Lajme Flesh

Dashi

Jeta sentimentale e çifteve do lere për te dëshiruar sot. Asgjë nuk ka për t’iu ecur si duhet, madje nuk do mundojnë as debatet. Do jeni te parrezisueshem sot ju beqaret dhe do merrni propozime pa fund. Shfrytëzojeni sa te mundni. Tek sektori i financave nuk do ndikoje asnjë planet dhe gjendja do varet nga mënyra sesi ju do i menaxhoni te ardhurat. Beni kujdes!

Demi

Dite shume zakonshme kjo e sotmja për ata qe janë ne një lidhje. Duhet t’i merrni gjerat si t’iu vijnë pa kërkuar asgjë me ngulm. Beqaret do dashurohen me një mik, por nuk do guxojnë dot t’ia shprehin mendimet. Buxhetin sado ta mbani ne vëmendje gjendja nuk do jete shume e mire. Do ju duhet patjetër te kryeni investime dhe transaksione.

Binjaket

Do flisni për gjithçka me partnerin tuaj sot dhe do ndani me te emocionet e mira dhe te këqija. Kjo do e forcoje edhe me tepër bashkëpunimin. Për beqaret është momenti ideal për te joshur sa me shume qe te mundin. Ne planin financiar do ju dalin vështirësi serioze. Vetëm specialistet do mund t’iu nxjerrin nga situata delikate.

Gaforrja

Do jeni me humor shume te mira gjate gjithë kësaj dite dhe gati për te bere çmenduri vetëm për t’ia kaluar mire me partnerin. Do jeni te pandashëm. Beqaret do marrin propozime, por jo shume te përshtatshme. Kujdes, mos hidhni hapa te nxituara sepse do vuani. Ne planin financiar do ju duhet shume këmbëngulje për te arritur atje ku keni dashur.

Luani

Do ndiheni me te vetmuar se kurrë ma pare sot ju qe jeni ne një lidhje dhe do e vuani tej mase ketë gjendje. Flisni me partnerin dhe mësoni arsye pse iu ka lënë pas dore. Beqaret nga ana tjetër do kenë një dite euforike dhe te mbushur me takime. Shfrytëzojeni deri ne maksimum. Ne planin financiar duhet t’i bëni mire llogarite para se te hidhni çdo hap.

Virgjeresha

Do jeni te qarte për atë qe doni te bëni sot ne jetën tuaj ne çift dhe shume gjera kane për te marre udhën e duhur. Komunikimi dhe bashkëpunimi do jete i ngrohte. Beqaret nuk duhet te hezitojnë t’i shprehin ndjenjat sa me shume qe te mundin sepse vetëm ne këtë mënyrë do e bëjnë për vete personin e duhur. Ne planin financiar duhet kujdes. Ulini menjëherë shpenzimet.

Peshorja

Do e shijoni ne pafundësi sot ëmbëlsinë e jetës suaj ne çift dhe do përjetoni emocione dhe kënaqësi pa fund. Do ndiheni me te vërtetë për mrekulli. Beqaret ka mundësi te fillojnë histori dashurie pasionante dhe afatgjata. Edhe financat do kenë disa përmirësime te vogla, por te mjaftueshme për t’iu nxjerre nga gjendja ne te cilën keni rene.

Akrepi

Jetën ne çift do e vini ne plan te pare gjate kësaj dite. Asgjë nuk do jete me e rëndësishme sesa mirëqenia me partnerin. Te gjithë do ju kenë zili. Beqaret nuk duhet te kërkojnë asgjë me ngulm sepse mund te bëjnë disa gabime qe do ju ndikojnë tek e ardhmja. Sektori i financave do jete me i qëndrueshëm për femrat sesa për meshkujt.

Shigjetari

Do e kundërshtoni gjate gjithë kohës partnerin tuaj sot dhe do keni mosmarrëveshje te shumta me te. Beqaret nuk do kenë sukses ne dashuri edhe pse do lëvizin çdo gur qe te kenë ne dore. Do ju duhet ende te presin edhe pak kohe. Ne planin financiar do jeni shume te vëmendshëm dhe nuk do keni as tronditjen me te vogël.

