej një milion metër kub ujë; e treta ishte përfundimi i ndërtimit të tubacioneve nga oazi i Kufras në Bengazi; dy të fundit janë ndërtimi i degës perëndimore drejt qytetit të Tobrukut dhe bashkimi i degëve në një sistem të vetëm pranë qytetit të Sirtes.
Atë që ua ka dhuruar Perendia nuk ua lejon njeriu-madje ai i civilizuari i perendimit.
Νjë punim i 43 historianëve pretendon të japë në një përmasë më të plotë se deri më tani historinë e popullit shqiptar në shekullin XX. Në një intervistë për TemA TV, historian Beqir Meta, një prej autorëve, thotë se ka të dhëna të reja dokumentare që pasurojnë historinë.
Vëllimi i parë shkon deri në vitin 1920 dhe nuk merret vetëm me historinë e Shqipërisë, por përfshin edhe shqiptarët që banojnë jashtë territorit të shtetit të parë të shqiptarëve, pra Shqipërisë. Por, Meta deklaron se kërkesat e historianëve shqiptarë për arkivat serbe dhe greke kanë hasur në kundërshtime, duke dëshmuar një konservatorizëm të dalë disi nga koha.
“Ka edhe për Kosovën të dhëna shumë të rëndësishme në arkivat maqedone, bullgare, serbe, që nuk kanë qenë të sintetizuara më parë për të gjitha aspektet. Po kështu është zgjeruar shumë informacioni për Çamërinë, për shqiptarët e Greqisë. Janë dhënë me saktësi në bazë të të dhënave arkivore gjendja e tyre, politikat e shtetit grek. Kemi patur shqetësim me arkivat e Beogradit ç’është e vërteta. Në arkivat e Beogradit kemi marrë atë pjesë që kemi marrë përmes Kosovës dhe Maqedonisë. Arkivat greke janë një mangësi. Kemi bërë tentativa, kemi shkuar në Athinë, kemi çuar grupe pune”, ka thënë ai.
Madje, jo vetëm arkivat, por edhe bibliotekat ishte shumë e vështirë t’i shfrytëzoheshin. Ndaj, Meta thotë se plotësimi tjetër mbetet për botimet e ardhshme.
“Jemi të ndërgjegjshëm që një botim nuk mund t’i realizojë të gjitha pritshmëritë. Arkivat tona janë shumë të hapura ndaj studiuesve grekë, por ata nuk përdorin të njëjtin standard”, shton Meta. /Tema/
Mandrica, fshati shqiptar në Bullgari, që shquhej për arkitekturën unike dhe gjuhën e vecantë. Gjurmët shqiptare vazhdojnë të shfaqen akoma në shtete të ndryshme të Ballkanit e kësaj rradhe në shtetin bullgar.
Mandrica është fshati i krijuar nga tre vëllezër ortodoksë shqiptarë gjatë vitit 1636. Sipas miteve greke në malin e Orfeut mitik, Mandrica dhe Arda takohen së bashku për t’u bashkuar në Detin Egje edhe nga kohëra të lashta ka legjenda për popujt që kanë lënë trashëgiminë e tyre në ato toka.
Mandrica ndodhet në ekstremin lindor të maleve të Rodopës. Ky fshat ka impresionuar gjithmonë me mënyrën e ndërtimit të shtëpive dhe gjuhën e cuditshme me të cilën komunikonin, shqip, ndryshe nga gjuha e fshatrave për rreth,që ishte bullgarishtja.
Fshati Mandricë u krijua nga tre vëllezër barinj ortodoksë shqiptarë që furnizonin ushtrinë otomane me produkte qumështi. Ata udhëtuan nëpër parajsën e Edirit, ku mund të gjenin një vend të përshtatshëm për të vendosur familjet dhe kopetë e tyre.
Ata u lejuan të merrnin një copë tokë dhe të mos paguanin taksa. Pjesa më e madhe e shqiptarëve erdhën në shekullin XVIII nga rrethinat e Korçës dhe në shekullin XIX nga rajoni i Sulit që ndodhet në Greqinë e sotme. Në vitin 1708, një nga kishat e para në Rodope u ndërtua në Madrica me emrin “Shën e Diel”. Një shekull më vonë, në 1835, kisha “Shën Dimitar.