Bricjapi

Dite shume e bukur dhe pa te papritura kjo e sotmja për te dashuruarit. Do merreni vesh për gjithçka me partnerin tuaj dhe e ardhmja do jete e mrekullueshme. Edhe për beqaret perspektivat janë te mira. Mos prisni te filloni menjëherë lidhje serioze. Ne planin financiar duhet te reflektoni me kujdes dhe te mos hidhni hapa te pamenduara.

Ujori

Do ndiheni shume te vetmuar gjate kësaj dite sepse partneri nuk do ketë shume kohe për te kaluar me ju. Flisni hapur me te. Beqaret do ndikohen nga Merkuri dhe shume gjera kane për te marre rrjedhën e duhur. Lërjani çdo gjë kohës. Ne planin financiar fati do jete ne anën tuaj. Jo vetëm qe do kryeni investimet e menduara, por do hiqni edhe disa para mënjanë.

Peshqit

Klima ne jetën tuaj ne çift nuk do jete aq e ngrohte sa ju e kishit menduar. Ne disa momente do keni edhe disa mosmarrëveshje me partnerin. Beqaret do jene te pavëmendshëm dhe nuk do përfitojnë aq sa do duan nga ftesat qe do iu bëhen. Financat nuk do jene aspak problematike edhe pse do kryeni ndonjë shpenzim me tepër se zakonisht.

Aktivistja Evi Kokalari, në një postim në Facebook, i quan lajmet për heqjen e statusit “Non Grata” të kreut të Partisë Demokratike si një “mashtrim”, duke theksuar se ai do të mbetet sërish një person i padëshiruar në SHBA.

Kokalari shkruan se Berisha ka marrë një vizë për një emergjencë shëndetësore dhe se ajo, së bashku me bashkëpunëtorët e saj, do të sigurojnë më shumë informacion mbi këtë çështje.

“Ndryshe, nëse vjen në SHBA për vizitë mjekësore, duhet të kesh si shoqërues Lirinë, Argitën dhe Shkëlzenin… apo atyre ende nuk ua kanë hequr?”, thekson Kokalari në postimin e saj.

Më tej, aktivistja shton se Berisha mbetet sërish “Non Grata” dhe se ai nuk është kryetar i Partisë Demokratike.

Postimi i plotë:

Sali Berisha mos mashtro. Ti mbetesh non grata. Këtë punën e vizës për emergjencë shëndetësore, do të marrim më shumë informacion për të parë cila është diagnoza jote…

Ndryshe, nëse vjen në SHBA për vizitë mjekësore, duhet të kesh si shoqërues Lirinë, Argitën dhe Shkëlzenin… apo atyre akoma s’ua kanë hequr?

Mashtrues… mbetesh non grata dhe e përsëris: kryetar i Partisë Demokratike NUK je.

Ama dëshpërimi yt dhe i “idiotëve të dobishëm” që ngazëllehen me idiotësitë e tua është përtej tragjikomedisë.

Postimi i Evit

Nëse flasim për gabimet gjatë mar rëdh ënieve sek suaIe, mund të mendoni se lidhet me ‘teknikat’ apo pozicionet e gabuara.

Në fa kt ajo që është më problematike është komunikimi i pamjaftueshëm në shtrat.

Bashkë me komunikimin nënkuptohen edhe rea gimet, si dhe dëshirat e partnerëve tanë.

Shpesh gjatë ak tit se ksu al inj orohet dëshira e partnerit dhe kështu e tërë mar rëdhënia rezulton në eksperiencë ne gative.

Sipas studimeve, sa i përket mar rëdh ënieve se ks uale, shumica e femrave ank ohen për meshkujt se ata ten tojnë të ‘imi tojnë’ sk ena nga filmat er otikë, që në shumicën e rasteve, janë pothuajse të pavërteta në jetën reale.

Edhe pse shumica e njerëzve, mendojnë se gjatë ma rrëd hënieve se k suale nuk duhet të ketë vend për bisedë dhe komunikim,

por shumë terapistë se ksu alë nuk pajtohen me këtë, për të vetmen arsye se komunikimi është mëse i rëndësishëm gjatë se ks it.

Si mund të dini kërkesat dhe dëshirat e partnerit nëse nuk flisni me njëri tjetrin, duhet vazhdimisht t’ia tregoni se çfarë dëshironi dhe anasjelltas.

Për kënaqësi mak simale është i nevojshëm komunikimi i ndë rsj ellët dhe i hapur në çdo kohë

Shtetet e Bashkuara po përgatiten të nisin një shërbim të ri “premium” për aplikantët e vizave turistike dhe të biznesit, i cili do t’u mundësojë atyre të sigurojnë një takim për intervistë brenda 10 ditësh kundrejt një tarife shtesë prej 750 dollarësh.

Sipas dokumenteve të siguruara nga Associated Press, programi pilot i Departamentit Amerikan të Shtetit pritet të nisë më 1 korrik dhe të zgjasë deri më 31 dhjetor 2026. Tarifa e re do t’i shtohet pagesës standarde prej 185 dollarësh, duke e çuar koston totale në 935 dollarë për ata që zgjedhin procedurën e përshpejtuar.

Shërbimi është konceptuar si opsional për aplikantët e vizave turistike dhe të biznesit dhe synon të ulë vonesat e gjata të krijuara në shumë ambasada dhe konsullata amerikane në botë. Aplikantët që paguajnë tarifën shtesë do të kenë mundësi të rezervojnë intervistën brenda 10 ditësh nga pagesa, në përfaqësi të përzgjedhura diplomatike.

Autoritetet amerikane theksojnë se pagesa nuk garanton miratimin e vizës. Programi vjen në një kohë kur pritjet për intervista në disa vende zgjasin me muaj, sidomos aty ku nuk aplikohet Programi i Heqjes së Vizave.

Departamenti i Shtetit pritet të publikojë së shpejti listën e ambasadave dhe konsullatave që do ta ofrojnë këtë shërbim, ndërsa nuk përjashtohet mundësia që nisma të zgjerohet edhe pas fazës pilot, nëse rezulton e suksesshme.

Një adoleshente nga Puka po përjeton presionin psikologjik që shoqja e saj po ushtron mbi të.

Vajzës i kërkohet të zërë të dashur, ndryshe shoqja nuk do ta mbajë më mike sepse “është e prapambetur”.

Historia shokuese është rrëf yer.“Jam një 16 vjeçe nga Puka dhe jam nxënëse shumë e mirë në mësime.

Jam shumë simpatike. Nuk kam qenë asnjëherë e lidhur edhe pse një djalë më pëlqen shumë fort.

E kam në shkollë. Unë kam një shoqe të ngushtë që është 17 vjeçe dhe ajo ka patur 2 të dashur deri më tani.

Mua më pëlqen muzika dhe piktura dhe kohën e lirë e kaloj duke u marrë me to dhe shoqen. Ama shoqja është mërzitur shumë me mua, më quan të prapambetur se nuk jam lidhur.

Ajo madje tani që ky djali më ka propozuar më thotë që s’do t’më flasë më ose s’do t’më mbajë më shoqe nëse nuk e pranoj atë djalin në lidhje.

Por unë kam frikë. Nuk jam e vogël e di, por dua t’jem e sigurtë. Më vjen zor të lidhem që tani sepse e di që lidhja s’do shkojë kërkund. Unë shoqen e dua shumë se jemi rritur bashkë.

Nuk dua ta humbas sepse ajo vetëm më qorton dhe kritikon për tipin tim që s’jam e afërt me djemtë.

Madje unë as foto në rrjete sociale nuk më pëlqen të hedh, më mirë bëj një pikturë. Shoqja ka 2 ditë që s’më flet dhe tani jam shumë keq. Çfarë të bëj?

Ta pranoj atë djalin për të folur në Facebook? Më jepni një mendim sepse nuk dua ta humb shoqen time…”, shkruan ajo.

Historia e aktorit humorit shqiptar Rezart Veleshnja, i cili është marrë i pandehur pasi akuzohet se ka mashtruar shtetasin Ylli Troplini, duke i marrë dhe pastaj shitur makinën e këtij të fundit, është rikthyer në qendër të vëmendjes.

Detaje të reja të siguruara nga dosja hetimore e cështjes kanë nxjerrë në pah se aktori Veleshnja i ka kërkuar makinën Troplinit me argumentimin se ka nënë e tij sëmurë me kancer dhe nuk kishte mjet për ta dërguar në spital që të kryejë kontrollet e nevojshme mjekësore, raporton gazetari Elton Qyno.