Në shekullin e XIX Mandrica ishte një qytet i vogël shqiptarësh në kazanë e Dimotkës. Në vitin 1873 ishte një vendbanim me 250 shtëpi, me rreth 1080 banorë shqiptarë. Në 1908 burimet greke e quanin popullsinë prej 3500 banorësh si “grekë shqipfolës”, ku shumica e të cilëve fliste edhe greqisht.
Aktivitetet kryesore që ushtronin ishin rritja e mëndafshit, kultivimi i duhanit, artizanati dhe tregtia. Fshati kishte tre institucione arsimore greke: një shkollë për djem, një shkollë për vajza dhe një kopësht fëmijësh. Banorët i ruajtën veshjet kombëtare suljote deri në shekullin e 19-të kur fustanella u zëvendësua nga pantallonat thrakiane, ndërsa veshjet e grave u ruajtën deri në kohën e emigrimit në masë në Greqi.
Në fshatin shqiptar në Bullgari mund të shohim një arkitekturë unike të kombinuar me gjuhën lokale dhe fotografitë e vjetra, duke krijuar ndjenjën e udhëtimit prapa në kohë. Në vitin 1929 ndodhi një valë e re shqiptarësh që u vendosën në fshat.Mandrica fshati me origjinë shqiptare, është ndër më të rrallët në të gjithë Bullgarinë, ku edhe pse janë një numër i vogël banorësh kanë ruajtur me fanatizëm gjuhën, traditat dhe këngët shqiptare edhe në ditët e sotme./ZgjohuShqiptar.info
Sasaj ndodhet jo larg bregdetit, në një vend të bukur e me mundësi të jashtëzakonshme, por realiteti është krejt i ndryshëm! Si jetohet në këtë fshat?
Një ngjarje e pazakontë është regjistrua në Belsh të Elbasanit. Një grua kishte kujtuar se kishte blerë pulë deti, por në të vërtetë, nuk ishte e tillë.
InfoElbasani ka publikuar mesazhin që një i ri ka dërguar, duke treguar se nëna e tij ka blerë një pulë deti në Pazar, por pas disa ditësh i del gjel.
“Përshëndetje. Jam nga fshati Shkëndi në Belsh në zonën e Dumresë. Para dy javësh nëna ime bleu një pulë deti në pazar për mbarë pra për të prodhuar vezë dhe për të rritur zogj deti.
Filluam ta ushqenim mirë që të rriste vezët në bark e të pillte, por prit e prit dhe asgjë.
Biles e bashkuam edhe me tufa gjelash që të kryente fek;ondimin. Mirpo në vend që të rrinte si pulë, ajo rrinte si gjel.
Pas ca ditësh nisi ti dalë xhufka e gjelit tek gj oksi. Sic duket i zoti ia kishte pr;erë që të mos dallohej.
Aty e kuptuam që kishim blerë gjel dhe jo pulë. Ja kishte hedh pIakës ai tipi. Se tani nuk blejnë gjela por pula për mbarë.
Nuk e kuptuam fare se kishte trup të vogël sa të pulave dhe nuk kishte lafshë. Do ta hamë tani shpejt ose pët Ditë Vere.Ca nuk po bëjnë sot janë shtu shumë mas;htrusat edhe në fshat”
Ditën e djeshme disa zhytës profesionistë kanë zbuluar në thellësinë e Jonit dy automjete të mbytura.
Një ngjarje kjo tepër e mistershme, për vetë faktin se si dhe kur u mbytën këto makina.
Bëhet me dije se rreth 20 vite më parë në Sarandë-Korfuz është mbytur një traget me pasagjerë dhe makina.
Mendohet se këto dy automjete i përkasin asaj ngjarje, dhe siç shihet në video makinat janë gërryer nga uji me kripë, e u ka mbetur vetëm skeleti.
Ndertimet e viteve 1998-2001, ndertimet pa leje tek lumi lana, parku rinia dhe gjithe Tiranen, nje ma saker urbane e papare ndonjehere ne Tirane dhe Shqiperi.
Por fa;tkeqësia e fundit e uzu;rpimit të pushtetit, flet çdo ditë për Tiranën që po vi;dhet e shkat ërrohet nga ata që e ndërtuan sipas tioj oIigarkët.