Mirëpo, në një periudhë të shkurtër kohore, rteferuar hetimeve të kryera, rezulton se Veleshnja ka shitur mjetin “Mitbusishi” me targa AA239MM, për një kosto rreth 2 milionë lekë të vjetra.

Pavarësisht pretendimeve se ai është i pafajshëm dhe se nuk ka lidhje me këtë ngjarje, Veleshnja është marrë i pandehur nga gjykata dhe më 30 qershor të 2026 do të zhvillohet seanca gjyqësore ndaj tij.

Referuar dosjes hetimore, mësohet se Troplini ka deklaruar se në korrikun e 2024 i ka dhënë makinën Veleshnjas, me të cilin u njoh përmes një shoku të tij, Erzen Beshiri.

Edhe pse ky i fundit e ka paralajmëruar që të mos i besonte shumë aktorit, Troplini i prekur nga situata e Veleshnjas, i cili pretendoi se ka nënë sëmurë me kancer, ka zgjedhur t’i japë makinën, për të mirën e kësaj të fundit.

“…për këtë arsye unë ia kam dhënë edhe mjetin…” ka pohuar Ylli Troplini.

Sakaq, mësohet se në momentin kur Troplini i ka dorëzuar makinën e tij Veleshnjas, të pranishëm kanë qenë dhe dy shokët e tij, Ani Shyti si dhe Gëzim Leka.

Në dëshminë e dhënë në lidhje me ngjarjen, si person në dijeni, Ani Shyti është shprehur se e gjitha ka ndodhur një ditë vere, buze bregdetit ku ata kanë qenë duke pirë kafe në një lokal, emrin e të cilit nuk e mban mend.

Po ashtu, ka dhënë dëshminë e tij dhe personi që njohu Veleshnjan me Troplinin, i cili ka qëndruar në të njëjtën linjë historie me Ani Shytin.

“Pasi ata janë takuar disa herë, Rezarti, i ka kërkuar mjetin Yllit për ta përdorur për disa kohë pasi të. Ka folur në Rezarti kishte nënën me sëmundje të keqe. Nuk e di çka bërë Rezarti me makinën pasi nuk e ka takuar atë. Kontaktoi me Rezartin dhe i ka thënë që t’ia çonte mjetin Yllit pasi do t’ia jepte ai shumën prej 2 milion lekë të vjetra, por Rezarti as ia hapi më telefonin dhe as nuk shkoi të marrë lekët” është shprehu Beshiri.

Ka qenë dëshmia e shtetasit Gëzim Leka , ajo që nxorri në pah më së shumti “mashtrimin”e Veleshnjas. Në dëshminë e dhënë si person në dijeni, Leka ka zbuluar se Rezarti i thoshte se e ka shitur makinën por nuk tregonte se ku.

Pavarësisht se dëshmitë e 3 personave dhe hetimet e shtrira në një periudhë të gjatë kohore për të zbuluar “misterin e zhdukjes” së makinë së Ylli Troplinit, Veleshnja i ka mohuar akuzat duke pretenduar se ai e ka marrë makinën në këmbim të disa parave që Troplini i kishte borxh për reklamimet e bëra nga aktori.

E në dëshminë e dhënë para drejtësisë ai ka pranuar se ka shitur makinën për 2 milionë lekë, një shtetasi me emrin Shpend.

Mirëpo aktori ka mohuar akuzat e ngritura ndaj tij, duke argumentuar se Troplini i ka pasur para borxh për disa reklama të bëra në sajë të bashkëpunimit për marketingun e “Star Energy”, ndaj ai ka marrë makinën kundrejt pagesës që duhej të ishte bërë.

Ndërsa, së fundmi Gjykata mësohet se ka marrë të pandehur Veleshnjan në lidhje me këtë ngjarje.

Mes lotëve, dhimbjes dhe nderimeve të shumta nga familjarë, kolegë dhe qytetarë, këtë të premte iu dha lamtumira e fundit efektivit të Forcës së Posaçme “Shqiponja”, Enea Mekolli, i shpallur “Dëshmor i Atdheut” pas rënies në krye të detyrës.

Familjes së të ndjerit iu dorëzuan flamuri kombëtar, kapela e Policisë së Shtetit dhe certifikata e “Dëshmorit të Atdheut”, si simbol mirënjohjeje për shërbimin e tij të paharruar.

Ndërkohë në këtë moment teje të vështirë dhe të rëndë për familjen Mekolli, një gjest prekës solidariteti ka ardhur nga Fondacioni Golden Eagle me në krye zotin Shaqir Palushi.

Fondacioni ka dhuruar 10 mijë euro për bashkëshorten e Eneas dhe djalin e tyre vetëm 8 muajsh që sot nuk është vetëm pa baba, por pa shtyllën e familjes.

Ky kontribut që shkon përtej ndihmës financiare, është një mbështetje më tepër. respekt dhe vlerësim për familjen e heroit që dha jetën në shërbim të qytetarëve dhe atdheut.

Departamenti Amerikan i Shtetìt ka reaguar për Top News deklaratën e kryetarit të PD-së, Sali Berisha se i është hequr non grata.

“Departamenti i Shtetit ka bërë përjashtime (waivers) për disa përcaktime/sanksione sipas nenit 7031(c), të vendosura nga administrata e mëparshme, pasi dhënia e këtyre përjashtimeve i shërben një interesi kombëtar”, deklaroi një zëdhënës i DASH për Top News.

Por çfarë është waivers?

Ku term do të thotë që Departamenti Amerikan i Shtetit ka vendosur të heqë ose pezullojë përkohësisht efektin e disa sanksioneve/kufizimeve, edhe pse ato ishin vendosur më parë sipas nenit 7031(c), sepse e konsideron se kjo i shërben interesit kombëtar të SHBA-së.

Neni 7031(c) përdoret nga SHBA për të vendosur ndalim hyrjeje (vizash) ndaj zyrtarëve të huaj dhe familjarëve të tyre kur ka informacion të besueshëm për korrupsion të rëndë ose shkelje të rënda të të drejtave të njeriut.

Në këtë rast: “waivers” = përjashtime nga sanksionet/kufizimet, jo anulim i plotë i tyre;

administrata aktuale mund të ketë vendosur që disa persona të prekur nga 7031(c) të lejohen sërish për arsye diplomatike, sigurie, negociatash apo interesa strategjike të SHBA-së;

formulimi “national interest” (interes kombëtar) është baza ligjore që përdoret për të justifikuar këtë përjashtim.

Me fjalë më të thjeshta: “u janë falur” ose zbutur përkohësisht disa pasoja të sanksioneve, sepse SHBA mendon se i leverdis politikisht ose strategjikisht./voxnews.al

Dashi

Përfitoni nga cdo mundësi qe do iu jepet sot për te bërë disa ndryshime ne jetën ne cift. Do mund t’i largoni problemet e mëdha qe keni pasur dhe do ndiheni më te qetë. Beqarët do kenë sukses dhe kjo do e shtojë egon e tyre. Personi qe do takoni do zërë një vend te rëndësishëm ne lidhjen tuaj. Mos e perzieni dashurinë me financat sepse do i humbni te dyja njëherësh.

Demi

Saturni do ju nxite te bëni me shume lëshime gjate kësaj dite ne jetën tuaj ne çift dhe marrëdhënia me partnerin do jete mjaft e qëndrueshme. Beqaret nuk do e bëjnë ende për vete personin qe pëlqejnë, kështu qe nuk do mund te ndryshojnë dot status. Financat nuk do jene shume te mira, prandaj ulni sa te mundni shpenzimet ne mënyrë qe t’ia dilni mbanë.

Binjaket

Gjate kësaj dite, jeta ne çift do ju shijoje me shume se kurrë me pare. Do ndiheni te dashuruar marrëzisht dhe do emocionoheni pa fund nga trajtimi qe do ju beje partneri. Beqaret me mire te qëndrojnë vete sesa te fillojnë një lidhje te ndërlikuar. Perspektivat financiare duket te jene goxha te mira. Do kryeni te gjitha shpenzimet e nevojshme.

Gaforrja

Vështirësitë ne jetën tuaj ne çift do jete te shumta gjate kësaj dite. Mundohuni te tregoheni paksa me te kuptueshëm sepse përndryshe lidhjes suaj mund t’i vije fundi. Beqaret ka mundësi te pëlqejnë ne një mënyrë tjetër një mik te vjetër. Gjeni mënyrën e duhur për t’ia shprehur atij ndjenjat. Financat për pjesën me te madhe do jene te stabilizuara.