Shk atrrimi i kryeqytetit dhe gr abitja e pronave të qytetarëve të Tiranës nga ardhacakët me çadra dhe ligji 7501,
identik si reforma agrare e Enver Hoxhës, ështe kr imi më i madh e i pan;dëshkuar i berishizmit
dhe i gjithë atyre që ai na la në derë, gjatë periudhave të qeverisjes se tij.
Video e mëposhtme shërben si një provë e rë;ndë, se çfarë i bëne Tiranës kom;unistët xhaketkthyer të konvertuar në demokrat.
Ha;jdutet po shpikin marifete nga me te ndryshmet cdo dite per te zhvilluar v;jedhjet e tyre. Por ndersa ne mendojme per teknologjine qe ata mund te perdorin, ata mund te kene sisteme te reja madje ne gjendje te vj;edhin edhe makinen.
A keni degjuar per hile n e shishes plastike?
Autoritetet ju paralajmerojne qe nese gjeni nje shishe plastike te zbrazur prane makines tuaj te keni shume kujdes.
Kjo sepse ha;jdutet e vendosin ate ne rroten e perparme te automjetit tuaj dhe ne nuk e kuptojme pasi rralle here kontrollojme makinen para se te nisemi.
Mirepo pasi e kemi ndezuar makinen dhe jemi nisur degjojme nje zhurme te cuditshme qe e jep shishja e shtypur.
Por ndersa ne ndalojme per te pare te shqetesuar se cka ndodhur, h;ajdutet perfitojne nga rasti qe ju dilni dhe e keni makinen hapur. Keshtu ata ne kete moment hyjne ne aksion, hipin ne makine dhe largohen menjehere pa na bere asgje neve.
Oficerët e poIicisë gjithmonë këshillojnë të kontrollojmë gomat e para të makinës para se të hipim në të, ose të ndalojmë vetëm në një vend të sigurtë për të kontrolluar se çfarë po ndodh dhe kurrë nëse jemi vetëm apo me femije ne makine.
Ata na sugjerojnë që gjithmonë t’i kushtoni vëmendje çdo gjëje që nuk na bind por te te kemi kujdes nese do ndalojme. Ju ftojmë të ndajni këtë informacion me qëllim që të parandalojmë vj;edhjet e ardhshme.
Tani që mendoni për këtë, sa herë ne i kontrollojmë rrotat para se të hyjmë në makinë?
Duke vlerësuar 55 faktorë për të përcaktuar rezultatin e pikëve të një PowerIndexi “Global Firepower 2019” rendit vendet me të fuqishme ush;tarake në botë.
Lista ka nisur me 136 vende të përparuara dhe më pak të zhvilluara ku përfshihen parametrat, vendndodhjen e tyre gjeografike, varësinë e burimeve natyrore, fuqinë punëtore dhe shëndetin aktual ekonomik.
Duhet të theksohet se aftësia bërtha more dhe lidershipi aktual politik / us;htarak nuk merren parasysh.
Gjithashtu, kombet e bllokuara me tokë nuk janë penaIizuar për mos patur një flotë në det. Këtu është një vështrim në 50 kombet më të fuqishme us;htarake, sipas listës, që nga 14 prilli 2019.
Në vendin e katërt është India dhe në të tretin Kina. Rusia qëndron në vendin e 2 dhe lista kryesohet nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Në fund të listës është Kazakistani që ndiqet nga shtetet si: Siria, Angola, Iraku, Venezuela, Kolumbia, Malajzia, Nigeria, Peruja, Bjellorusia, Rumania, Uzbekistani,
Holanda, Argjentina, Norvegjia, Majnamari, Zvicra, Afrika e Jugut, Meksika, Suedia, Çekia, Ukraina, Greqia, Tajlanda, Arabia e Jugut, Kanadaja, Tajvani, Algjeria, Polonia, Australia, Vietnami, Spanja, Koreja e Jugut, Pakistani, Izraeli, Indonezia, Brazili, Irani, Egjipti, Italia.
Në vendin e 10 renditet Gjermania dhe pasohet nga Turqia. Japonia është në vendin e 8 dhe Koreja e Veriut në vendin e 7. Në vend të 6 qendron Mbretëria e Bashkuar dhe në të pestin është Franca.