Luani

Perspektivat për jetën tuaj ne çift do jene shume te mira gjate kësaj dite. Do bini dakord për gjithçka me atë qe keni ne krah dhe disa mund te marrin vendime me rëndësi. Edhe beqaret do kenë një dite te këndshme dhe te mbushur me takime. Situata financiare do jete goxha e qëndrueshme. Do kryeni edhe disa investime te rëndësishme qe do ua stabilizojnë situatën.

Virgjeresha

Ka shumë mundesi qe marrëdhenia me partnerin tuaj te përmiresohet ndjeshëm sot. Shfrytezojnei sa te mundni cdo moment! Beqarët do kenë nevojë për me shumë siguri para se te fillojnë një lidhje. Prisni edhe pak kohë sepse do e gjeni atë që doni. Financat do jenë shumë te mira dhe do mund te bëni edhe investimet qe kishit menduar prej kohësh. Ditë pozitive!

Peshorja

Nuk do keni as probleme te mëdha dhe as ngjerje shumë te veçanta ne lidhjen tuaj. Pa dyshim qe do ndani momente qetësie e te kendshme. Beqarët nuk pritet te keneë histori te rëndësishme dashurie, por do kenë ndonjë aventurë kalimtare gjatë se cilës do ndihen mirë. Planetët do jenë shumë bujare dhe do iu ndihmojne mos keni asnjë problem financiar. Edhe shpenzimet do i beni me maturi.

Akrepi

Duhet te flisni me shumë me partnerin tuaj dhe te merrni vendime qe janë ne te mirën e te dyve. Githësesi mos u nxitoni për asgjë dhe mos kërkoni te impononi mendimet tuaja. Beqarët do kenë nje takim te cuditshëm, por që shumë shpejt do japë ua ndryshojë jetën. Perfitoni! Mos merrni rreziqe te kota me financat sepse me shumë sesa te fitoni do humbni.

Shigjetari

Dite mjaft pasionante kjo e sotmja për ata qe janë ne një lidhje. Do i shihni gjerat me një sy tjetër sot dhe do ketë ndryshime te rrjedhës se jetës. Beqaret do bëjnë mire te mos i besojnë shume pamjes se jashtë te disa personave sepse mund te përballen me zhgënjime te mëdha me pas. Ne planin financiar gjendja do jete e qëndrueshme. Artistet do jene edhe me te privilegjuar.

Bricjapi

Do përballeni me debate te forta sot juve qe jeni ne një lidhje dhe asgjë nuk ka për te shkuar mire ne planin sentimental. Mos u nxitoni për asgjë. Beqaret do e bëjnë për vete personin te cilin kane muaj qe e vështrojnë dhe mundohen ta joshin. Financat do jene edhe me te mira nga sa ju mendonit. Nuk do keni asgjë për çfarë te qaheni.

Ujori

Ne jetën tuaj ne çift do merrni vendime shume te rëndësishme. Mjaft me duke qëndruar gjithsecili me vete, ka ardhur koha te jetoni bashke. Beqaret edhe pse do kërkojnë gjithë kohës, nuk do e gjejnë dot personin ideal. Ne planin financiar jo vetëm qe nuk priten vështirësi, por për disa situata do jete ne gjendjen me te mire.
Peshqit

Dite e paqëndrueshme dhe here pas here me debate te forta. Nuk do ju pëlqejë aspak qe partneri t’iu komandoje dhe do keni përballje me te. Beqaret nuk do ndalen se kërkuari personi ideal edhe pse do jene te ngarkuar me pune. Jupiteri do ndikoje pozitivisht tek financat dhe do ju nxite te tregoheni me te kujdesshëm me menaxhimin e tyre.

Nga National Geographic/ Për mijëra vjet, fuqitë botërore kanë shkëmbyer kontrollin mbi një ishull të vogëI e të harlisur pranë bregut jugperëndimor të Shqipërisë. Ishulli i Sazanit, një hapësirë toke prej 2.2 miljesh katrorë, shtrihet brenda Ngushticës së Otrantos, një kanal i ngushtë që ndan Italinë dhe Shqipërinë, dhe që ka shërbyer si një bazë e rëndësishme për fuqitë që kanë kërkuar të dominojnë detet Adriatik dhe Jon.

Nuk ka banorë të përhershëm në Sazan, megjithatë ai ka luajtur një rol kyç në historinë e Shqipërisë për më shumë se një shekull.

“Ishulli ka pa dyshim një histori të gjatë dhe të ndërlikuar”, – thotë Theodora Dragostinova, një profesoreshë historie në Universitetin Shtetëror të Ohajos, e cila merret me kërkime mbi Ballkanin. Me vendndodhjen e tij strategjike në buzë të Gjirit të Vlorës në Shqipëri, perandori të ndryshme – duke përfshirë romakët, venedikasit, britanikët dhe osmanët – e kanë kontrolluar atë.

“Është sigurisht një nga shembujt më të mirë se si vendndodhja mund të përcaktojë në mënyrë disproporcionale rëndësinë e një vendi të caktuar”, – vë në dukje në një email Petar Kurečić, profesor i shkencave politike në Universitetin Verior në Kroaci.

“Nuk ka pasur një fuqi historike të rëndësishme në rajon (ose edhe jashtë tij) që nuk e ka kontrolluar ose nuk është përpjekur ta kontrollojë Sazanin.” Zotërimi i ishullit dikur ndihmoi në përcaktimin e kontrollit të Adriatikut, dhe bashkë me të qyteteve të panumërta portuale, si Venecia, Dubrovniku dhe Trieste. (Sot, zona vlerësohet kryesisht për bukurinë e saj ekologjike dhe potencialin për të tërhequr turistë.)

Në antikitet, romakët e përdornin Gjirin e Vlorës si një vend pushimi për anijet e tyre. Disa beteja kyçe gjatë Luftës Civile Romake – një luftë e ashpër midis Jul Cezarit dhe Pompeut të Madh nga viti 49-45 para Krishtit – ndodhën përgjatë brigjeve të Shqipërisë kontinentale.

Më shumë se 1 mijëvjeçar më vonë, në vitin 1264, venecianët dhe gjenovezët, duke luftuar për dominim në tregti, organizuan një betejë detare pranë bregdetit të Sazanit. Dhe deri në shekullin e 15-të, Sazani ishte bërë një post zyrtar detar për Perandorinë Osmane, shpjegon Steven Seegel, profesor i Studimeve Evropiane dhe Euroaziatike në Universitetin e Teksasit në Austin.

Ishulli i Sazanit është shtëpia e një rrjeti të gjerë tunelesh, kazermash dhe infrastrukturash të tjera ushtarake të braktisura. Meqenëse pak njerëz e kanë vizituar ishullin në dekadat e fundit, ekosistemi ka lulëzuar.

Të kthehemi shpejt në vitin 1912, kur Shqipëria shpalli pavarësinë nga osmanët. Papritmas, Sazani u bë një territor i diskutueshëm, me shumë kombe – Greqia, Shqipëria dhe Italia – që konkurronin për kontroll.

8 vjet më vonë, Italia mori në zotërim ishullin, të cilin e mbajti pasi Musolini erdhi në pushtet në vitin 1922.

“Forcat [e tij] në periudhën midis dy luftërave ndërtuan infrastrukturë mbrojtjeje atje, duke përfshirë kazerma dhe instalime ushtarake që rezultuan të rëndësishme për kontrollin e Detit Adriatik”, – thotë Seegel. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, italianët dhe, për një periudhë të shkurtër, gjermanët e pushtuan ishullin.

Kur Lufta e Dytë Botërore mbaroi, Shqipëria më në fund fitoi pronësinë e Sazanit si pjesë e Traktatit të Paqes së Parisit në vitin 1947. Ishulli më pas luajti një rol të spikatur në regjimin e Enver Hoxhës, i cili e udhëhoqi vendin nga viti 1944 deri në vdekjen e tij në vitin 1985. Qeveria e tij komuniste ishte izolacioniste dhe shtypëse. Figurat fetare dhe individë të tjerë që shiheshin si kërcënues për shtetin u burgosën, u internuan ose u ekzekutuan, dhe qeveria sekuestroi pronën private.

“Hoxha ishte i fiksuar pas idesë së një sulmi ushtarak kundër Shqipërisë”, – thotë Elidor Mëhilli, një profesor i asociuar i historisë në “Hunter College”. Me ndihmën e Bashkimit Sovjetik, një aleat i Shqipërisë, ai ndërtoi mbrojtjen e Sazanit, duke përfshirë mijëra bunkerë për t’u mbrojtur nga pushtimet dhe një rrjet sekret tunelesh të përdorur për të ruajtur nëndetëset. (Një memo sekrete e CIA-s nga viti 1961 i referohej Sazanit si një “Gjibraltar i Kuq në Mesdhe.”)

Kur marrëdhënia e Hoxhës me BRSS-në u shpërbë përfundimisht, thuhet se ai refuzoi të hiqte dorë nga disa nga nëndetëset. Sovjetikët, duke mos dashur të shkaktonin një konflikt duke kaluar ujërat e NATO-s për t’i rimarrë ato, i lanë anijet e tyre të çmuara të iknin.

Gjatë gjithë regjimit të tij, infrastruktura ushtarake në Sazan kishte funksione të dyfishta: mbrojtjen nga kërcënimet e perceptuara dhe ndihmën në parandalimin e largimit të shqiptarëve nga vendi, thotë Dragostinova. “Nga mënyra se si e shoh unë, ajo u bë një simbol i brutalitetit, fshehtësisë dhe paranojës së regjimit.”

Kur qeveria komuniste e Hoxhës ra përfundimisht në vitet 1990, “ishulli u rimor për kombin dhe natyrën”, thotë Dragostinova, dhe nga ana tjetër u bë një simbol i çlirimit për shumë shqiptarë. Në vitin 2010, qeveria shqiptare krijoi Parkun Kombëtar Detar Karaburun – Sazan, i cili përfshin Sazanin dhe është shtëpia e rreth 300 llojeve të bimëve dhe 40 llojeve të zogjve, të tilla si devija alpine dhe bufja euroaziatike, një nga llojet më të mëdha të bufëve. Me kalimin e kohës, parku kombëtar është bërë gjithashtu një strehë për fokat mesdhetare të rrezikuara, breshkat e detit Loggerhead që folezojnë dhe qindra flamingo.

5 vjet më vonë, thotë Mëhilli, Sazani u demilitarizua dhe u hap për publikun. (Teknikisht është ende një zonë e përjashtuar ushtarake, duke e vendosur atë nën juridiksionin e Ministrisë së Mbrojtjes së Shqipërisë.) Edhe pse pjesë të Sazanit janë hapur për turizëm, atij ende i mungon infrastruktura e rëndësishme dhe qëndrimet gjatë natës zakonisht janë të ndaluara. Vizitorët që shpresojnë të shohin shkëmbinjtë e tij gëlqerorë duhet të udhëtojnë me varkë brenda ditës.

Sot, Sazani është “një kapsulë kohore unike e Luftës së Ftohtë në mes të detit”, shprehet Mëhilli. Aty kanë mbetur ende rrjeti i tij i tuneleve si dhe relikte të bunkerëve të komandës, depove të armëve dhe strehimoreve bërthamore. Mina të pashpërthyera dhe municione të tjera janë gjetur në ishull dhe afër tij, sipas disa raporteve të mediave. Meqenëse Sazani dikur strehonte oficerë ushtarakë dhe disa familje, ai kishte edhe një koleksion shtëpish, shkollash dhe klinikash mjekësore, thotë Mëhilli. (Pjesë të Sazanit, vëren ai, u plaçkitën gjatë trazirave civile në vitin 1997.) Për shkak të historisë së gjatë të luftës në rajon, ujërat që rrethojnë Sazanin dhe në Gjirin e Vlorës janë të mbushura me anije të mbytura, kryesisht nga Lufta e Parë dhe e Dytë Botërore. Zona ka dhënë disa zbulime të rëndësishme arkeologjike dhe është bërë e njohur për zhytësit.

Meqenëse pak njerëz kishin qasje në ishull për dekada të tëra, ekosistemet e tij janë kryesisht të paprekura. “Nga perspektiva e një historiani”, thotë Mëhilli, “ky është një nga vendet e pakta relativisht të paprekura që kanë mbetur në Shqipëri që flet për historinë e saj të thellë”. ©Përshtati në shqip LAPSI.al